Yay tətili uşaqların daha çox açıq havada vaxt keçirdiyi, fiziki aktivliyinin artdığı və yeni mühitlərlə tanış olduğu dövrdür. Bu mövsüm sağlam inkişaf üçün əlverişli olsa da, isti hava, susuzlaşma, qida zəhərlənmələri və müxtəlif virus infeksiyaları immun sisteminə əlavə yük yarada bilər. Valideynlər arasında “immuniteti gücləndirmək üçün hansı vitamini verək?” sualı tez-tez səslənsə də, əslində güclü immunitetin əsasında düzgün gündəlik vərdişlər dayanır.

İmmunitet bir həblə və ya möcüzəvi məhsulla formalaşmır. O, sağlam qidalanma, keyfiyyətli yuxu, fiziki aktivlik və gigiyena qaydalarının birgə təsiri nəticəsində güclənir.

Rəngarəng qidalanma immunitetin əsas dayağıdır

Yay mövsümü təzə meyvə və tərəvəz bolluğu ilə seçilir. Mövsümi məhsullar uşağın orqanizmini vitaminlər, minerallar və antioksidantlarla təmin edir. Xüsusilə C vitamini ilə zəngin meyvələr, yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, yumurta, balıq, qatıq və digər süd məhsulları immun sisteminin normal fəaliyyətinə dəstək verir. Bağırsaq sağlamlığı immunitet üçün vacib olduğundan, probiotik tərkibli qidaların da rasionda yer alması faydalıdır.

Uşağın kifayət qədər su içməsinə diqqət edin

İsti havalarda uşaqlar tərləmə ilə daha çox maye itirirlər. Susuzlaşma orqanizmin müdafiə mexanizmlərini zəiflədə və uşağın özünü halsız hiss etməsinə səbəb ola bilər. Buna görə gün ərzində yaşa uyğun miqdarda su qəbuluna diqqət yetirmək lazımdır. Şəkərli qazlı içkilər və enerji verən məhsullar suyun yerini tutmur. Meyvə və tərəvəzlər də maye qəbuluna müəyyən qədər töhfə verir, lakin əsas içki yenə də sudur.

Kifayət qədər yuxu immun sistemini gücləndirir

Yay tətilində uşaqların yuxu rejimi tez-tez pozulur. Gec yatmaq və qeyri-kafi yuxu immun hüceyrələrinin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Yaşa uyğun yuxu müddətinin qorunması həm fiziki, həm də zehni inkişaf üçün vacibdir.

Açıq havada oynamaq faydalıdır, amma təhlükəsizlik qaydaları ilə

Gündəlik fiziki aktivlik və təmiz havada oyunlar uşaqların ümumi sağlamlığına müsbət təsir göstərir. Lakin günəş şüalarının ən intensiv olduğu saatlarda – təxminən saat 10:00-16:00 aralığında – uzun müddət açıq günəş altında qalmaq məsləhət görülmür. Günəşdən qoruyucu krem, papaq, yüngül pambıq geyimlər və kölgəli yerlərdə istirahət həm günvurmadan, həm də dəri zədələnmələrindən qoruyur. 6 aydan kiçik körpələr isə birbaşa günəş şüalarından uzaq saxlanmalıdır.

Gigiyena qaydaları infeksiyaların qarşısını alır

Yay aylarında bağırsaq infeksiyaları daha çox müşahidə olunur. Uşaqlara yeməkdən əvvəl və tualetdən sonra əllərini sabunla yumaq vərdişi aşılanmalıdır. Meyvə və tərəvəzlər yaxşı yuyulmalı, tez xarab olan qidalar isti havada uzun müddət açıq saxlanmamalıdır. Hovuz və dənizdən sonra duş qəbul etmək də bəzi infeksiyaların qarşısını almağa kömək edir.

Antibiotik və vitaminlərdən özbaşına istifadə etməyin

Valideynlər bəzən tez-tez xəstələnən uşaqlar üçün müxtəlif vitaminlər və ya antibiotiklərdən profilaktik məqsədlə istifadə etməyə çalışırlar. Halbuki bu yanaşma düzgün deyil. Antibiotiklər viruslara təsir etmir və lazımsız istifadəsi gələcəkdə antibiotiklərə qarşı davamlılığın yaranmasına səbəb ola bilər. Vitamin və mineral əlavələri isə yalnız həkim göstərişi olduqda qəbul edilməlidir.

Peyvəndlər immunitetin ən güclü müdafiə vasitələrindəndir

Yay tətili planlaşdırılarkən uşağın peyvənd təqviminin də yoxlanılması vacibdir. Vaxtında vurulan peyvəndlər uşaqları bir çox ağır infeksion xəstəlikdən qoruyur və immun sisteminin düzgün formalaşmasına kömək edir.

Valideynlər üçün əsas mesaj

İmmuniteti gücləndirməyin sirri bahalı preparatlarda deyil. Düzgün qidalanan, kifayət qədər su içən, normal yatan, hər gün açıq havada hərəkət edən və gigiyena qaydalarına əməl edən uşaqların immun sistemi daha sağlam olur. Əgər uşaq tez-tez ağır infeksiyalar keçirir, uzun müddət sağalmır və ya inkişafında gerilik müşahidə olunursa, mütləq pediatr müayinəsi aparılmalıdır. Sağlam yay tətili uşaqların həm fiziki, həm də immun inkişafı üçün ən yaxşı investisiyadır.

Pediatr Fəridə Məmmədova