Ailə büdcəsi düzgün idarə olunmadıqda gəlirin nə qədər olmasından asılı olmayaraq ayın sonuna çatmaq çətinləşə bilər. Ərzaq, kommunal ödənişlər, uşaqların ehtiyacları, nəqliyyat, geyim və digər gündəlik xərclərin arasına bəzən heç planlaşdırılmayan alış-verişlər də əlavə olunur. Kiçik görünən bu xərclər isə ayın sonunda kifayət qədər böyük məbləğə çevrilə bilər.

Lazımsız xərclərdən qaçmaq üçün ailə üzvlərinin özlərini bütün istəklərdən məhrum etməsi vacib deyil. Əsas məsələ pulun hara xərcləndiyini bilmək və prioritetləri düzgün müəyyənləşdirməkdir.

İlk addım: pulların hara getdiyini müəyyənləşdirin

Ailədə qənaətə başlamağın ən sadə yolu müəyyən müddət ərzində bütün xərcləri qeyd etməkdir. Ərzaqdan tutmuş kofeyə, taksiyə və onlayn sifarişlərə qədər hər şey yazılmalıdır.

Bir həftə və ya bir ay sonra siyahıya baxdıqda ailə büdcəsinə ciddi təsir edən, amma əvvəlcə nəzərə çarpmayan xərcləri görmək daha asan olur. Bəzən insan gün ərzində xərclədiyi kiçik məbləğlərə əhəmiyyət vermir, lakin onların cəmi ayın sonunda kifayət qədər böyük rəqəm yaradır.

Alış-verişə siyahı ilə gedin

Xüsusilə ərzaq mağazalarında plansız alış-veriş büdcəni artıran əsas səbəblərdən biridir. Mağazaya getməzdən əvvəl evdə nələrin olduğunu yoxlamaq və yalnız ehtiyac olan məhsulların siyahısını hazırlamaq faydalıdır.

Endirimlərə də diqqətlə yanaşmaq lazımdır. Məhsulun qiymətinin aşağı salınması onun mütləq alınmalı olduğu anlamına gəlmir. Əgər həmin məhsula ehtiyac yoxdursa, endirim də əslində qənaət deyil.

“Ehtiyacdır, yoxsa istək?” sualını verin

Yeni bir əşya almaq istəyəndə özünüzə sadə bir sual verə bilərsiniz: “Buna həqiqətən ehtiyacım var, yoxsa sadəcə almaq istəyirəm?”

Bu sual xüsusilə geyim, məişət əşyaları, kosmetika, elektronika və digər gündəlik ehtiyac olmayan alışlarda faydalıdır. Bəzən məhsulu almaq arzusu bir neçə saat və ya bir neçə gün sonra azalır.

Bahalı alışlarda isə qərarı dərhal verməmək daha məqsədəuyğundur. Bir qədər gözləmək həmin məhsula həqiqətən ehtiyac olub-olmadığını daha aydın göstərir.

Onlayn alış-verişə nəzarət edin

Telefon və kompüter vasitəsilə alış-veriş etmək rahatlaşdıqca impulsiv xərcləmək də asanlaşıb. Bir neçə toxunuşla sifariş verilən məhsullar bəzən ailə büdcəsində nəzərə alınmayan əlavə xərc yaradır.

Buna görə də səbətə əlavə edilən hər məhsulu dərhal sifariş etmək əvəzinə müəyyən müddət gözləmək olar. Əgər bir neçə gün sonra həmin məhsula ehtiyac hələ də aktualdırsa, alış barədə qərar vermək daha asan olur.

Çöldə yemək xərclərini hesablayın

Restoran, kafe, qəhvə və yemək çatdırılması üçün ödənilən məbləğlər tək-tək baxıldıqda böyük görünməyə bilər. Lakin ay ərzində təkrarlandıqda ailə büdcəsində əhəmiyyətli yer tuta bilər.

Burada məqsəd bütün bu xərclərdən imtina etmək deyil. Ailə əvvəlcədən müəyyən edə bilər ki, ay ərzində neçə dəfə restoranda yemək yeyiləcək və çatdırılma üçün nə qədər vəsait ayrılacaq.

Evdə olan məhsulları yenidən almayın

Bəzən lazımsız xərclər diqqətsizlikdən yaranır. Evdə olan məhsulun bitdiyini düşünərək yenisini almaq, daha sonra isə həmin məhsuldan bir neçə ədəd olduğunu görmək buna nümunədir.

Xüsusilə təmizlik vasitələri, uzun müddət saxlanılan ərzaqlar, kosmetika və məişət məhsullarında alışdan əvvəl evdəki ehtiyatları yoxlamaq faydalıdır.

Ailə büdcəsi hamının məsuliyyətidir

Pul məsələsi yalnız ailənin bir üzvünün üzərinə qoyulduqda büdcəyə nəzarət etmək çətinləşə bilər. Ailə üzvlərinin gəlir və xərclərin ümumi vəziyyətindən xəbərdar olması, böyük alışlar barədə əvvəlcədən danışması maliyyə planlaşdırmasını asanlaşdırır.

Uşaqları da yaşlarına uyğun şəkildə bu prosesə cəlb etmək mümkündür. Məsələn, onlara hər istəyin dərhal alınmasının mümkün olmadığını, müəyyən məqsəd üçün pul toplamağın nə demək olduğunu izah etmək gələcəkdə daha məsuliyyətli maliyyə davranışının formalaşmasına kömək edə bilər.

Qənaət üçün konkret məqsəd müəyyənləşdirin

Sadəcə “az pul xərcləyəcəyik” demək uzun müddət davam edən motivasiya yaratmaya bilər. Bunun əvəzinə ailənin konkret məqsədi ola bilər: tətil üçün pul toplamaq, ev üçün müəyyən əşya almaq, gözlənilməz xərclər üçün ehtiyat yaratmaq və s.

Məqsəd müəyyən olduqda ailə hansı xərclərdən imtina etməyin mümkün olduğunu daha asan görür.

Ayın sonunda ailə büdcəsini nəzərdən keçirin

Ayın sonunda xərclərə birlikdə baxmaq da faydalıdır. Hansı xərclərin vacib, hansılarının isə təxirə salına bilən və ya ümumiyyətlə lazım olmayan xərclər olduğu müəyyənləşdirilə bilər.

Bu proses ailədə bir-birini günahlandırmaq üçün deyil, növbəti ay üçün daha düzgün plan qurmaq üçün aparılmalıdır.

Nəticədə ailə büdcəsinə nəzarət etmək yalnız daha az pul xərcləmək demək deyil. Əsas məqsəd gəliri ailənin həqiqi ehtiyaclarına uyğun bölüşdürmək, plansız alışların qarşısını almaq və gələcək üçün müəyyən maliyyə təhlükəsizliyi yaratmaqdır. Kiçik dəyişikliklər ardıcıl şəkildə tətbiq edildikdə ayın sonunda büdcədə nəzərəçarpacaq fərq yarada bilər.

Hazırladı: MƏTİN