İlk evliliyin uğursuz başa çatması hər zaman insanın münasibətlərə olan inamını itirməsi ilə nəticələnmir. Bəziləri yaşadıqları təcrübədən nəticə çıxararaq yenidən ailə qurmağa qərar verir, daha sağlam münasibət yaratmağa çalışırlar. Lakin ikinci evlilik hər şeyin avtomatik olaraq daha yaxşı olacağı demək deyil. Bəzən insanlar yeni münasibətə başlasalar da, əvvəlki evlilikdə yaşadıqları problemləri, davranış modellərini və yanlış gözləntilərini özləri ilə birlikdə gətirirlər.

Birinci evlilikdə yaşanan xəyanət, etimadsızlıq, ünsiyyət problemləri, maddi mübahisələr və ya ailələrin müdaxiləsi insanın münasibətlərə yanaşmasını dəyişə bilər. Əgər bu təcrübələr düzgün təhlil edilməyibsə, yeni həyat yoldaşı əvvəlki münasibətdə yaşanan hadisələrə görə məsuliyyət daşımasa belə, özünü həmin problemlərin içində tapa bilər.

Bəs insanlar ikinci evlilikdə ən çox hansı səhvləri təkrarlayırlar? Keçmiş münasibətin izlərindən necə qurtulmaq və yeni ailədə eyni problemlərin yaranmasının qarşısını almaq mümkündür?

Keçmiş həyat yoldaşını yenisi ilə müqayisə etmək

İkinci evlilikdə yol verilən ən geniş yayılmış səhvlərdən biri yeni həyat yoldaşını keçmiş tərəfdaşla müqayisə etməkdir. Bu müqayisələr bəzən açıq şəkildə ifadə olunur, bəzən isə insanın davranışlarında özünü göstərir.

“Əvvəlki həyat yoldaşım belə etmirdi”, “O, bu məsələdə daha diqqətli idi” və ya “Keçmişdə belə problem yaşamamışdım” kimi fikirlər yeni münasibətdə narazılıq yarada bilər. Hətta müqayisə müsbət məqsədlə aparılsa belə, qarşı tərəf özünü sınağa çəkilən və daim qiymətləndirilən biri kimi hiss edə bilər.

Hər insanın xarakteri, sevgisini ifadə etmək forması, məsuliyyət anlayışı və ünsiyyət tərzi fərqlidir. Yeni həyat yoldaşından əvvəlki münasibətdəki bütün yaxşı xüsusiyyətləri təkrarlamasını gözləmək real deyil. Eyni zamanda, keçmişdə yaşanan mənfi təcrübələri yeni tərəfdaşa aid etmək də ədalətli yanaşma sayılmır.

Əvvəlki münasibətdən nəticə çıxarmaq vacibdir, lakin həmin münasibəti yeni evliliyin ölçü vahidinə çevirmək doğru deyil. Yeni ailə öz qaydaları, ortaq qərarları və münasibət dinamikası ilə formalaşmalıdır.

Köhnə inciklikləri yeni münasibətə daşımaq

Boşanma insanın həyatında emosional baxımdan çətin mərhələ ola bilər. Xüsusilə xəyanət, alçaldılma, davamlı münaqişələr və ya etimadın itirilməsi ilə nəticələnən münasibətlərdən sonra insanın yenidən güvənməsi vaxt tələb edir.

Problem ondadır ki, bəzi insanlar keçmişdə yaşadıqları ağrını tam anlamadan yeni münasibətə başlayırlar. Onlar zahirən əvvəlki evliliyi geridə qoymuş kimi görünsələr də, daxilən hələ də həmin münasibətin təsiri altında ola bilərlər.

Məsələn, əvvəlki həyat yoldaşı yalan danışdığı üçün yeni tərəfdaşının sözlərinə şübhə ilə yanaşmaq, onun telefonunu yoxlamaq, harada olduğunu daim soruşmaq və ya gec cavab verdikdə ən pis ehtimalları düşünmək keçmiş təcrübənin yeni münasibətə daşınmasının əlamətləri ola bilər.

