Yaşlılıq dövrü, bədənin və zehinin təbii olaraq dəyişdiyi, bir çox fiziki və psixoloji dəyişikliklərin baş verdiyi bir mərhələdir. Hərəkətlilik problemləri, yaşla əlaqədar olaraq daha da artır və bununla yanaşı, bir çox xroniki xəstəliklər də bu dövrün tərkib hissəsinə çevrilir. Lakin, düzgün müalicə və fiziki terapiya ilə, yaşlılar sağlam və aktiv həyat tərzini davam etdirə bilər. Bu məqalədə, fizioterapiyanın yaşlılarda hərəkətlilik və sağlamlıq üzərindəki təsiri, onun müalicəvi yanaşmaları və həyat keyfiyyətini artırmadakı rolu haqqında ətraflı məlumat verəcəyik.

Yaşlılarda hərəkətlilik problemləri və təsirləri

Yaşlılarda hərəkətliliyin azalması bir çox səbəbdən irəli gələ bilər. O cümlədən:

Artroz və osteoporoz kimi hərəkət aparatının xəstəlikləri

İnme və ya Parkinson xəstəliyi kimi nevroloji pozğunluqlar

Əzələ zəifliyi və balans pozğunluqları

Fiziki aktivliyin məhdudlaşması və ya psixoloji səbəblər (depressiya, stress)

Bu problemlər, yalnız fiziki olaraq hərəkət etməyi çətinləşdirmir, eyni zamanda yaşlının ümumi sağlamlığını da mənfi yöndə təsir edir. Hərəkətlilik azalması, həmçinin qıcolmalar, düşmələr və yaralanmalar riskini artırır, daha sonra isə bu, yataqdan düşmək, qidalanma çətinlikləri və ya cəmiyyətə inteqrasiya olunma çətinliklərinə yol açır.

Fizioterapiyanın rolu və təsiri

Fizioterapiya, yaşlılarda hərəkətliliyi yaxşılaşdırmaq və sağlamlıq problemlərini həll etmək üçün təsirli bir vasitədir. Fizioterapevtlər, yaşlıların yaşadığı hərəkət məhdudiyyətlərini nəzərə alaraq fərdi reabilitasiya proqramları tərtib edirlər. Bu müalicə metodları, aşağıdakı əsas sahələrdə təsir göstərir:

1) Ağrıların azaldılması və hərəkətliliyin artırılması

Yaşlılarda hərəkətlilik problemləri tez-tez ağrılarla müşahidə olunur. Artroz və s. kimi xəstəliklər, oynaq ağrılarına səbəb ola bilər və bu da hərəkətə təsir edər. Fizioterapiya, oynaqlarda ağrıları azaltmaq və hərəkət qabiliyyətini artırmaq üçün müxtəlif müalicə üsulları təklif edir. Bu üsullar arasında:

Masaj və yumşaq toxuma terapiyası

Elektroterapiya (elektrik impulsları ilə ağrıların azaldılması)

Ultrason terapiyası (ağrılı ərazilərdə dərin istilik təmin edilməsi)

2) Əzələ gücünün bərpası və balansın yaxşılaşdırılması

Yaşla birlikdə əzələ kütləsi azalır və bu da hərəkətliliyi məhdudlaşdırır. Fizioterapiya, əzələlərin gücləndirilməsi üçün xüsusi məşqlər və terapiya üsulları təklif edir. Müxtəlif balans məşqləri, xüsusilə yaşlılarda düşmə riskini azaltmaq üçün vacibdir. Bu məşqlər həm də:

Koordinasiya və çeviklik artırmağa kömək edir.

Stabilizasiya əzələlərinin gücləndirilməsi ilə postural vəziyyəti yaxşılaşdırır.

3) Xroniki xəstəliklərin idarə edilməsi

Fizioterapiya, yalnız hərəkətliliyi deyil, həm də xroniki xəstəliklərin (həmçinin, ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet, hipertoniya və s.) idarə olunmasına kömək edir. Xroniki xəstəlikləri olan yaşlılar, fizioterapiya vasitəsilə bu xəstəliklərin təsirlərini azaltmaq və ümumi sağlamlıq vəziyyətlərini yaxşılaşdırmaq imkanına sahibdirlər. Fizioterapiya proqramları:

Ürək-damar dövranını yaxşılaşdırmaq

İmmunitet sistemini dəstəkləmək

Fiziki dözümlülüyü artırmaq

4) Psixoloji faydalar və keyfiyyətli həyat

Fizioterapiya, yalnız fiziki deyil, psixoloji faydalar da təmin edir. Aktiv həyat tərzinin qorunması, depresiya və anksiyetə hallarının qarşısını almağa kömək edir. Yaşlılar, fizioterapiya proqramları vasitəsilə özlərini daha enerjili və aktiv hiss edirlər, bu da ümumi həyat keyfiyyətlərini yaxşılaşdırır. Fizioterapiya ilə:

Pozitiv ruh halı artır

Sosial əlaqələr inkişaf etdirilir

Həyat tərzi dəyişdirilir

Fizioterapiya proqramının tətbiqi: Praktiki yanaşmalar

Yaşlılar üçün fizioterapiya proqramı hazırlayarkən, aşağıdakı məqamlar nəzərə alınmalıdır:

Fərdi yanaşma: Hər yaşlının fiziki vəziyyəti fərqlidir. Buna görə də, proqramlar şəxsi ehtiyaclara uyğun tərtib edilməlidir.

Ağır məşqlərdən qaçınmaq: Yaşlılar üçün həddindən artıq ağır fiziki fəaliyyətlər məsləhət görülmür. Yumşaq və yavaş hərəkətlərlə başlamaq daha faydalıdır.

Müntəzəm və davamlı məşqlər: Hər bir məşq seansı mütəmadi olaraq aparılmalı, nəticələr izlənməli və tədricən intensivlik artırılmalıdır.

Yaşlılarda hərəkətlilik problemləri, yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji və sosial vəziyyətə təsir edən vacib məsələlərdir. Lakin, düzgün şəkildə tətbiq olunan fizioterapiya, yaşlıların hərəkətliliyini yaxşılaşdırmaq, ağrıları azaltmaq və həyat keyfiyyətlərini artırmaqda böyük rol oynayır. MayoMed Medikal Fizioterapiya və Reabilitasiya Mərkəzində təcrübəli fizioterapevtlər tərəfindən hazırlanan fərdi reabilitasiya proqramları, yaşlıların sağlam və aktiv həyat tərzini qorumağa kömək edir. Yaşlıların hərəkətliliyini artırmaq və onları daha sağlam və dinamik bir həyat tərzinə yönəltmək, gələcəkdə daha az sağlamlıq problemi ilə qarşılaşmalarına səbəb olacaq.

Fizioterapiya, yaşlılar üçün sağlamlığın qorunması və yaxşılaşdırılması üçün vacib bir vasitədir. Bu metodların müntəzəm tətbiqi, yalnız fiziki hərəkətlilik deyil, həm də ümumi sağlamlıq və psixoloji vəziyyətin yaxşılaşmasına gətirib çıxarır.

Nərminə Abbasova

MayoMed Medikal Fizioterapiya və Reabilitasiya Mərkəzinin baş həkimi, terapevt və ailə həkimi

Həkimlə əlaqə saxlamaq istəyənlər Əhməd Rəcəbli 207-də yerləşən MayoMed klinikasına müraciət edə (TEL: (012) 464 86 93; 464 86 94; 464 86 95) və ya (051) 866 02 20; (051) 567 66 96 mobil nömrələri ilə birbaşa Nərminə Abbasova ilə əlaqə saxlaya bilərlər.