Oreqon Sağlamlıq və Elm Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan geniş miqyaslı araşdırma, yuxu çatışmazlığının insan sağlamlığına olan təsirini nəzərdən keçirərək, bu mövzuya dair narahatedici nəticələrə gəliblər. Tədqiqatın nəticələri, yuxusuzluğun təkcə gündəlik həyat keyfiyyətini deyil, həm də insanların uzunömürlülüyünü ciddi şəkildə təhdid etdiyi və bunun sosial-iqtisadi vəziyyətdən asılı olmayaraq bütün cəmiyyətlərdə eyni şəkildə hiss edildiyi barədə məlumat verib.
Yuxu çatışmazlığının sağlamlıq üzərindəki təsiri
Bu tədqiqatın ən vacib nəticələrindən biri odur ki, yuxu çatışmazlığı, həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan bölgələrdə, varlı və kasıb, şəhər və kənd fərqləri olmadan, orta ömür uzunluğunu əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Tədqiqatçıların apardıqları analizlər göstərir ki, yuxusuzluqdan əziyyət çəkən insanlarda müxtəlif xəstəliklərin riski artmaqdadır və bu, bədənin ümumi funksionallığını zədələyir. Yuxu çatışmazlığının yaratdığı bu uzunmüddətli zərərlər, bir çox hallarda ölümə gətirib çıxaran və ya ömrün uzunluğunu qısaldan ciddi sağlamlıq problemlərinə yol açır.
Yuxusuzluqla bağlı statistikalar və əhali arasındakı əlaqə
Tədqiqatın aparıldığı bölgələrdə, yuxusuzluğun əhalinin böyük bir hissəsini təsir etdiyi bölgələrdə, insanların orta ömür uzunluğunun, digər bölgələrlə müqayisədə daha qısa olduğu məlum olub. Yuxu çatışmazlığı ilə əlaqəli olan bu kəskin narahatlıqlar, yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji problemlərin artmasına səbəb olur. Yuxu pozuntuları, insanın gündəlik funksionallığını və hətta sosial əlaqələrini də zədələyir. Beləliklə, yuxu pozuntuları ilə əlaqəli olan sağlamlıq problemləri cəmiyyətin ümumi rifahını mənfi şəkildə təsir edir.
Yuxusuzluğun digər sağlamlıq amilləri ilə əlaqəsi
Tədqiqat, yuxu çatışmazlığının yalnız bir tək amil olmadığını, daha geniş sağlamlıq faktörləri ilə əlaqəli olduğunu göstərir. Məsələn, düzgün qidalanma, siqaretçəkmə və fiziki aktivlik kimi amillər bu əlaqəyə təsir edə bilsə də, yuxusuzluğun sağlamlıq üzərindəki zərərli təsirləri, digər amillərin varlığına baxmayaraq davam edir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, yuxu çatışmazlığı, sağlamlığa təsirinə görə, siqaret çəkməkdən sonra ikinci ən böyük risk faktorudur. Yəni, düzgün yuxu rejimi, siqareti tərgitmək və sağlam həyat tərzi sürmək qədər vacib bir amil olaraq ortaya çıxır.
Şəhər və kənd ərazilərində eyni təsir
Əhalinin yuxu çatışmazlığından əziyyət çəkməsi təkcə şəhər və kənd fərqi ilə məhdudlaşmır, əksinə, bu problem bütün ərazilərdə eyni dərəcədə təsirli olur. Yəni, varlı və kasıb bölgələr arasında, yaxud şəhər və kənd əraziləri arasında fərqliliklər olmadan, yuxusuzluğun insan sağlamlığına təsiri eynidir. Bu da onu göstərir ki, yuxu pozuntularının qarşısını almaq və yuxu keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq, hər kəs üçün universal bir sağlamlıq hədəfi olmalıdır.
Tədqiqatın gələcək üçün əhəmiyyəti
Bu tədqiqat, yuxusuzluğun və yuxu pozuntularının insanların həyat keyfiyyətini və ömür uzunluğunu necə azaldığını, həmçinin ümumi cəmiyyət sağlamlığına necə zərər verdiyini daha dərindən başa düşməyə kömək edir. Həmçinin, bu araşdırma, hökumətlər və sağlamlıq təşkilatları üçün yuxu pozuntularının həlli üçün daha güclü və məqsədyönlü strategiyalar hazırlamaq üçün bir təkan ola bilər. İnsanların yuxu rejimini yaxşılaşdırmaq üçün maarifləndirmə və təhsil kampaniyaları aparmaq, həmçinin bu problemə qarşı daha ciddi sağlamlıq siyasətləri tətbiq etmək, uzunmüddətli dövrdə cəmiyyətin ümumi sağlamlıq vəziyyətini yaxşılaşdıra bilər.
Beləliklə, bu tədqiqat yalnız akademik bir araşdırma olmaqla qalmır, həm də hər birimizin gündəlik həyatımızda diqqət etməli olduğumuz və sağlamlığımızı qorumaq üçün ciddi addımlar atmamız lazım olan bir məsələyə işıq tutur. Yuxu, bədənimizin və zehnimizin tam funksionallığını qorumaq üçün ən vacib elementlərdən biridir və onun keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq, ümumi sağlamlığımızı qorumağın təməlini qoyur.
