Bir çox insan, damar problemləri haqqında danışarkən “damar soyuqlaması” və ya “damar iltihabı” kimi ifadələrdən istifadə edir. Lakin bu anlayışlar tibbi cəhətdən konkret terminlər deyil, amma əslində onlar damarlarda qan dövranının pozulması və ya damar divarının iltihabı ilə bağlı ciddi sağlamlıq problemlərini göstərən bir işarədir. MayoMed Medikal Fizioterapiya və Reabilitasiya Mərkəzinin baş həkimi, terapevt və ailə həkimi Nərminə Abbasova da bu məsələyə diqqət çəkir və qan dövranının pozulması ilə əlaqəli əlamətlərin görməzdən gəlməsinin ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyini bildirir.
Damar problemlərinin səbəbləri
Həkim Nərminə Abbasova, damarların zədələnməsinin və ya iltihablanmasının müxtəlif amillərdən qaynaqlana biləcəyini vurğulayır. Bu amillərdən bəziləri həyat tərzi ilə əlaqəlidir, bəziləri isə genetiki və ya tibbi problemlərdən irəli gəlir. “Uzun müddət soyuğa məruz qalma, siqaret çəkmək, şəkərli diabet, yüksək qan təzyiqi, stress və hərəkətsiz həyat tərzi bu problemləri daha da şiddətləndirə bilər. Bununla yanaşı, bəzi infeksiyalar və immun sisteminin zəifləməsi də damar divarlarının iltihablanmasına və qan dövranının zəifləməsinə yol aça bilər,” – deyə Nərminə Abbasova qeyd edir.
Xüsusilə, müasir həyat tərzi damar xəstəlikləri üçün böyük bir risk faktoru yaradır. Uzun müddət eyni vəziyyətdə oturmaq, fiziki aktivlikdən uzaq qalmaq və balanssız qidalanma damar sağlamlığını mənfi yöndə təsir edə bilər. Məsələn, hərəkətsiz həyat tərzi qan axışını çətinləşdirərək damarların tıxanmasına səbəb ola bilər, bu da ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilər.
Damar soyuqlaması və damar iltihabının əlamətləri
Nərminə Abbasova, “damar soyuqlaması” adı altında bilinən vəziyyətin əsasən hansı əlamətlərlə özünü göstərdiyini izah edir. Bu əlamətlər bəzən çox sadə və ya tez keçici kimi görünə bilər, amma əslində onlar ciddi damar problemlərinin xəbərçisi ola bilər. Həkim bu əlamətləri belə sıralayır:
Əllərdə və ayaqlarda tez-tez üşümə,
Keyimə və iynələnmə hissi,
Gəzinti zamanı ayaqlarda ağrı və ya yavaş hərəkət etmə çətinliyi,
Dərinin solğun və ya göyümtül rəng alması,
Ayaqlarda şişkinlik, xüsusilə axşam saatlarında,
Tez yorulma hissi,
Ağır hallarda isə dəridə yaralar, sağalmayan çatlar və toxuma zədələnməsi.
Bu əlamətlər damarların daralması, qan dövranının zəifləməsi və venaların iltihabı kimi problemləri işarə edir. Əgər bu əlamətlər davam edərsə və ya şiddətlənərsə, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.
Xəstəliyin ciddi nəticələri
MayoMed Mərkəzinin baş həkimi Nərminə Abbasova, damar problemlərinin vaxtında müalicə edilməməsi halında ciddi sağlamlıq fəsadlarına səbəb ola biləcəyini vurğulayır. Həkim, məsələn, damarların iltihabı və qan dövranının pozulması nəticəsində varikoz damarları, tromboz, və ya hətta arterial emboliya kimi daha ağır xəstəliklərin inkişaf edə biləcəyinə diqqət çəkir. “Damarlar bədənin qan təchizatını təmin edən mühüm orqanlardır. Onların sağlamlığı pozulduqda, digər orqanlar da zərər görməyə başlayır, bu da həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə təsir edə bilər,” – deyə Nərminə xanım əlavə edir.
Varikoz damarları və venaların iltihabı həmçinin ayaqlarda şişkinlik və ağrıya səbəb olaraq gündəlik fəaliyyətləri məhdudlaşdıra bilər. Tromblaşmış qan isə ürək və beyində ciddi problemlərə yol aça bilər. Bu səbəbdən, bu əlamətlər ortaya çıxdıqda, müalicə üçün gecikməmək çox vacibdir.
Damar sağlamlığını yaxşılaşdırmaq üçün tövsiyələr
Nərminə Abbasova, damar sağlamlığını qorumaq və problemi vaxtında aradan qaldırmaq üçün bir neçə sadə qaydaya riayət etməyin vacibliyini vurğulayır. Həkimin tövsiyələri arasında sağlam həyat tərzinin keçirilməsi, siqaretdən uzaq durmaq, düzgün qidalanma, aktiv həyat sürmək və stressin idarə edilməsi önəmlidir. Eyni zamanda, şəkərli diabet və yüksək qan təzyiqinin nəzarət altında saxlanması da damar problemlərinin qarşısını almaq üçün əsas şərtlərdir.
Həkim Nərminə Abbasova, bu mövzuda əlavə edir:
“Xüsusilə soyuq havada əlləri və ayaqları qorumaq çox önəmlidir. Soyuq, qan dövranını zəiflədir və damarların daha çox zədələnməsinə səbəb olur. Gündəlik həyatımızda bu kimi kiçik amma vacib addımlar ataraq, damarlarımızı qorumaq mümkündür.”
Damar xəstəliklərinin müalicəsi
Damar xəstəliklərinin müalicəsi əsasən problemin səbəbindən asılıdır. Həkimlər adətən qan dövranını yaxşılaşdıran dərmanlar, iltihabı azaldan vasitələr və qan durulaşdırıcı preparatlar təyin edirlər. Bununla yanaşı, fizioterapiya və digər reabilitasiya prosedurları da müalicənin bir hissəsi ola bilər. Həkim Nərminə Abbasova, özbaşına dərman qəbul etməyi tövsiyə etmədiyini və yalnız həkim nəzarətində müalicə olunmağın daha sağlam olduğunu qeyd edir. “Qan durulaşdırıcı və ya iltihabəleyhinə dərmanlar düzgün təyin olunmadığı təqdirdə, bu dərmanların əlavə sağlamlıq problemlərinə səbəb olması mümkündür,” – deyə Nərminə xanım əlavə edir.
“Damar soyuqlaması” və damar iltihabının qarşısını almaq, yalnız müalicə ilə bağlı deyil, həm də sağlam həyat tərzini formalaşdırmaqla mümkündür. Vaxtında həkimə müraciət etmək, düzgün müalicə almaq və həyat tərzini dəyişdirmək damar sağlamlığını qorumağın əsas amilləridir. Damar problemləri ilə qarşılaşdığınız zaman, mütləq bir mütəxəssislə məsləhətləşin və diqqətli olun. Bu, sağlam damarlar üçün ən önəmli addımdır.
Həkimlə əlaqə saxlamaq istəyənlər Əhməd Rəcəbli 207-də yerləşən MayoMed klinikasına müraciət edə (TEL: (012) 464 86 93; 464 86 94; 464 86 95) və ya (051) 866 02 20; (051) 567 66 96 mobil nömrələri ilə birbaşa Nərminə Abbasova ilə əlaqə saxlaya bilərlər.
