Valideynlər arasında tez-tez belə bir fikir səslənir: “Yayda uşaq necə qrip ola bilər ki?” Əslində isə isti havalarda da yüksək hərarət, boğaz ağrısı, öskürək və halsızlıqla müşayiət olunan virus infeksiyalarına rast gəlinir. Bu vəziyyət xalq arasında “yay qripi” adlandırılsa da, tibbi baxımdan ayrıca bir xəstəlik deyil.

“Yay qripi” nədir?

“Yay qripi” termini daha çox yay aylarında rast gəlinən və qripə bənzər əlamətlər yaradan virus infeksiyalarını ifadə edir. Əksər hallarda bu şikayətlər mövsümi influenza virusundan deyil, enteroviruslar, adenoviruslar və digər respirator viruslardan qaynaqlanır. Nadir hallarda isə yay aylarında da influenza virusuna yoluxmaq mümkündür.

Uşaqlar niyə yayda da xəstələnirlər?

Bir çox valideyn hesab edir ki, viruslar yalnız soyuq havalarda aktiv olur. Halbuki yay aylarında da yoluxma üçün kifayət qədər əlverişli şərait yaranır.

Bunun əsas səbəbləri bunlardır:

yay düşərgələri və uşaq bağçalarında kollektiv təmasın artması;

hovuz və əyləncə mərkəzlərində sıx təmas;

ailəvi səyahətlər və hava limanlarında insanların çoxluğu;

gigiyena qaydalarına kifayət qədər əməl olunmaması;

isti hava səbəbindən kondisionerli qapalı məkanlarda uzun müddət qalmaq.

Əlamətləri hansılardır?

Yay virus infeksiyalarında aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:

hərarətin yüksəlməsi;

boğaz ağrısı;

burun axması və ya tutulması;

öskürək;

halsızlıq;

baş və əzələ ağrıları.

Bəzi viruslarda bunlara əlavə olaraq:

qarın ağrısı;

ürəkbulanma;

qusma;

ishal da yarana bilər. Xüsusilə enterovirus infeksiyalarında həzm sistemi şikayətləri daha çox rast gəlinir.

Yay qripi ilə adi qrip arasında fərq varmı?

Əlamətlər bir-birinə çox bənzəyə bilər. Lakin klassik mövsümi qripə səbəb olan influenza virusu əsasən payız və qış aylarında geniş yayılır. Yay aylarında isə oxşar simptomlar yaradan başqa viruslar daha çox üstünlük təşkil edir. Buna görə də hər yay hərarətlə keçən xəstəliyi influenza hesab etmək düzgün deyil.

Evdə nə etmək lazımdır?

Yüngül gedişli hallarda əsas məqsəd uşağın vəziyyətini rahatlaşdırmaqdır.

Valideynlər:

uşağın bol maye qəbul etməsinə diqqət etməli;

yaşına uyğun qidalanmasını təmin etməli;

istirahət etməsinə şərait yaratmalı;

yüksək hərarət olduqda yalnız həkimin tövsiyə etdiyi hərarətsalıcı vasitələrdən istifadə etməlidirlər.

Antibiotiklər virus infeksiyalarına təsir göstərmir. Həkim məsləhəti olmadan antibiotik istifadəsi həm faydasızdır, həm də gələcəkdə antibiotiklərə davamlılığın yaranmasına səbəb ola bilər.

Nə zaman həkimə müraciət edilməlidir?

Aşağıdakı hallarda vaxt itirmədən pediatra müraciət etmək vacibdir:

38,5–39°C-dən yuxarı hərarətin uzun müddət davam etməsi;

uşaqda nəfəs alma çətinliyi;

davamlı qusma və ya ishal;

maye qəbul edə bilməməsi;

yuxululuq, süstlük və ya huşunda dəyişiklik;

3 aydan kiçik körpədə hər hansı qızdırmanın olması.

Bu əlamətlər ciddi infeksiya və ya susuzlaşmanın göstəricisi ola bilər.

Qarşısını necə almaq olar?

Yay aylarında da viruslardan tam qorunmaq mümkün olmasa da, yoluxma riskini azaltmaq mümkündür.

Bunun üçün:

əllər tez-tez sabunla yuyulmalıdır;

şəxsi gigiyena qaydalarına əməl edilməlidir;

hovuz və dənizdən sonra uşağın gigiyenasına diqqət yetirilməlidir;

xəstə şəxslərlə yaxın təmas məhdudlaşdırılmalıdır;

kifayət qədər yuxu, balanslı qidalanma və maye qəbulu təmin edilməlidir.

Yay fəslində də uşaqlarda virus infeksiyalarına rast gəlinməsi tamamilə mümkündür. “Yay qripi” ayrıca diaqnoz olmasa da, qripə bənzər əlamətlərlə özünü göstərən müxtəlif virus infeksiyalarını ifadə edir. Ən vacib məsələ valideynlərin özbaşına antibiotik istifadəsindən çəkinməsi, uşağın vəziyyətini diqqətlə izləməsi və təhlükəli əlamətlər yarandıqda vaxtında pediatra müraciət etməsidir. Erkən və düzgün yanaşma əksər uşaqlarda xəstəliyin ağırlaşmadan sağalmasına kömək edir.

Pediatr Səma Fərəcəova