Belə davranışların arxasında bəzən yenidən incinmək qorxusu dayanır. İnsan özünü qorumağa çalışarkən qarşı tərəfin şəxsi sərhədlərini poza və münasibətdə gərginlik yarada bilər.

Keçmişdə yaşananların indiki münasibətə təsir etdiyini qəbul etmək bu baxımdan əhəmiyyətlidir. Güvənin yenidən qurulması üçün tərəflərin açıq ünsiyyəti, ardıcıl davranışı və qarşılıqlı hörməti vacibdir. Güclü qorxu və şübhələr gündəlik həyata mane olursa, psixoloq dəstəyi də faydalı ola bilər.

“Bu dəfə hər şey fərqli olacaq” düşüncəsi ilə problemləri görməmək

İkinci dəfə ailə qurmağa qərar verən insanlar bəzən əvvəlki evliliyin ağrılı təcrübəsini geridə qoymaq və yeni həyata başlamaq istəyirlər. Bu, təbii istəkdir. Lakin yeni başlanğıca həddindən artıq ümid bağlamaq insanın münasibətdəki problemləri vaxtında görməsinə mane ola bilər.

Bəziləri yeni tərəfdaşını idealizə edir, onunla heç vaxt ciddi mübahisə etməyəcəklərinə və əvvəlki problemlərin təkrarlanmayacağına inanırlar. Münasibətin ilk mərhələsindəki sevgi və diqqət gündəlik həyatın yaratdığı çətinlikləri kölgədə qoya bilər.

Ancaq hər evlilikdə fikir ayrılıqları, fərqli ehtiyaclar və həll edilməli məsələlər olur. İkinci evliliyin uğurlu olması problemlərin ümumiyyətlə yaranmamasından deyil, onların necə həll edilməsindən asılıdır.

Yeni münasibətə başlayarkən yalnız xoş hisslərə deyil, tərəflərin münaqişə zamanı necə davrandığına, məsuliyyət götürmək bacarığına, pul məsələlərinə münasibətinə və gələcəklə bağlı gözləntilərinə də diqqət yetirmək lazımdır.

Boşanmanın səbəblərini təhlil etməmək

İlk evliliyin bitməsinə görə yalnız qarşı tərəfi günahlandırmaq insanın öz davranışlarını nəzərdən keçirməsinə mane ola bilər. Əlbəttə, bəzi münasibətlərdə zorakılıq, xəyanət və ya ciddi məsuliyyətsizlik kimi hallar əsas problem ola bilər. Bu vəziyyətlərdə məsuliyyəti zərər görən tərəfin üzərinə qoymaq düzgün deyil.

Bununla yanaşı, hər münasibətdə insanın öz ünsiyyət tərzini, gözləntilərini və sərhədlərini təhlil etməsi faydalıdır. Məsələn, fikir ayrılığı zamanı susmaq, problemləri yığıb saxlamaq, hissləri ifadə edə bilməmək, qarşı tərəfin ehtiyaclarını nəzərə almamaq və ya bütün qərarları təkbaşına vermək kimi davranışlar yeni münasibətdə də təkrarlana bilər.

İnsan əvvəlki evliliyin hansı səbəblərdən uğursuz olduğunu anlamadıqda, oxşar problemlərlə yenidən qarşılaşa bilər. Bu, eyni həyat yoldaşını seçmək demək deyil. Bəzən tərəfdaş dəyişsə də, münasibət qurma üsulu dəyişmədiyi üçün nəticə də oxşar olur.

Özünə “Mən bu münasibətdən nə öyrəndim?”, “Hansı davranışımı dəyişməliyəm?” və “Gələcəkdə hansı sərhədlərimi qorumalıyam?” suallarını vermək yeni ailəyə daha şüurlu yanaşmağa kömək edə bilər.

