Son illərdə cəmiyyətin diqqətini cəlb edən mühüm sosial problemlərdən biri gənclər arasında münasibət qurmaq qorxusu və evlənməyə marağın azalmasıdır. Əvvəllər ailə qurmaq həyatın təbii və vacib mərhələsi kimi qəbul edilirdisə, bu gün bir çox gənc bu mövzuya ehtiyatla yanaşır, bəziləri isə ümumiyyətlə evliliyi prioritet hesab etmir. Bu tendensiyanın formalaşmasında bir neçə sosial, psixoloji və iqtisadi amil mühüm rol oynayır.

Bu hal bir çox valideynləri, eləcə də gənclərin özlərini düşündürür: Niyə əvvəlki nəsillər üçün adi olan evlilik bu gün tərəddüd doğurur?

Münasibət qorxusu nədir?

Psixoloji baxımdan münasibət qorxusu insanın emosional yaxınlıqdan, bağlanmaqdan və ya itirmək riskindən çəkinməsi ilə bağlıdır. Psixoloqlar bildirir ki, bu qorxu çox vaxt şüuraltı formada formalaşır və insan fərqinə varmadan münasibətlərdən uzaq durmağa başlayır.

Münasibət qorxusunun səbəbləri

1) Psixoloji faktorlar

Münasibət qorxusunun əsas səbəblərindən biri emosional incinmə qorxusudur. Keçmişdə yaşanan uğursuz münasibətlər, xəyanət və ya etibarın sarsılması gənclərdə yeni əlaqələrə qarşı güvənsizlik yaradır. Bir çox gənc “yenidən məyus olaram” düşüncəsi ilə münasibətlərdən qaçır.

2) Məsuliyyətdən çəkinmə

Münasibət və xüsusilə evlilik məsuliyyət tələb edir. Maddi öhdəliklər, ailədaxili vəzifələr və sosial gözləntilər bəzi gənclərdə stress yaradır. Bu səbəbdən onlar daha sərbəst və öhdəliksiz həyat tərzini üstün tuturlar.

3) Sosial şəbəkələrin təsiri

Rəqəmsal dövrdə münasibətlər də virtuallaşıb. Sosial şəbəkələr ideal münasibət obrazı yaradır və bu da real münasibətlərdə məyusluğa səbəb olur. İnsanlar müqayisə etdikcə real əlaqələr onlara “yetərsiz” görünə bilər.

Əsas psixoloji səbəblər:

* Keçmiş travmalar – Uğursuz münasibət, ayrılıq və ya valideynlərin problemli evliliyi gəncin evliliyə baxışını mənfi təsirləndirə bilər.

* Özünə inamsızlıq – “Yetərincə yaxşı deyiləm”, “Məni olduğu kimi qəbul etməzlər” düşüncələri münasibət qurmağa mane olur.

* Tərk edilmə qorxusu – Sevdiyini itirmə ehtimalı bəzi gənclər üçün münasibətin özündən daha qorxulu görünür.

Evlənməyə maraq niyə azalır?

Psixoloqlar evliliyə marağın azalmasını təkcə qorxu ilə deyil, həm də prioritetlərin dəyişməsi ilə əlaqələndirir.

1) Psixoloji hazır olmamaq

Bir çox gənc özünü emosional olaraq ailə qurmağa hazır hiss etmir. Daxili azadlıq, şəxsi sərhədlər və rahatlıq evlilikdən üstün tutulur.

2) İdeal münasibət gözləntisi

Sosial şəbəkələrdə nümayiş olunan “mükəmməl ailə” obrazı real həyatda münasibətlərin çətinliklərini qəbul etməyi çətinləşdirir. Gənclər kiçik problemləri belə münasibətin sonu kimi görə bilirlər.

3) Müstəqillik ehtiyacı

Xüsusilə gənc qadınlar arasında “öz ayaqlarım üzərində durmalıyam” düşüncəsi güclənib. Bu isə evliliyin gecikməsinə və ya ümumiyyətlə ikinci plana keçməsinə səbəb olur.

Mütəxəssislər bildirir ki, münasibət qorxusu nə utancverici, nə də nadir haldır. Vacib olan bu qorxunun fərqinə varmaq və onunla sağlam şəkildə işləməkdir.

Tövsiyələr:

* Öz qorxularını inkar etmə, onları anlamağa çalış

* Münasibəti “yük” deyil, qarşılıqlı inkişaf prosesi kimi gör

* Sosial müqayisədən uzaq dur

* Zərurət olduqda psixoloq dəstəyindən çəkinmə

bride

Evlənməyə marağın azalmasının səbəbləri

1) İqtisadi çətinliklər

Evlilik maddi baxımdan ciddi məsuliyyət tələb edir. Mənzil problemi, işsizlik və ya qeyri-sabit gəlir gənclərin evlilik qərarını təxirə salmasına səbəb olur. Bir çoxu əvvəlcə karyera və maliyyə sabitliyi əldə etməyi üstün tutur.

2) Karyera və şəxsi inkişaf ön planda

Müasir gənclər təhsil, karyera və şəxsi inkişafı evlilikdən daha vacib hesab edə bilirlər. Xüsusilə qadınlar arasında müstəqillik arzusu evlilik yaşının yüksəlməsinə təsir edir.

3) Cəmiyyətin dəyişən dəyərləri

Ənənəvi ailə modelinə baxış da dəyişir. Artıq evlilik “mütləq” addım kimi deyil, seçim kimi qəbul olunur. Bu isə evliliyin cəmiyyətdəki əvvəlki statusunu zəiflədir.

Gənclər arasında münasibət qorxusu və evlənməyə marağın azalması təkcə fərdi problem deyil, sosial proseslərin nəticəsidir. Bu vəziyyətin qarşısını almaq üçün psixoloji maarifləndirmə, sağlam münasibət modellərinin təşviqi və gənclərin iqtisadi imkanlarının yaxşılaşdırılması vacibdir. Sağlam ailə cəmiyyətin təməlidir və bu təməli qorumaq üçün gənclərin qorxu və tərəddüdlərini anlamaq və dəstəkləmək böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu prosesi tənqid etməkdənsə, anlamaq və düzgün istiqamətləndirmək daha sağlam gələcəyin açarıdır.

Bilqeyis Səfərqızı

Sabahgrow Dəstək Mərkəzinin psixoloqu

(Mütəxəssislə psixoloq_bilqeyis_seferqızı adlı instagram hesabı üzərindən əlaqə yarada bilərsiniz)