Abituriyentlərin imtahan ərəfəsində yaşadıqları psixoloji vəziyyət, onların təhsil həyatları və gələcək uğurları üçün çox mühüm bir əhəmiyyət daşıyır. Bu dövr, həm fiziki, həm də psixoloji olaraq gərgin keçə bilər. İmtahanın yaxınlaşması ilə abituriyentlərin üzərində yaranan təzyiq, narahatlıq və qorxu, onların uğurlu nəticələr əldə etmələrini əngəlləyə bilər. Bu yazıda, abituriyentlərin bu çətin dövrdə psixoloji dəstəklə necə inkişaf edə biləcəyini və onlara necə kömək edilə biləcəyini müzakirə edəcəyik.

İmtahan qorxusu və psixoloji təzyiq

Abituriyentlərin imtahan öncəsi yaşadığı qorxu və narahatlıq çox yaygındır. Uğursuzluq qorxusu, yüksək nəticə gözləmələri, həmçinin ailənin və cəmiyyətin onlardan olan gözləntiləri, abituriyentlərə əlavə psixoloji təzyiq yaradır. Bu təzyiqin təsiri altında olan gənclər, bəzən özlərinə güvənməkdə çətinlik çəkir, hətta dərsləri mənimsəməkdə də çətinliklər yaşaya bilərlər.

İmtahanın yalnız akademik deyil, həm də emosional bir yük olduğunu başa düşmək vacibdir. Qorxunun, narahatlığın və psixoloji gərginliyin idarə edilməsi üçün abituriyentlərə yalnız bilik və bacarıqla yanaşı, psixoloji hazırlıq da vacibdir. Bu zaman, onlara düzgün psixoloji dəstək göstərmək, həm sosial, həm də emosional baxımdan sağlam bir vəziyyətin yaranmasına kömək edir.

Psixoloji dəstəyin əhəmiyyəti

Abituriyentlərin psixoloji vəziyyətini yaxşılaşdırmaq, yalnız onları stressdən qurtarmaqla bitmir. Əslində, bu dəstək onların özünə inamlarını artırmaq, motivasiyalarını gücləndirmək və daha yaxşı nəticələr əldə etmələrinə şərait yaratmaq üçün vacibdir. Bu dəstəyin əsas mərhələləri aşağıdakılardır:

1) Pozitiv düşüncə və motivasiya

Abituriyentlər, imtahan öncəsi və zamanı müsbət düşüncə tərzi inkişaf etdirməlidirlər. Onlara öz güclərinə inanmaq, hədəflərinə doğru addım-addım irəliləmək və hər bir uğuru qiymətləndirmək barədə danışmaq əhəmiyyətlidir. Pozitiv düşüncə, psixoloji gərginliyi azaltmağa və abituriyentin özünə olan inamını artırmağa kömək edir.

2) Zaman idarəetməsi və stressin azaldılması

İmtahan hazırlığı dövründə, düzgün zaman idarəetməsi də psixoloji sağlamlıq baxımından çox vacibdir. Abituriyentlərə, dərslərini müəyyən bir plan üzrə təşkil etməyi və mütəmadi olaraq istirahət etməyi tövsiyə etmək lazımdır. Dərs proqramı ilə yanaşı, bir qədər fiziki hərəkət etmək və sosial əlaqələri qorumaq, stressi azaltmağa kömək edər.

3) Dəstək şəbəkələrinin qurulması

İmtahan dövründə abituriyentlər yalnız öz gücləri ilə yox, eyni zamanda ətrafındakı dəstək şəbəkəsi ilə daha uğurlu ola bilərlər. Valideynlər, müəllimlər və dostlar, abituriyentlərə bu dövrü asanlıqla keçməkdə böyük rol oynaya bilərlər. Valideynlər, uşaqlarına yalnız nəticə yox, prosesə də diqqət etmələrini öyrətməli və onları hər zaman dəstəkləməlidirlər. Müəllimlər isə, abituriyentlərin stressini anlayışla qarşılamalı və motivasiya verici davranışlarla onların güvənini artırmalıdırlar.

4) İmtahan sonrası psixoloji sağlamlıq və yenidən bərpa

İmtahanın bitməsi, abituriyentlər üçün həm rahatlama, həm də yeni bir psixoloji vəziyyətin yaranması deməkdir. İmtahan sonrası əldə edilən nəticələr, abituriyentlərin özlərinə dair düşüncələrini formalaşdırır. Uğurlu nəticə əldə edənlər özlərinə olan güvənlərini daha da artırsa, uğursuz nəticə ilə qarşılaşanlar isə, özünü qiymətləndirmə məsələsində çətinliklər yaşayırlar.

Buna görə də imtahan sonrası abituriyentlərin psixoloji bərpa dövrü çox önəmlidir. Onlara, nəticələrindən asılı olmayaraq, gələcəkdə daha yaxşı olmaq üçün nə etmələri barədə müsbət yöndə məsləhətlər vermək lazımdır. Həmçinin, bu dövrü yalnız öz güclərinə dayanaraq deyil, sosial dəstək şəbəkələri ilə keçirmək də çox vacibdir.

Abituriyentlərin imtahan ərəfəsində psixoloji vəziyyətinə diqqət yetirmək, onların uğurlu nəticələr əldə etmələri üçün əsas faktorlardan biridir. Psixoloji dəstək, müsbət düşüncə tərzinin inkişaf etdirilməsi, zaman idarəetməsi və dəstək şəbəkələrinin qurulması kimi metodlarla, abituriyentlər yalnız akademik uğurlar deyil, həm də psixoloji sağlamlıqlarını qorumaq imkanı əldə edirlər. İmtahan dövrü, yalnız bilik yox, həm də güclü psixoloji hazırlıq tələb edir.

Psixoloq M. Almara Ağaqızı

PRİM – “Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzi”nin direktoru

(Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov 48A, Elmlər m/st yaxınlığında yerləşən “PRİM” Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf  Mərkəzinə müraciət edə və ya 050 777 80 04 mobil nömrsi ilə birbaşa Almara Ağaqızı ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin https://www.instagram.com/almara.melikova.aga_qizi/?igsh=MWJwOW52Y2t4bHVkeA%3D%3D instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Almara xanımla kontakt yarada bilərlər.)