Tələsik qərar vermək və tənhalıqdan qaçmaq

Boşanmadan sonra yaranan tənhalıq, sosial təzyiq və yenidən ailə qurmaq arzusu bəzi insanları münasibətlərdə tələsik qərarlar verməyə sövq edə bilər. Xüsusilə ətrafdakıların “yenidən evlənməlisən”, “uşağın ata və ya ana fiquruna ehtiyacı var” kimi fikirləri insanın şəxsi qərarına təsir göstərə bilər.

Bəzən insan yeni münasibəti həqiqətən hazır olduğu üçün deyil, keçmişdə yaşadığı boşluğu doldurmaq, özünü yenidən dəyərli hiss etmək və ya cəmiyyətin gözləntilərinə cavab vermək üçün seçir.

Halbuki evlilik tənhalıqdan qurtulmağın yeganə yolu deyil. İnsan əvvəlcə öz emosional vəziyyətini anlamağa, keçmiş münasibətin yaratdığı hissləri emal etməyə və yeni münasibətdən nə gözlədiyini müəyyənləşdirməyə ehtiyac duya bilər.

İkinci evlilik üçün hamıya uyğun konkret zaman çərçivəsi yoxdur. Əsas məsələ boşanmadan sonra nə qədər vaxt keçməsi deyil, insanın yeni münasibətə emosional və praktiki baxımdan nə dərəcədə hazır olmasıdır.

Uşaqları yeni ailəyə uyğunlaşdırmağa çalışarkən edilən səhvlər

İkinci evlilikdə uşaqların olması münasibətlərə əlavə həssaslıq gətirə bilər. Valideyn yeni həyat qurarkən həm həyat yoldaşı ilə münasibəti, həm də övladının emosional ehtiyaclarını nəzərə almalıdır.

Ən çox rast gəlinən səhvlərdən biri uşağın yeni həyat yoldaşını dərhal qəbul etməsini gözləməkdir. Uşaq valideyninin yenidən evlənməsinə müxtəlif cür reaksiya verə bilər: qısqanclıq, narahatlıq, kədər, etiraz və ya öz yerini itirmək qorxusu yaşaya bilər.

Yeni həyat yoldaşının uşağa dərhal valideyn kimi davranmasını tələb etmək də gərginlik yarada bilər. Etibar və yaxınlıq zamanla, uşağın yaşına, ehtiyaclarına və münasibətin inkişafına uyğun şəkildə formalaşmalıdır.

Digər tərəfdən, valideynin yeni həyat yoldaşı ilə münasibətini qorumaq üçün uşağın hisslərini görməzlikdən gəlməsi də doğru deyil. Uşağa ailədəki dəyişiklikləri yaşına uyğun izah etmək, onun fikirlərini dinləmək və özünü təhlükəsiz hiss etməsinə şərait yaratmaq vacibdir.

Əgər yeni evlilikdə hər iki tərəfin əvvəlki münasibətlərdən övladları varsa, ailədə qaydalar, məsuliyyətlər və sərhədlər barədə əvvəlcədən danışmaq daha da əhəmiyyətli olur. Uşaqlar arasında fərq qoyulmaması, eyni zamanda hər birinin fərdi ehtiyaclarının nəzərə alınması sağlam münasibətlərin qurulmasına kömək edir.

Keçmiş həyat yoldaşı ilə bağlı məsələlərin sərhədlərini müəyyən etməmək

Əvvəlki evlilikdən uşaqlar olduqda keçmiş həyat yoldaşı ilə müəyyən ünsiyyətin davam etməsi təbiidir. Valideynlər uşağın təhsili, sağlamlığı, gündəlik ehtiyacları və digər məsələlər barədə əlaqə saxlamalı ola bilərlər.

Lakin bu ünsiyyətin sərhədləri aydın olmadıqda yeni ailədə anlaşılmazlıqlar yarana bilər. Keçmiş tərəfdaşla həddindən artıq şəxsi söhbətlər, yeni həyat yoldaşından gizlədilən məsələlər və ya qərarların onun fikri nəzərə alınmadan qəbul edilməsi etimadı zəiflədə bilər.

