İnsan orqanizmində mühüm rol oynayan orqanlardan biri də dalaqdır. Çoxları bu orqanın funksiyaları barədə kifayət qədər məlumata sahib olmasa da, dalaq həm immun sisteminin fəaliyyətində, həm də qanın təmizlənməsi prosesində əvəzsiz rol oynayır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, dalaqda yaranan problemlər bəzən ilkin mərhələdə ciddi əlamətlərlə özünü göstərmədiyi üçün insanlar bunu adi halsızlıq və ya həzm pozğunluğu kimi qiymətləndirirlər. Halbuki vaxtında diaqnoz qoyulmadıqda bu vəziyyət ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər.
Mövzu ilə bağlı danışan terapevt, ailə həkimi Nərminə Abbasova qeyd edir ki, dalaq qarın boşluğunun sol yuxarı hissəsində, qabırğaların altında yerləşir və orqanizmin müdafiə mexanizmlərində mühüm funksiyalar yerinə yetirir. Onun sözlərinə görə, dalaq köhnə və zədələnmiş qan hüceyrələrinin süzülməsi, infeksiyalara qarşı mübarizə aparan hüceyrələrin formalaşdırılması və immun sisteminin gücləndirilməsində iştirak edir.
Həkim bildirir ki, son dövrlərdə dalaq ağrıları və bu orqanla bağlı müxtəlif xəstəliklərlə əlaqədar müraciətlərin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Bu artımın səbəbləri arasında zəif immunitet, infeksion xəstəliklərin çoxalması, stress, düzgün qidalanmama və bəzi xroniki xəstəliklər xüsusi yer tutur.
Nərminə Abbasovanın sözlərinə görə, dalaq nahiyəsində yaranan ağrılar əsasən qarının sol yuxarı hissəsində hiss olunur. Bəzən bu ağrı yalnız bir nöqtədə qalmır, sol çiyinə, kürəyə və hətta bel nahiyəsinə yayıla bilir. Xəstələr ağrını daha çox sancı, təzyiq, doluluq və ya ağırlıq hissi kimi təsvir edirlər. Bəzi hallarda isə insan dərindən nəfəs aldıqda və ya hərəkət zamanı ağrının daha da artdığını bildirir.
Ailə həkimi vurğulayır ki, dalaq problemləri zamanı yalnız ağrı müşahidə edilmir. Bununla yanaşı, insan tez yorula, özünü halsız hiss edə, yüksək hərarət və gecə tərləmələri ilə qarşılaşa bilər. Eyni zamanda iştahsızlıq, səbəbsiz çəki itkisi, qarında şişkinlik hissi və tez-tez infeksiyalara yoluxma kimi hallar da diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Həkim qeyd edir ki, bu əlamətlər davamlı xarakter alarsa, mütləq tibbi müayinədən keçmək lazımdır.
Nərminə Abbasova bildirir ki, tibbdə dalağın böyüməsi “splenomeqaliya” adlanır və bu vəziyyət müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Onun sözlərinə görə, virus və bakterial infeksiyalar, qaraciyər xəstəlikləri, qan azlığı, müxtəlif qan xəstəlikləri, immun sistemində yaranan pozğunluqlar, eləcə də bəzi onkoloji problemlər dalağın böyüməsinə səbəb ola bilər.
Həkim qeyd edir ki, bəzi insanlarda böyümüş dalaq uzun müddət heç bir əlamət verməyə bilər. Lakin problem ağırlaşdıqda vəziyyət həyati təhlükə yarada bilər. Xüsusilə dalağın zədələnməsi və ya partlaması daxili qanaxmaya səbəb olduğundan təcili tibbi müdaxilə tələb edir. Bu səbəbdən qarın nahiyəsinə alınan zərbələrdən sonra yaranan ağrılar heç vaxt diqqətsiz buraxılmamalıdır.
Ailə həkimi insanların ən çox yol verdiyi səhvlərdən birinin özbaşına müalicəyə üstünlük vermələri olduğunu deyir. Onun sözlərinə görə, bir çox insan qarın ağrısını adi mədə-bağırsaq problemi hesab edərək ağrıkəsici dərmanlardan istifadə edir. Halbuki problemin səbəbi dalaqla bağlıdırsa, bu cür yanaşma vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər. Həkim xəbərdarlıq edir ki, səbəbi bilinməyən qarın ağrıları mütləq araşdırılmalıdır.
Nərminə Abbasovanın sözlərinə görə, dalaq xəstəliklərinin diaqnostikası üçün müxtəlif tibbi müayinələr aparılır. Bunlara ultrasəs müayinəsi, qan analizləri, kompüter tomoqrafiyası və bəzi hallarda əlavə laborator testlər daxildir. Vaxtında aparılan müayinələr xəstəliyin erkən mərhələdə aşkarlanmasına və müalicənin daha uğurlu olmasına imkan yaradır.
Mütəxəssis sağlam həyat tərzinin dalaq xəstəliklərindən qorunmaq üçün vacib olduğunu da diqqətə çatdırır. O bildirir ki, immuniteti zəiflədən zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq, düzgün və balanslı qidalanmaq, fiziki aktivliyi artırmaq, infeksion xəstəlikləri yarımçıq müalicə etməmək və vaxtaşırı tibbi müayinədən keçmək sağlamlığın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bununla yanaşı, qarın nahiyəsini travmalardan qorumaq da vacibdir.
Sonda Nərminə Abbasova vurğulayır ki, dalaq ağrısı ilk baxışda sadə problem kimi görünsə də, onun arxasında ciddi xəstəliklər dayana bilər. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə həm təhlükəli ağırlaşmaların qarşısını alır, həm də insanın həyat keyfiyyətini qoruyur. Həkimin sözlərinə görə, sağlamlığın qorunmasının əsas yolu bədənin verdiyi siqnallara vaxtında diqqət yetirməkdən keçir.
