Gəyirmə (eruksasiya) insan orqanizminin normal fizioloji prosesidir və həzm sistemində havanın yığılması nəticəsində meydana gəlir. Lakin bəzən tez-tez gəyirmə həm rahatlığın pozulması, həm də ciddi sağlamlıq problemlərinin göstəricisi ola bilər. Bu məqalədə tez-tez gəyirmənin səbəbləri və təhlükəli xəstəliklərlə əlaqəsi barədə məlumat verəcəyik.
Tez-tez gəyirmənin səbəbləri
1) Həzm prosesində hava yığılması
Yemək zamanı havanı udmaq (aerofagiya) ən çox rastlanan səbəblərdəndir. Qəhvə, qazlı içkilər, sürətli yemək və çeynəmədən danışmaq hava yığılmasına səbəb ola bilər.
2) Qida intoleransı və həzm pozğunluqları
Məsələn, laktoza intoleransı və ya qida allergiyaları zamanı mədə-bağırsaq sistemində qaz əmələ gəlir ki, bu da gəyirməyə gətirib çıxarır.
3) Mədə və onikibarmaq bağırsaq xəstəlikləri
Qastroezofageal reflüks xəstəliyi (GERD): Mədə turşusunun qida borusuna geri axması tez-tez gəyirmə və yandırma hissi ilə müşayiət olunur.
Mədə xorası və gastrit: Mədədə iltihab və xoralar qaz əmələ gətirir və gəyirməni artırır.
4) Həzm sisteminin ciddi xəstəlikləri
Tez-tez gəyirmə bəzən ciddi xəstəliklərin erkən əlaməti ola bilər:
Pankreatit və ya mədə-bağırsaq xoraları
Mədə və bağırsaq şişləri
Həzm sistemi infeksiyaları və parazitlər
Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
Tez-tez gəyirmə ilə yanaşı aşağıdakı simptomlar müşahidə olunursa, mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır:
Qarnın yuxarı hissəsində davamlı ağrı
Çəki itkisi və iştahsızlıq
Qanlı qusma və ya qarın nahiyəsində şişlik
Qəbizlik və ya ishal kimi həzm pozğunluqları
Profilaktika və tövsiyələr
Yeməkləri yavaş-yavaş çeynəyin, hava udmaqdan çəkinin.
Qazlı içkilərdən və çox yağlı yeməklərdən uzaq durun.
Stressi minimuma endirmək həzm prosesinə kömək edir.
Qida intoleranslarını müəyyənləşdirərək uyğun pəhriz tətbiq edin.
Tez-tez gəyirmə əksər hallarda fizyoloji olsa da, bəzən ciddi xəstəliklərin erkən əlaməti ola bilər. Göstəriş və simptomlar davamlı olarsa, peşəkar müayinədən keçmək vacibdir. Hər hansı həzm pozğunluğunda erkən diaqnoz həyat keyfiyyətini qorumaq üçün əsas şərtdir.
Nərminə Abbasova
Terapevt və ailə həkimi
