Zumrud Haqverdiyeva

Hamilə qalmağa psixoloji hazırlıq – “SEANS VAXTI”

Baxış sayı: 277

Bilirik ki, cütlüklərin heç bir fiziki sağlamlıq problemi olmasa belə, psixoloji səbəblərdən uşaq sahibi ola bilmirlər. Yaxşı, hamilə qalmaq üçün hansı psixologiya lazımdır?

Bu əslində çox geniş sualdır, yaxşı analiz etmək lazımdır ki, biz uşaq sahibi olmaq istəyirik, yoxsa yox, hansı əsasla bunu istəyirik. Səbəbimiz mütləq çox sağlam səbəblər olmalıdır. Sadəcə münasibətlərimiz pis gedir, çoxlu münaqişələrimiz var və bunu indi düzəltmək lazımdır “Uşağımız olsun. Ola bilsin ki, yenilik bizə xeyir verər.”  Bunu bir səbəbə görə etməməlidir. Bəzən cütlüklərdən “Mənə elə gəlir ki, qarşılıqsız sevgiyə çox ehtiyacım var, ona görə də körpəm olsa, bu sevgini bunun üçün ala biləcəyimi düşünürəm”  kimi səbəblər olur.  Əlbəttə ki, qarşılıqsız sevgi çox qiymətlidir, amma məncə, əsas səbəb yox, yan səbəb olmalıdır. Dediyiniz kimi, hər şey yaxşı getsə də, bəzi psixi vəziyyətlər buna imkan verməyə bilər və burada səbəblərdən biri də bəzən olur: Çox mükəmməllikçi yanaşma. Düşünürəm ki, mükəmməllikçi yanaşma varsa, hamiləliyin də qarşısını alır.

Bu məqamda bir vəsvəsə yaranır ki, məsələn, uşaq sahibi olmağa qərar verəndən hər şey ondan ibarətdir olur . Bu vəsvəsədən necə qurtulmaq olar?

hamile

Müasir həyat bizi həmişə həyatda planlı olmağa aparır. “İndi bu, növbəti ”… Məktəbi bitirdim, işə düzəldim, ailə qurdum. Sonra nə var? İndi bir uşaq var.  Düzgün həyat yoldaşı tapmaq lazımdır, hər şeyi yoluna qoymaq lazımdır, zehni hazırlamaq lazımdır… Ona görə də digər həyat elementlərimiz kimi o qədər də planlı deyil. Bunu birdəfəlik dərk etmək çox vacib və çox dəyərlidir. Ona görə də insanlara bunun bir plan və ya proqram olmadığını xatırlatmaqda fayda var.

Əgər həyat yoldaşlarından biri kiminləsə daha çox maraqlanırsa və bu maraq uşağa keçirsə, nə etmək lazımdır? Belə bir şey ola bilərmi?

Bu, tamamilə yeni bir dövr, yeni bir başlanğıc olduğu üçün belə bir vəziyyət mümkündür… Daha əvvəl bilmədiyimiz bir dövrdür. Birinci il adətən çox məşğul olur və temp yüksək olur. Bu səbəbdən cütlüklər bir-birindən bir qədər uzaqlaşmağa başlaya bilər. Beləliklə, onlar əvvəlki kimi yaxın və təmasda olmaya bilərlər. Cütlüklər bunu da nəzərə alıb, qarşı tərəfə istəyini göstərməlidirlər.

Həyat yoldaşlarından biri daha çox uşaq sahibi olmaq istəyə bilər, digəri bu qədər istəməyə bilər və ya əmin ola bilməz. Belə hallarda nə etməli?

Məncə, yaxşı təhlil etmək lazımdır. Siz aydın danışmalısınız. Necə uşaq sahibi olmaq istəyirik və bunun üçün səbəblərimiz varsa, qarşı tərəfin mütləq səbəbləri olacaq. Bunu yaxşı başa düşmək lazımdır, amma anlayarkən başa düşmək üçün uyğun bir dildə və uyğun mühitdə etmək faydalıdır. Bu cür davanın ortasında və ya çox gərgin və yorğun bir günün ardından bu haqda danışmaq kimi deyil, daha çox “Mən səninlə ciddi bir məsələ haqqında danışmaq istəyirəm. Nə vaxt vaxtın olur?” Belə bir giriş edərək qarşı tərəfə mövzunun bizim üçün nə qədər dəyərli olduğunu xatırlatmaq və belə bir söhbətə başlamaq və səbəbləri anlamaq faydalı olardı. Çünki bəzən istəməyən tərəf belə düşünə bilər: ““Mən bu yükü ödəyə bilərəmmi?” ya da öz bacı-qardaşı ilə problemi varsa, ailə problemi varsa və belə bir mühitdə böyüyüblərsə, “Mən ona belə bir mühit təklif edib onu da bədbəxt edə bilərəmmi?” O, bu cür narahatlıqlarla bunu istəməyə bilər. Bunları yaxşı başa düşmək və əgər varsa, bu narahatlıqları müzakirə edib həll etmək faydalıdır. Ona görə də daha müdafiə xarakterli və təhqiredici bir dildən çox, başa düşülməyə çalışılan bir dilə üstünlük vermək yaxşı olardı.

