Revmatoid artrit (RA) xroniki, autoimmun mənşəli iltihabi oynaq xəstəliyidir. Bu zaman insanın immun sistemi səhvən öz oynaq toxumalarına hücum edir və nəticədə oynaqlarda iltihab, ağrı, şişkinlik və zamanla deformasiya yaranır. Xəstəlik təkcə oynaqlarla məhdudlaşmır, bəzən ürək, ağciyər, damarlar və gözlər kimi digər orqan sistemlərini də zədələyə bilər.
Revmatoid artrit kimlərdə daha çox rast gəlinir?
Xəstəlik hər yaşda yarana bilər, lakin daha çox 30–50 yaş arası insanlarda müşahidə olunur. Qadınlarda kişilərlə müqayisədə daha çox rast gəlinir. Genetik meyillilik, siqaret istifadəsi, hormonal dəyişikliklər və bəzi infeksiyalar risk faktorları hesab edilir.
Əsas əlamətlər hansılardır?
Revmatoid artritin başlanğıcı bəzən yavaş və hiss edilmədən olur. Ən çox rast gəlinən əlamətlər:
Səhərlər oynaqlarda uzunmüddətli tutulma hissi
Əl və ayaq barmaqlarında ağrı və şişkinlik
Oynaqlarda istilik və həssaslıq
Hərəkət zamanı çətinlik
Yorğunluq və halsızlıq
İştahasızlıq və çəki itkisi
Bəzən yüngül hərarət
Xəstəliyin tipik xüsusiyyəti odur ki, oynaqlar simmetrik şəkildə zədələnir. Məsələn, hər iki əl biləyində və ya hər iki dizdə eyni anda ağrı ola bilər.
Diaqnoz necə qoyulur?
Revmatoid artritin diaqnozu xəstənin şikayətləri, həkim müayinəsi və laborator-instrumental analizlər əsasında qoyulur. İstifadə olunan əsas müayinələr:
Qan analizləri (ESR, CRP, RF, Anti-CCP)
Rentgen müayinəsi
Ultrasəs və ya MRT
Oynaqların klinik qiymətləndirilməsi
Erkən diaqnoz çox vacibdir. Çünki vaxtında başlanılan müalicə oynaq deformasiya riskini ciddi şəkildə azaldır.
Müalicə üsulları
Revmatoid artritin tam sağaldan müalicəsi olmasa da, xəstəliyi nəzarətdə saxlamaq mümkündür. Müalicənin məqsədi iltihabı azaltmaq, ağrını aradan qaldırmaq və oynaq funksiyasını qorumaqdır.
Müalicədə istifadə olunur:
İltihabəleyhinə preparatlar
Ağrıkəsicilər
İmmun sistemi tənzimləyən dərmanlar
Bioloji terapiya
Fizioterapiya və reabilitasiya
Həkim təyinatı olmadan dərman istifadəsi təhlükəli ola bilər. Müalicə fərdi şəkildə seçilməlidir.
Xəstələr nələrə diqqət etməlidir?
Mütəmadi həkim nəzarətində olmaq
Siqaretdən uzaq durmaq
Çəkiyə nəzarət etmək
Yüngül fiziki aktivliyi qorumaq
Stressdən uzaq qalmaq
Sağlam və balanslı qidalanmaq
Üzgüçülük, gəzinti və oynaq hərəkətlərini qoruyan xüsusi məşqlər faydalıdır.
Revmatoid artrit həyat keyfiyyətini azalda bilən ciddi xəstəlikdir. Lakin erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə xəstələr aktiv və normal həyat tərzi sürə bilərlər. Oynaqlarda davamlı ağrı, səhər tutulması və şişkinlik hiss etdikdə gecikmədən həkimə müraciət etmək vacibdir.
Sağlamlığınızı qoruyun, bədəninizin siqnallarını vaxtında dinləyin.
Nərminə Abbasova
Terapevt, ailə həkimi
