Xolesterinin yüksək olması uzun illər ərzində heç bir əlamət vermədən inkişaf edə bilər. Məhz buna görə də bu problem “səssiz təhlükə” hesab olunur. Bir çox insan analiz cavabında xolesterinin normadan yüksək olduğunu öyrəndikdə təşvişə düşür. Halbuki bu nəticə hər zaman dərhal dərman müalicəsinə başlamaq anlamına gəlmir. Əsas məsələ səbəbi müəyyən etmək və düzgün həyat tərzi dəyişikliklərinə vaxtında başlamaqdır.

Xolesterin orqanizm üçün vacib maddələrdən biridir. O, hüceyrə membranlarının qurulmasında, hormonların və D vitamininin sintezində iştirak edir. Lakin qanda “pis” xolesterin (LDL) normadan artıq olduqda damar divarlarında toplanaraq lövhələrin yaranmasına səbəb ola bilər. Bu isə ürək infarktı, insult və digər ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır.

İlk addım – analiz nəticəsini düzgün qiymətləndirmək

Xolesterin yüksək olduqda yalnız ümumi xolesterin göstəricisinə baxmaq kifayət deyil. Həkim LDL (pis xolesterin), HDL (yaxşı xolesterin), triqliseridlər və digər risk faktorlarını birlikdə qiymətləndirir.

Bəzi insanlarda ümumi xolesterin yüksək olsa da, HDL göstəricisi yaxşı olduğu üçün əlavə risk aşağı ola bilər. Digər tərəfdən, şəkərli diabet, yüksək təzyiq, siqaret istifadəsi və artıq çəki kimi amillər varsa, daha ciddi yanaşma tələb oluna bilər.

Qidalanmaya diqqət yetirin

Xolesterinin aşağı salınmasında düzgün qidalanma ən vacib addımlardan biridir.

Rasionda heyvan mənşəli doymuş yağların miqdarı azaldılmalı, kolbasa, sosiska, hisə verilmiş məhsullar, yağlı qırmızı ət, trans yağlar və hazır şirniyyatların istifadəsi minimuma endirilməlidir.

Bunun əvəzinə gündəlik qidalanmada tərəvəz, meyvə, tam taxıllar, paxlalılar, balıq, zeytun yağı və qoz-fındıq kimi sağlam yağ mənbələrinə üstünlük verilməsi tövsiyə olunur. Xüsusilə liflə zəngin qidalar xolesterinin azalmasına kömək edə bilər.

Fiziki aktivlik vacibdir

Mütəmadi hərəkət həm LDL səviyyəsinin azalmasına, həm də faydalı HDL xolesterinin artmasına kömək edir. Həftədə ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikdə fiziki aktivlik – sürətli gəzinti, velosiped sürmə və ya üzgüçülük ürək sağlamlığı üçün faydalıdır.

Əgər əvvəllər idman etməmisinizsə, qısa gəzintilərlə başlayıb yükü tədricən artırmaq daha məqsədəuyğundur.

Artıq çəkidən xilas olun

Hətta bədən çəkisinin 5-10 faiz azalması belə xolesterin göstəricilərinin yaxşılaşmasına müsbət təsir göstərə bilər. Bunun üçün sərt pəhrizlərdən deyil, uzunmüddətli və sağlam qidalanma vərdişlərindən istifadə etmək daha effektivdir.

Siqaret və alkoqoldan uzaq durun

Siqaret damarların zədələnməsini sürətləndirir və ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır. Alkoqolun həddindən artıq qəbulu isə triqliseridlərin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bu vərdişlərdən uzaq durmaq ürək sağlamlığının qorunmasına mühüm töhfə verir.

Dərman qəbuluna tələsməyin

Bəzi insanlar analiz cavabını gördükdən sonra özbaşına xolesterin salan preparatlar qəbul etməyə başlayırlar. Bu, düzgün yanaşma deyil.

Dərman müalicəsinə ehtiyac olub-olmaması yaş, yanaşı xəstəliklər, ailə anamnezi və ümumi ürək-damar riski nəzərə alınaraq yalnız həkim tərəfindən müəyyən edilir. Bəzi hallarda həyat tərzinin dəyişdirilməsi kifayət etdiyi halda, yüksək riskli şəxslərdə dərman müalicəsi də vacib ola bilər.

Analizləri nəzarətdə saxlayın

Həyat tərzində dəyişiklik etdikdən sonra müəyyən müddət sonra lipid profili yenidən yoxlanılmalıdır. Nəticələrə əsasən həkim növbəti müalicə planını müəyyənləşdirir.

Unutmaq olmaz ki, xolesterinin yüksək olması əksər hallarda illərlə heç bir əlamət vermir. Buna görə də xüsusilə 40 yaşdan yuxarı şəxslərin, həmçinin şəkərli diabet, yüksək təzyiq və ailəsində ürək-damar xəstəlikləri olan insanların mütəmadi profilaktik müayinələrdən keçməsi tövsiyə olunur.

Vaxtında aparılan nəzarət və sağlam həyat tərzi gələcəkdə ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını almaqda ən təsirli addımlardan biridir.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi