xestelik

Uşaq­la­rı­mız ni­yə və nə­dən zə­hər­lə­nir?

Baxış sayı: 721

Uşaq­lar çox hə­rə­kət­li və hər şe­yə ma­raq gös­tər­dik­lə­rin­dən, baş­la­rı­na tez-tez bəd­bəxt ha­di­sə­lər gə­lir. Be­lə ha­di­sə­lər­dən ge­niş ya­yı­lan­lar­dan bi­ri də ba­la­ca­la­rın məi­şət­də is­ti­fa­də olu­nan müx­tə­lif yu­yu­cu va­si­tə­lə­ri, kim­yə­vi mad­də­lər, dər­man va­si­tə­lə­ri­ni qə­bul edə­rək zə­hər­lən­mə­si­dir. Elə bu sə­bəb­dən də ək­sər be­lə va­si­tə­lə­rin üzə­rin­də “Uşaq­la­rın əl çat­ma­dı­ğı yer­də sax­la­yın” qey­di ve­ri­lir. Tə­əs­süf ki, bu­na əməl et­mə­yən, ya da unut­duq­la­rı üçün təh­lü­kə­li kim­yə­vi məh­lul və dər­man­la­rı uşaq­la­rın göz önün­də, əl­lə­ri çat­dı­ğı yer­də bu­ra­xan­lar olur.

Hə­lə­lik so­nun­cu sa­yı­la bi­lə­cək ha­di­sə Ağ­su ra­yo­nun­da baş ve­rib. Be­lə ki, kim­yə­vi zə­hər­lən­mə nə­ti­cə­sin­də az­yaş­lı ölüb. Ha­di­sə ra­yo­nun Mu­rad­lı kən­din­də yer­lə­şən, sa­hib­kar Va­qif İb­ra­hi­mo­va məx­sus mal-qa­ra fer­ma­sın­da baş ve­rib. Fer­ma­da mü­vəq­qə­ti ya­şa­yan və ço­ban­lıq edən İs­ma­yıl­lı ra­yon sa­ki­ni Şi­ri­nov Ra­mal Əmr­şah oğ­lu­nun öv­la­dı, 2016-cı il tə­vəl­lüd­lü Şi­ri­no­va Ul­duz Ra­mal qı­zı plas­tik qab­da olan və xəs­tə mal-qa­ra­nı de­zin­fek­si­ya et­mək üçün is­ti­fa­də edi­lən ni­as­tol ad­lı kim­yə­vi məh­lu­lu içib.
Va­li­deyn­lə­ri ha­di­sə­dən gec xə­bər tut­du­ğu üçün uşa­ğın ha­lı pis­lə­şib və az­yaş­lı zə­hər­lən­mə di­aq­no­zu ilə Ağ­su ra­yon Mər­kə­zi Xəs­tə­xa­na­sı­na apa­rı­lıb. Tib­bi yar­dım gös­tə­ril­mə­si­nə bax­ma­ya­raq, uşaq dün­ya­sı­nı də­yi­şib. Fakt­la bağ­lı Ağ­su Ra­yon Pro­ku­ror­lu­ğu tə­rə­fin­dən araş­dır­ma apa­rı­lır.

Onu da bil­di­rək ki, uşaq­la­rın qi­da­dan zə­hər­lən­mə ha­di­sə­lə­ri za­ma­nı vax­tın­da və düz­gün yar­dım et­mə­dik­də ölüm­lə nə­ti­cə­lə­nə bi­lir. Şa­ma­xı ra­yo­nun­da zə­hər­lən­mə ha­di­sə­si baş ve­rib. Be­lə bir ha­di­sə bu gün­lər­də Şa­ma­xı şə­hə­rin­də və Mi­ri­kənd kən­din­də qey­də alı­nıb. Mi­ri­kənd sa­ki­ni, 2011-ci il tə­vəl­lüd­lü Ay­nur Ba­ba­ye­va və Şa­ma­xı şə­hə­ri­nin
Sa­bir kü­çə­sin­də­ki 41 say­lı mən­zil­də ya­şa­yan, 2014-cü il tə­vəl­lüd­lü Toğ­rul Ab­ba­sov qi­da məh­sul­la­rın­dan zə­hər­lən­di­yi üçün tə­ci­li yar­dım av­to­mo­bi­li ilə Şa­ma­xı ra­yon Mər­kə­zi Xəs­tə­xa­na­sı­nın uşaq şö­bə­si­nə çat­dı­rı­lıb (APA). Hə­kim­lə­rin sə­yi nə­ti­cə­sin­də az­yaş­lı­la­rın hə­ya­tı xi­las olu­nub.

