Bir vaxtlar ailə üzvlərinin gün ərzində yaşadıqlarını bir-biri ilə bölüşdüyü əsas məkan axşam yeməyi masası idi. Günün necə keçdiyi, məktəbdə və ya işdə baş verənlər, planlar və problemlər ailə söhbətlərinin əsas mövzularını təşkil edirdi. Bu gün isə həmin mənzərə getdikcə dəyişir. Bir çox evdə masa arxasında oturan insanlar eyni məkanda olsalar da, diqqətləri telefon ekranına yönəlir. Bu vəziyyət “telefonlar ailə söhbətlərini əvəz edirmi?” sualını daha da aktuallaşdırır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, smartfonlar insanların həyatını asanlaşdırsa da, onların həddindən artıq istifadəsi ailədaxili ünsiyyətə mənfi təsir göstərir. Xüsusilə sosial şəbəkələrdə uzun vaxt keçirmək, qısa videolar izləmək və davamlı bildirişlərə cavab vermək ailə üzvlərinin bir-birinə ayırdığı vaxtı azaldır.
Psixoloqlar qeyd edirlər ki, ailə daxilində keyfiyyətli ünsiyyət yalnız söhbət etmək deyil, həm də dinləmək, hissləri paylaşmaq və emosional bağ yaratmaq deməkdir. Telefon ekranına yönəlmiş diqqət isə qarşı tərəfə “səni dinləmirəm” mesajı verə bilər. Bu, zaman keçdikcə ailə üzvləri arasında emosional uzaqlaşmaya səbəb ola bilər.
Xüsusilə uşaqlar valideynlərin davranışını nümunə götürürlər. Əgər valideynlər evdə daim telefonla məşğuldurlarsa, uşaqlar da bunu normal davranış kimi qəbul edir. Nəticədə ailə daxilində söhbət etmək əvəzinə hər kəs öz rəqəmsal dünyasına qapılır.
Araşdırmalar göstərir ki, gündəlik qısa, lakin səmimi ailə söhbətləri uşaqların psixoloji inkişafına, özünəinamına və emosional sağlamlığına müsbət təsir göstərir. Valideynlərin övladlarını diqqətlə dinləməsi onların problemlərini daha rahat bölüşməsinə şərait yaradır. Əksinə, davamlı telefon istifadəsi uşaqlarda diqqətdən kənarda qalmaq hissini gücləndirə bilər.
Mütəxəssislər ailə daxilində müəyyən “telefonsuz saatlar” tətbiq etməyi tövsiyə edirlər. Məsələn, axşam yeməyi zamanı, həftəsonu ailə gəzintilərində və ya günün müəyyən hissəsində telefonlardan istifadə etməmək ünsiyyətin güclənməsinə kömək edə bilər. Bu zaman ailə üzvləri birlikdə stolüstü oyunlar oynaya, gün ərzində baş verən hadisələri müzakirə edə və ya sadəcə bir fincan çay ətrafında söhbət edə bilərlər.
Bununla yanaşı, texnologiyanı tamamilə həyatımızdan çıxarmaq mümkün deyil və buna ehtiyac da yoxdur. Əsas məsələ telefonlardan düzgün və balanslı istifadə etməkdir. Smartfonlar ailə ilə əlaqə saxlamaq, faydalı məlumat əldə etmək və gündəlik işləri asanlaşdırmaq üçün vacib vasitədir. Problem onların ailə münasibətlərinin önünə keçdiyi hallarda yaranır.
Sosioloqlar hesab edirlər ki, müasir dövrdə ailə münasibətlərinin qorunması üçün ən vacib amillərdən biri birlikdə keçirilən keyfiyyətli vaxtdır. Hətta gündə 20-30 dəqiqə diqqəti yalnız ailə üzvlərinə yönəltmək münasibətlərin möhkəmlənməsinə ciddi töhfə verə bilər.
Nəticə etibarilə, telefonlar ailə söhbətlərini tam əvəz edə bilməz. Texnologiya insanları bir-birinə yaxınlaşdırmaq üçün vasitə olsa da, heç bir ekran canlı ünsiyyətin, göz təmasının, səmimi söhbətin və birlikdə gülməyin yerini verə bilmir. Ailə münasibətlərini gücləndirən əsas amil isə yenə də insanların bir-birinə ayırdığı diqqət və vaxtdır.
Məsudə Sultan