Digər tərəfdən, yeni həyat yoldaşının uşağın digər valideyni ilə bütün əlaqələri kəsməyi tələb etməsi də real və sağlam həll yolu deyil. Burada əsas məsələ keçmiş münasibətlə bağlı zəruri məsuliyyətləri yerinə yetirmək, yeni ailənin sərhədlərinə hörmət etmək və ünsiyyətdə şəffaflığı qorumaqdır.

Hər bir ailənin vəziyyəti fərqli olduğundan, tərəflər hansı məsələlərin müzakirə ediləcəyini, ünsiyyətin hansı çərçivədə saxlanılacağını və qərarların necə qəbul olunacağını qarşılıqlı razılaşma ilə müəyyənləşdirməlidirlər.

Yeni həyat yoldaşından keçmişin yaralarını sağaltmasını gözləmək

İkinci evlilikdə edilən başqa bir səhv yeni tərəfdaşa həddindən artıq emosional məsuliyyət yükləməkdir. Əvvəlki münasibətdə dəyərsiz hiss edən insan yeni həyat yoldaşından davamlı diqqət və təsdiq gözləyə bilər. Xəyanət yaşamış şəxs isə qarşı tərəfin hər zaman özünü sübut etməsini tələb edə bilər.

Təbii ki, sağlam münasibətdə tərəflər bir-birinə dəstək olmalı, narahatlıqlarını dinləməli və güvən yaratmalıdırlar. Lakin bir insanın keçmişdə yaşadığı bütün ağrıları digərinin təkbaşına aradan qaldırması mümkün deyil.

Yeni həyat yoldaşının keçmişdə baş verənlərə görə məsuliyyət daşımadığını anlamaq vacibdir. Əvvəlki münasibətdən qalan qorxuların üzərində işləmək, şəxsi emosional ehtiyacları anlamaq və lazım gəldikdə peşəkar dəstək almaq insanın özünə də, yeni münasibətinə də kömək edə bilər.

İkinci evlilikdə daha sağlam münasibət qurmaq mümkündürmü?

İkinci evlilik əvvəlkindən daha uğurlu ola bilər. Bunun üçün ilk növbədə keçmiş təcrübəni nə idealizə etmək, nə də tamamilə mənasız saymaq lazımdır. Yaşanan hadisələrdən nəticə çıxarmaq, öz ehtiyaclarını anlamaq və münasibətlərdə hansı davranışların dəyişməli olduğunu müəyyənləşdirmək vacibdir.

Yeni ailədə sağlam münasibət qurmaq üçün bir neçə məqam xüsusilə əhəmiyyətlidir:

Gözləntiləri açıq müzakirə etmək. Maliyyə, uşaqlar, yaşayış şəraiti, ev işləri və gələcək planlar barədə əvvəlcədən danışmaq anlaşılmazlıqları azalda bilər.

Güvəni tədricən qurmaq. Keçmişdə yaşanan xəyanət və ya etimadsızlıq yeni münasibətdə avtomatik şübhə üçün əsas olmamalıdır. Güvən qarşılıqlı və ardıcıl davranışlarla formalaşır.

Fərqlilikləri qəbul etmək. Yeni həyat yoldaşı keçmiş tərəfdaşın əvəzi deyil. Münasibətin özünəməxsus qaydalarının formalaşmasına imkan vermək lazımdır.

Münaqişələri vaxtında həll etmək. Narazılıqları susaraq toplamaq əvəzinə, qarşı tərəfi təhqir etmədən və günahlandırmadan ifadə etmək daha sağlam ünsiyyət yaradır.

Uşaqların ehtiyaclarını nəzərə almaq. Yeni ailənin qurulması uşaqların emosional təhlükəsizliyini, digər valideynlə münasibətlərini və fərdi sərhədlərini pozmamalıdır.

Lazım gəldikdə mütəxəssisə müraciət etmək. Keçmiş münasibətin təsirləri yeni ailədə davamlı münaqişələrə səbəb olursa, psixoloqla işləmək faydalı ola bilər.

Hazırladı: UĞUR