Müasir dövrdə münasibətlər əvvəlkindən daha tez başlayır, amma çox vaxt eyni sürətlə də zədələnir. Bu sürət yalnız həyat tempinin artması ilə bağlı deyil — bu, insanın daxili dünyasında baş verən dəyişikliklərin də əksidir. Texnologiya, sosial mühit və fərdi düşüncə tərzi dəyişdikcə, münasibətlərdə ən həssas nöqtələrdən biri olan güvən hissi də sarsılmağa başlayır.

Əslində güvən problemi yalnız qarşı tərəflə bağlı deyil. Bu, çox zaman insanın öz daxilindəki təhlükəsizlik hissi ilə bağlıdır.

Bu gün seçim imkanlarının artması insan psixologiyasında paradoks yaradır. Bir tərəfdən azadlıq hissi verir, digər tərəfdən isə daimi narahatlıq doğurur. Şüuraltında belə bir fikir formalaşır: “Bəlkə daha yaxşısı var?” Bu düşüncə münasibətdə tam bağlanmağa mane olur. İnsan özünü asanlıqla əvəz edilə bilən kimi hiss etdikcə, güvən yerini daxili gərginliyə verir.

Sosial şəbəkələr isə bu gərginliyi daha da artırır. Orada hər kəs həyatının yalnız “seçilmiş”, ideal hissəsini göstərir. Bu isə digər insanlarda müqayisə, yetərsizlik və qısqanclıq hisslərini aktivləşdirir. Partnyorun kimləri izləməsi, kimlərin paylaşımlarını bəyənməsi kimi xırda detallar belə artıq sadəcə davranış yox, emosional təhlükə siqnalı kimi qəbul olunur. Beləliklə, reallıqda problem olmayan şeylər belə insanın beynində böyüyərək güvən böhranına çevrilir.

Keçmiş təcrübələr də bu prosesdə dərin iz buraxır. Əgər insan əvvəl xəyanət, rədd edilmə və ya emosional incinmə yaşayıbsa, onun psixikası özünü qorumaq üçün “ehtiyat rejiminə” keçir. Bu zaman insan qarşı tərəfi olduğu kimi yox, keçmişin qorxuları ilə filtrdən keçmiş şəkildə görür. Bu isə güvənin formalaşmasını çətinləşdirir.

Digər tərəfdən, müasir insanın ən böyük müdafiə mexanizmlərindən biri emosional qapanmadır. İnsan incinməmək üçün hisslərini tam açmır, özünü geri çəkir. Sanki əvvəlcədən özünü qorumağa çalışır. Amma paradoks ondadır ki, güvən məhz açıqlıq və emosional yaxınlıq üzərində qurulur. İnsan özünü gizlətdikcə, münasibət də səthdə qalır.

Cəmiyyətin təsiri də bu prosesə əlavə təzyiq yaradır. “El nə deyər?” düşüncəsi, sosial gözləntilər və stereotiplər insanı bəzən öz hisslərindən uzaqlaşdırır. İnsan artıq ürəyi ilə yox, başqalarının baxışı ilə davranmağa başlayır. Bu isə münasibətdə səmimiyyəti zəiflədir və daxili uzaqlaşmaya səbəb olur.

Bütün bunların fonunda ən kritik məqamlardan biri kommunikasiya çatışmazlığıdır. İnsanlar çox vaxt hisslərini açıq demək əvəzinə susur, incikliyi içində saxlayır və ya dolayı yollarla ifadə edir. Bu isə qarşı tərəfdə qeyri-müəyyənlik yaradır. İnsan anlamadığı yeri təxminlə doldurur — və təxminlər çox vaxt neqativ olur. Beləliklə, güvən yavaş-yavaş aşınmağa başlayır.

Güvəni bərpa etmək isə qarşı tərəfi dəyişməkdən əvvəl özünü anlamaqdan keçir. İnsan öz qorxularını, reaksiyalarını və ehtiyaclarını tanımalıdır. Bundan sonra münasibətdə açıq, dürüst və şəffaf ünsiyyət qurmaq əsas rol oynayır. Dinləmək, anlamağa çalışmaq və hissləri gizlətmədən ifadə etmək güvənin təməlidir.

Unutmaq olmaz ki, güvən ani yaranmır. O, zamanla, kiçik amma ardıcıl davranışlarla formalaşır. Hər verilən söz, hər tutulan və ya pozulan vəd bu təməli ya möhkəmləndirir, ya da zəiflədir.

Nəticə etibarilə, müasir münasibətlərdə güvən probleminin artması təsadüfi deyil — bu, dövrün psixoloji reallığıdır. Amma emosional şüurluluq, səmimiyyət və sağlam ünsiyyət vasitəsilə güvən yenidən qurula bilər. Çünki güvən olan yerdə münasibət sadəcə davam etmir — dərinləşir, güclənir və həqiqi bağa çevrilir.

Bilqeyis Səfərqızı

Sabahgrow Dəstək Mərkəzinin psixoloqu