Kli­nik Tib­bi Mər­kə­zin tok­si­ko­lo­gi­ya şö­bə­si­nin mü­di­ri Azər Maq­su­dov  bil­di­rir ki, ev şə­rai­tin­də uşaq­lar nə­za­rət­siz qal­dıq­la­rı üçün dər­man va­si­tə­lə­ri­ni, kim­yə­vi ma­ye­lə­ri qə­bul edir­lər: “Bö­yük­lər uşaq­la­rı nə­za­rət­siz qoy­ma­ma­lı­dır. Əsa­sən uşaq­lar öz­ba­şı­na dər­man va­si­tə­lə­ri­ni qə­bul et­dik­lə­ri üçün zə­hər­lə­nir. Mət­bəx­də iş­lə­di­lən məi­şət kim­yə­vi məh­lul­lar­dan zə­hər­lən­mə ilə bağ­lı mü­ra­ci­ət­lər də çox olur. Ona gö­rə va­li­deyn müt­ləq uşa­ğa nə­za­rət et­mə­li­dir. Əsa­sən 2-3 yaş­lı, 5-10 yaş­lı uşaq­lar dər­man pre­pa­rat­la­rı­na ma­raq gös­tə­rir. 15-18 ya­şa ki­mi olan­lar­da da dər­man pre­pa­rat­la­rın­dan ya özü­nə qəsd məq­sə­di­lə, ya­da ki­min­sə məs­lə­hə­ti­lə diq­qət çək­mək üçün is­ti­fa­də edir­lər”.

A.Maq­su­dov qeyd edib ki, dər­man va­si­tə­lə­rin­dən, həb­lər­dən zə­hər­lən­mə za­ma­nı müt­ləq şəx­sin mə­də­si yu­yul­ma­lı və ima­lə olun­ma­lı­dır: “Uşaq­lar zə­hər­lən­dik­də ev şə­rai­tin­də bun­la­rı et­mək çə­tin olur. Ona gö­rə tə­ci­li tib­bi yar­dım bri­qa­da­sı­nı ça­ğır­maq, ev şə­rai­tin­də hə­ki­min nə­za­rə­ti ilə bu pro­se­dur­la­rı hə­ya­ta ke­çir­mək məs­lə­hət­dir. Tibb mü­əs­si­sə­si­nə gə­tir­dik­də xəs­tə­yə tə­ləb olu­nan bü­tün la­zı­mi pro­se­dur­lar tət­biq edi­lə­cək. Qi­da zə­hər­lən­mə­sin­də qus­ma, ürək bu­lan­ma ki­mi əla­mət­lər var­sa, pro­se­dur­la­rın ar­dı­cıl­lı­ğı be­lə­dir ki, əv­vəl mə­də yu­yu­lur, tə­miz­lə­nir, son­ra ima­lə qo­yu­lur, son­ra da hə­ki­min nə­za­rə­ti al­tın­da qa­lan təd­bir­lər hə­ya­ta ke­çi­ri­lir. Qi­da zə­hər­lən­mə­si­nin fə­sad­la­rı­nın qar­şı­sı­nı al­maq üçün sis­tem, iy­nə-dər­man, spe­si­fik pre­pa­rat­lar­dan is­ti­fa­də olu­nur”.
Zə­hər­lən­mə ha­di­sə­si baş ve­rər­kən, şəxs is­ti­ra­hət­də­dir­sə, yol­da­dır­sa, an­caq su ve­rib qus­dur­maq la­zım­dır. La­kin kim­yə­vi ma­ye içib­sə, tib­bi pro­se­dur­lar an­caq hə­ki­min tə­yi­na­tı ilə edil­mə­li­dir.

Şö­bə mü­di­ri zə­hər­lən­mə za­ma­nı tür­kə­ça­rə­lər­dən ya­rar­lan­ma­ğı məs­lə­hət gör­mür: “Kim­yə­vi zə­hər­lən­mə­lər­də biz qa­tıq ver­mə­yi, ümu­miy­yət­lə, məs­lə­hət gör­mü­rük. Su­dan baş­qa nə ilə­sə mə­də­nin yu­yul­ma­sı­nı, ya da ye­yib-içil­mə­si­ni ye­mə­si­ni töv­si­yə et­mi­rik. Xalq ara­sın­da zə­hər­lə­nən­lə­rə qa­tıq ver­mək ge­niş ya­yı­lıb. Əsa­sən də kim­yə­vi zə­hər­lən­mə­lər­də qa­tıq kö­mək et­mir. Mar­qans su­yu iç­mə­yi də mü­tə­xəs­sis ki­mi məs­lə­hət gör­mü­rük. Çün­ki çox vaxt bu­nun fə­sa­dı ilə rast­la­şı­rıq. Mar­qans məh­lu­lu­nu düz­gün dü­zəlt­mir­lər. Fa­iz mə­sə­lə­si düz­gün alın­mır. Mar­qans özü də kim­yə­vi mad­də­dir və fə­sad ve­rə bi­lər. Mə­də­də se­lik­li qi­şa­nın, qi­da bo­ru­su ya­nı­ğı­nın baş ver­mə­si müm­kün­dür. Bu sə­bəb­dən mar­qans məh­lu­lun­dan is­ti­fa­də et­mə­yi məs­lə­hət gör­mü­rük. Qi­da zə­hər­lən­mə­sin­də be­lə mar­qans məh­lu­lu iç­mə­yi töv­si­yə et­mi­rik. Diq­qət­li ol­maq la­zım­dır ki, mə­də tə­miz su ilə yu­yul­ma­lı, son­ra da eh­ti­yac ol­sa, da­mar da­xi­li mü­da­xi­lə olun­ma­lı­dır”.
Tok­si­ko­lo­gi­ya şö­bə­si­nə mü­ra­ci­ət­lə­rə gə­lin­cə, Maq­su­dov bil­di­rib ki, şö­bə­lə­ri­nə qi­da zə­hər­lən­mə­si ilə bağ­lı o qə­dər də mü­ra­ci­ət et­mir­lər: “Am­ma dər­man va­si­tə­lə­rin­dən zə­hər­lən­mə ilə mü­ra­ci­ət­lər var”.

Zə­hər­lən­mə ilə bağ­lı mər­kə­zə mü­ra­ci­ət­lə­rin sa­yı­na gə­lin­cə, o de­yib ki, ca­ri ilin ap­rel ayın­da 3 nə­fər, may­da 6 nə­fər, iyun­da 5, iyul­da isə hə­lə ki, iki nə­fər uşaq­la bağ­lı mü­ra­ci­ət olub. Ötən il­lə mü­qa­yi­sə bu il zə­hər­lən­mə­lə­rin sa­yın­da azal­ma var.

Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, zə­hər­lən­mə­dən ölüm ha­di­sə­si spe­se­fik mə­sə­lə­dir: “Ölü­mə gə­ti­rib çı­xa­ran qi­da zə­hər­lən­mə­lə­ri ara­sın­da bo­tu­lo­tok­sin, bo­tu­lizm xəs­tə­li­yi­dir. Bu xəs­tə­lik kon­serv­ləş­di­ril­miş qi­da məh­sul­la­rı düz­gün bağ­lan­ma­dıq­da, ev şə­rai­tin­də şo­ra­ba­la­rı, tut­ma­la­rı qay­da­la­ra uy­ğun ste­ri­li­za­si­ya et­mə­dik­də baş ve­rir. Şo­ra­ba bağ­la­dıq­da ok­si­gen ça­tız­maz­lı­ğı fo­nun­da ban­ka­lar­da bo­tu­lo­tok­sin əmə­lə gə­lir və çox vaxt ai­lə bağ­la­dı­ğı ban­ka­la­rı, ba­lon­la­rı açan­da şo­ra­ba­nı bü­tün ai­lə üzv­lə­ri ye­yir və vax­tın­da kö­mək­lik olun­ma­yan­da on­la­rın və­ziy­yə­ti get­dik­cə ağır­la­şır və ölüm­lə nə­ti­cə­lə­nə bi­lər”.
Bu ara­da 2017-ci ilin 6 ayı ər­zin­də Azər­bay­can­da baş ver­miş qi­da zə­hər­lən­mə­lə­ri­nin sa­yı açıq­la­nıb. Sə­hiy­yə Na­zir­li­yi­nin Gi­gi­ye­na və Epi­de­mio­lo­gi­ya Mər­kə­zi­nin mət­bu­at xid­mə­ti­nin rəh­bə­ri Anar Qə­dir­li APA-ya de­yib ki, bu ilin 6 ayı ər­zin­də öl­kə­də 188 qi­da zə­hər­lən­mə­si baş ve­rib. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, baş ver­miş qi­da zə­hər­lən­mə­lə­ri nə­ti­cə­sin­də 285 nə­fər zə­rər çə­kib.

Qə­dir­li bil­di­rib ki, 11 bo­tu­lizm ha­di­sə­si qey­də alı­nıb, 21 nə­fər zə­rər çə­kib. Bo­tu­lizm ha­di­sə­lə­ri nə­ti­cə­sin­də 3 nə­fər ölüb. O qeyd edib ki, qi­da zə­hər­lən­mə­lə­ri­nin ha­mı­sı məi­şət şə­rai­tin­də baş ve­rib.

Ay­nu­rə MƏM­MƏ­DO­VA




Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir