Böyrək xəstəlikləri, xüsusilə xroniki böyrək çatışmazlığı, uşaq və yetkin yaşlarda ciddi sağlamlıq problemlərinə yol açır. Bu xəstəliklərin müalicəsində düzgün qidalanma və həyat tərzi dəyişiklikləri əhəmiyyətli rol oynayır. Pəhriz, təkcə böyrəklərin yükünü azaltmır, həm də xəstənin ümumi sağlamlığını qorumağa yardım edir.

Böyrək xəstəliklərində pəhrizin əhəmiyyəti

Böyrəklər orqanizmdə tullantı maddələrin və artıq mayenin atılmasında mühüm rol oynayır. Xəstə böyrəklər bu funksiyanı tam yerinə yetirə bilmədikdə, toksinlər və duz bədəndə yığılır. Düzgün qidalanma bu yükü yüngülləşdirir və böyrəklərin qorunmasına kömək edir.

Pəhriz planı xəstənin yaşına, çəkisinə, xəstəliyin mərhələsinə və digər sağlamlıq vəziyyətlərinə görə fərdiləşdirilməlidir. Pediatrik xəstələrdə isə qidalanma böyümə və inkişafı da nəzərə almalıdır.

Bəslənmədə diqqət ediləcək məqamlar

Zülal qəbulu:
Böyrək xəstələrində zülal qəbulu diqqətlə tənzimlənməlidir. Çox zülal böyrəkləri yükləyə bilər, az protein isə əzələ itkisinə səbəb ola bilər. Həkim və dietoloq tərəfindən fərdi plan hazırlanmalıdır.

Duz və natrium:
Natrium yüksək qan təzyiqi və ödem riskini artırır. Xəstələrə duzlu qidaları məhdudlaşdırmaq və işlənmiş məhsullardan uzaq durmaq tövsiyə olunur.

Maye qəbulu:
Böyrək çatışmazlığı olan xəstələrdə maye qəbulu izlənməlidir. Həkim göstərişinə uyğun olaraq, gün ərzində içilən su və digər mayelərin miqdarı tənzimlənməlidir.

Kalium və fosfor:
Potassium və fosfor səviyyəsi böyrək xəstələrində dəyişə bilər. Bu mineralların balansı qida vasitəsilə nəzarət edilməlidir. Meyvə və tərəvəz seçimi diqqətlə edilməlidir.

Vitamin və minerallar:
Böyrək xəstələrində bəzi vitaminlər və mineralların əskikliyi yarana bilər. Dietoloq tərəfindən uyğun əlavələr təyin oluna bilər.

Həyat tərzi və aktivlik

Böyrək xəstəliklərinin müalicəsində pəhrizlə yanaşı həyat tərzi də vacibdir:

• Mütəmadi fiziki aktivlik, ürək-damar sistemini dəstəkləyir və ümumi sağlamlığı qoruyur.
• Kifayət qədər yuxu və stressin azaldılması immun sistemini gücləndirir.
• Siqaret və alkoqol kimi maddələrdən uzaq durmaq böyrək funksiyasını qorumağa kömək edir.

Pediatrik xəstələrdə xüsusi yanaşma

Uşaqlarda böyrək xəstəlikləri zamanı qidalanma həm böyrək funksiyasını, həm də fiziki inkişafı dəstəkləməlidir. Hər yaş qrupu üçün protein, kalsium, vitamin və enerji tələbatı fərqlidir. Valideynlərin diqqətli olması, həkim və dietoloq məsləhətinə əməl etməsi vacibdir.

Böyrək xəstəliklərinin idarə olunmasında düzgün qidalanma və həyat tərzi dəyişiklikləri həyati əhəmiyyət daşıyır. Fərdi pəhriz planı, duz və protein tənzimləməsi, maye qəbulu nəzarətdə saxlanmalıdır

Sağlam həyat tərzi, balanslı qidalanma və mütəxəssis nəzarəti böyrək xəstələrinin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşmasına mühüm töhfə verir.

Dr. Rəna Bayramova

Pediatr, Uşaq Kardioloqu, Ailə Həkimi, Kliniki Dietoloq, Misir və Rusiya Dietoloqlar Assosiasiyasının üzvü