Sümük köçürmə nədir?

Sümük köçürmə (bone grafting) – çənə sümüyündə itki olan nahiyələrdə sümük həcmini bərpa etmək məqsədilə icra olunan cərrahi prosedurdur. Ən çox implant müalicəsindən əvvəl və ya implantla eyni seansda tətbiq olunur.

Diş itirildikdən sonra zamanla sümük toxuması əriməyə başlayır. Bu da implant yerləşdirilməsi üçün lazımi həcmin çatışmazlığına səbəb olur. Sümük köçürmə məhz bu problemi aradan qaldırmaq üçün aparılır.

Sümük itkisi hansı hallarda yaranır?

* Uzun müddət dişsiz qalma

* Periodont xəstəlikləri

* Travmalar

* Uğursuz implant və ya diş çəkimi

* Kist və şişlərin cərrahi çıxarılması

Bu hallarda sümük keyfiyyəti və həcmi azalır, nəticədə implant müalicəsi riskli və ya mümkünsüz ola bilər.

Sümük köçürmənin əsas növləri

Stomatologiyada istifadə olunan sümük materialları mənşəyinə görə dörd qrupa bölünür:

1) Autogen sümük

Xəstənin öz sümüyündən götürülür (çənə, çənə bucağı və ya başqa nahiyə).

✅ Qızıl standart hesab olunur

❌ Əlavə cərrahi sahə tələb edir

2) Allogen sümük

İnsan mənşəli, lakin donor sümüyüdür.

✅ Yaxşı osteokonduktiv xüsusiyyət

❌ Regenerasiya prosesi nisbətən yavaşdır

3) Xenogen sümük

Heyvan mənşəli (ən çox iribuynuzlu mal-qara).

✅ Uzunmüddətli həcm stabilliyi

✅ Sinus lifting əməliyyatlarında geniş istifadə olunur

4) Sintetik (alloplastik) materiallar

Laboratoriyada hazırlanır.

✅ Biouyğun

❌ Təkbaşına hər zaman kifayət etmir

Sümük köçürmə hansı üsullarla icra olunur?

* Socket preservation – diş çəkildikdən dərhal sonra

* Guided Bone Regeneration (GBR) – membranla birlikdə

* Sinus lifting (açıq və qapalı)

* Blok sümük transplantasiyası

Seçilən metod sümük defektinin ölçüsünə, lokalizasiyasına və planlaşdırılan implant müalicəsinə görə müəyyən olunur.

Sümük köçürmədən sonra sağalma prosesi

Sümük regenerasiyası mərhələli gedir və adətən:

* Kiçik defektlərdə: 3–4 ay

* Böyük defektlərdə: 6–9 ay

Bu müddət ərzində sümük materialı tədricən xəstənin öz sümüyü ilə əvəz olunur və implant üçün stabil baza formalaşır.

Əməliyyatdan sonra nələrə diqqət edilməlidir?

* İlk günlərdə şişkinlik və yüngül ağrı normaldır

* Həkimin təyin etdiyi dərmanlar mütləq qəbul edilməlidir

* Siqaret sümük sağalmasını ciddi şəkildə zəiflədir

* Gigiyena qaydalarına xüsusi diqqət olunmalıdır

Sümük köçürmə təhlükəlidirmi?

Təcrübəli cərrah və düzgün planlama ilə icra edildikdə sümük köçürmə təhlükəsiz və effektiv prosedurdur. Əsas risklər infeksiya, materialın rezorbsiyası və ya membran açılmasıdır ki, bunlar da düzgün protokolla minimuma endirilir.

Sümük köçürmə əməliyyatları müasir implantologiyanın ayrılmaz hissəsidir. Bu prosedur sayəsində əvvəllər implant üçün yararsız hesab olunan sahələrdə belə uğurlu və uzunömürlü nəticələr əldə etmək mümkündür.

Stomatoloq İlkin Eyvazov