Cütlər valideyn olmağa hazır olduqlarını başa düşə bilirlərmi? Bunun üçün hər hansı məsləhətlər varmı?

Əlbəttə. “Niyə uşaq sahibi olmaq istəyirəm?” sualına cavab verməliyik. Bu cavab bizi mütləq əsas suala doğru aparacaq. Biz də münasibətlərimizə yenidən baxmalıyıq. Cütlük kimi çox  xoş münasibətimiz ola bilər, amma üçüncü üzv qoşulanda necə olacaq? Körpə ilə münasibətinizin dinamikası necə gedəcək?  Problemlərimizi sağlam yollarla həll edə bilərikmi? O dövr gələndə stressi idarə edə biləcəyikmi? Hazır olub-olmadığımızı anlamaq da çox önəmlidir… Biz də özümüzə gözləntilər nöqtəsində yenidən baxmalıyıq.Çünki həyatımıza körpə gələndə bu prioritet olacaq. . Düşünürəm ki, bunlar nəzərə alındıqda veriləcək qərar “Mən valideyn olmağa hazırammı?” olacaq. O, şübhəsiz ki, sual üçün vacib ipucları verəcəkdir.

Bəzən valideyn olmaq həyat yoldaşı olmağa mane olur. Bu tarazlığı qurmaq üçün əvvəlcədən nələri bilməliyik?

Bu bir qədər normaldır, məncə belə olanda təəccüblənməmək lazımdır. İllər keçdikcə eyni tempi tutmaq olar, amma ilk 1-2 ildə eyni tempi tutmaq mümkün olmayacaq, amma bu, özümüzə və birliyimizə etinasızlıq göstərdiyimiz anlamına gəlmir. Uşağımız əlbəttə bizim prioritetimizdir, amma həyat yoldaşınızla dialoq olmalıdır. “Gəl, bu gün uşağı yatızdırandan sonra səninlə 15 dəqiqə söhbət edək” demək və ya həftədə bir dəfə birlikdə gəzintiyə çıxmaq cüt olmağı xatırlamaq üçün çox lazımdır.  Həm də cütlüklər özlərini belə bir şeydə tapırlar: Əsas mövzu körpə olduğu üçün mövzunun çəkisi həmişə körpədir. Biz özümüzü bir cüt kimi deyil, valideyn kimi danışırıq. Ona görə də bunu dərk etdiyimiz məqamda o məsələləri bir kənara qoyub, “gəl, bugünkü günün necə keçdi?”, “nə etdin?” deyirik. Yaxşı, qarşı tərəf işləyirsə, onun hekayələrini dinləyirsə, bir az baxılan proqramdan danışırsa, oxunan xəbərlər haqqında bir az fikirləşirsə, həm o mövzudan uzaqlaşmağa kömək edir, həm də bizə yenidən cütlük olmağı xatırladır.

hamile

Valideyn olmağa hazırlaşan şəxslərə nələri deyə bilərik?

Stressli, lakin gözəl bir prosesə hazırlaşdığınızı bilin. Hər şey gözlədiyiniz kimi olmayacaq və bu pis bir şey deyil… Bunu xatırlayaq və çevik olaq, gözləyək ki, özümüzdən yeni vəziyyətlərin, anlıq vəziyyətlərin öhdəsindən gələ bilək və onlara uyğunlaşaq. Bundan sonra hər şey artıq öz axınındadır.Dəstək olun… Valideynlərdə “özümü böyüdəcəm, özümə baxacağam” fikrini görürəm. Təbii ki, bu, çox dəyərlidir, bunu edə bilərik, amma üçüncü və dördüncü adamlarında sizə dəstək ola biləcəyini unutmayın.

 

Zümrüd Haqverdiyeva

Special school məktəb tipli Reabilitasiya Mərkəzi psixoloqu




Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir