Texnologiyanın həyatımıza daxil olması ilə bir çox sahədə inqilabi dəyişikliklər baş vermişdir. Bu dəyişikliklərin ən çox təsir etdiyi sahələrdən biri də uşaqlardır. Bu gün hər yaşda uşaq, müxtəlif texnoloji cihazlarla – telefonlar, planşetlər, kompüterlər və digər elektron cihazlarla qarşılaşır. Lakin texnologiyanın uşaqların həyatına təsiri yalnız müsbət deyil, həm də müəyyən mənfi nəticələrə yol aça bilər. Bu məqalədə, uşaqların texnologiya ilə münasibətinin həm yaxşı, həm də pis tərəflərini nəzərdən keçirəcəyik.

Texnologiyanın uşaqlar üzərində yaxşı təsirləri

1) Təhsil və öyrənmə imkanlarının artması

Texnologiyanın ən böyük üstünlüklərindən biri, uşaqlara təhsil sahəsində geniş imkanlar yaratmasıdır. İnternet və təhsil proqramları, uşaqların müxtəlif mövzularda məlumat əldə etmələrini asanlaşdırır. İstər video dərslər, istərsə də interaktiv tətbiqlər, uşaqlara daha əyləncəli və təsirli öyrənmə təcrübəsi təqdim edir.

Məsələn, bəzi platformalar, uşaqlara müxtəlif mövzularda pulsuz təhsil almasına imkan tanıyır. Əlavə olaraq, müxtəlif interaktiv oyunlar uşaqların məntiqi düşüncə və problem həll etmə bacarıqlarını inkişaf etdirə bilir.

2) Yaradıcılıq və innovasiya bacarıqlarının inkişafı

Texnologiya, uşaqların yaradıcılığını artıran və onları yenilikçi düşünməyə təşviq edən alətləri təklif edir. Rəqəmsal rəsm, video montajı, musiqi tərtibatı və proqramlaşdırma kimi fəaliyyətlər, uşaqlara öz yaradıcılıqlarını ifadə etməyə imkan verir.

Kompüter proqramlaşdırma və robototexnika sahələrinə maraq göstərən uşaqlar, texnologiya vasitəsilə təcrübə qazanır və gələcəkdə bu sahələrdə mütəxəssis olma potensialını artırırlar. Bununla yanaşı, uşaqların öz aralarında yaradıcı komandalar qurması və yeni layihələr üzərində işləmesi də mümkündür.

3) Sosial əlaqələr və əməkdaşlıq bacarıqlarının artması

Onlayn oyunlar və sosial şəbəkələr vasitəsilə uşaqlar həm öz dostları ilə, həm də fərqli yerlərdən olan uşaqlarla əlaqə saxlaya bilirlər. Bu, sosial əlaqələr qurmaq və əməkdaşlıq bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün faydalıdır.

Sosial media və oyun platformaları, uşaqlara qlobal cəmiyyətdə iştirak etməyə, dil bacarıqlarını inkişaf etdirməyə və fərqli mədəniyyətlərlə tanış olmağa imkan verir. Eyni zamanda, uşaqlar müxtəlif kollektiv tapşırıqları yerinə yetirərək birgə işləmə bacarıqlarını inkişaf etdirirlər.

Texnologiyanın uşaqlar üzərində pis təsirləri

1) Fiziki sağlamlığa təsirlər

Uzun müddət ekranda vaxt keçirmək, uşaqların fiziki sağlamlığını mənfi təsir edir. Ekran qarşısında çox vaxt keçirmək, göz yorğunluğuna, baş ağrılarına, yuxu pozuntularına və fiziki aktivliyin azalmasına yol aça bilər.

Təhlükəli vərdişlərdən biri də uşaqların çox uzun müddət video oyunları və ya sosial media istifadə etməsi nəticəsində fiziki hərəkətsizliyə meylli olmalarıdır. Bu, obesitenin artmasına və digər sağlamlıq problemlərinin yaranmasına səbəb ola bilər.

2) Emosional və psixoloji sağlamlıq üzərində təsirlər

Uşaqların texnologiya ilə artıq hər yaşda daha çox vaxt keçirməsi, onların emosional və psixoloji vəziyyətinə də təsir edir. Uşaqlar, sosial mediada qarşılaşdıqları neqativ təcrübələrə (məqsədli təhqirlər, zorbalıq, sosial təzyiq) reaksiya verə bilərlər. Bu cür təcrübələr uşaqlarda depressiya, narahatlıq və özünə inamsızlıq kimi problemləri yarada bilər.

Bundan əlavə, uşaqların sosial şəbəkələrdə çox vaxt keçirməsi, onların üz-üzə əlaqə qurma qabiliyyətini zəiflədir. Uşaqların öz hisslərini və duyğularını düzgün şəkildə ifadə etməsi çətinləşə bilər, bu da onların psixoloji inkişafına mənfi təsir göstərir.

3) Asılılıq və ailə üzvləri ilə əlaqələrin zəifləməsi

Texnologiya, uşaqların asılılıq yaratmasına səbəb ola bilər. Video oyunları, sosial şəbəkələr və digər rəqəmsal əyləncə vasitələri, uşaqların həyatında əsas yer tutmağa başlayarsa, onlar real həyatdan uzaqlaşa və ailələri ilə münasibətlərini zəiflədə bilərlər. Ailənin birgə vaxt keçirməsi və uşaqların fiziki aktivliyə marağı azalar.

Bu asılılıq, uşaqların dərs və ya digər vacib fəaliyyətlərə diqqət ayırmalarını çətinləşdirə bilər. Nəticə olaraq, uşaqların akademik nəticələri və sosial bacarıqları zərər görə bilər.

Texnologiyanın uşaqların həyatındakı rolu təkcə müsbət və ya təkcə mənfi deyil. Uşaqların texnologiya ilə sağlam münasibət qurması üçün ailələr, təhsil müəssisələri və mütəxəssislər birgə işləməli və balanslı bir yanaşma tətbiq etməlidirlər. Texnologiyanın müsbət təsirlərindən istifadə edərkən, onun pis təsirlərindən qorunmaq üçün müəyyən məhdudiyyətlər və qaydalar tətbiq olunmalıdır.

Valideynlər, uşaqlarına texnologiyanı faydalı şəkildə istifadə etməyi öyrətməli, eyni zamanda fiziki fəaliyyətlər, sosial əlaqələr və ailəvi əlaqələr üçün zaman ayırmalıdırlar. Uşaqların inkişafına təsir edən texnologiyanı balanslı şəkildə istifadə edərək, onların gələcəkdə müsbət təsirlərdən yararlanması təmin oluna bilər.

Bu rubrika çərçivəvəsindəki məqalələr Yevlax Uşaq Nitq İnkişaf  Mərkəzi“nin maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.

Yevlax UNİM KİDS

📞+994 050 328 76 95

📍Ünvan: Yevlax şəhəri, Səməd Vurğun küçəsi 22.