İnsan həyatı yalnız şüurlu qərarlardan ibarət deyil. Əslində gündəlik davranışlarımızın, seçimlərimizin, münasibətlərimizin və hətta uğur səviyyəmizin böyük hissəsi şüuraltı zehnimizdə formalaşmış inanclar tərəfindən idarə olunur. Bir çox insan “Niyə eyni problemləri təkrar yaşayıram?”, “Niyə uğur qazana bilmirəm?”, “Niyə münasibətlərim davamlı alınmır?” kimi suallar verir. Bu sualların cavabı əksər hallarda şüuraltında gizlənmiş inanclarda yatır.

Şüuraltı nədir?

Şüuraltı insan zehninin görünməyən, lakin son dərəcə güclü hissəsidir. Şüurlu zehn düşünür, analiz edir, qərar verir. Şüuraltı isə hiss edir, yadda saxlayır və avtomatik proqram kimi işləyir. İnsan beyninin təxminən 90-95%-i şüuraltı mexanizmlərlə fəaliyyət göstərir.

Uşaqlıqdan etibarən eşitdiyimiz sözlər, yaşadığımız travmalar, ailə münasibətləri, cəmiyyətin təsiri və emosional təcrübələr şüuraltında müəyyən inanclar formalaşdırır. Zaman keçdikcə bu inanclar insanın həyat ssenarisinə çevrilir.

Şüuraltı inanclar necə yaranır?

Şüuraltı inanclar əsasən 0-7 yaş arasında formalaşır. Bu dövrdə uşağın analitik düşüncə sistemi tam inkişaf etmədiyi üçün eşitdiyi və yaşadığı hər şey birbaşa qəbul edilir.

Məsələn:

“Sən bacarmarsan”

“Pul qazanmaq çətindir”

“Heç kimə güvənmək olmaz”

“Sən kifayət qədər yaxşı deyilsən”

“Xoşbəxtlik uzun çəkmir”

kimi cümlələr zamanla insanın daxili proqramına çevrilə bilər.

Yetkin yaşda insan bu inancların fərqində olmasa belə, həyatını həmin proqram əsasında idarə etməyə başlayır.

Şüuraltı inanclar həyatımıza necə təsir edir?

1) Münasibətlərə təsiri

Əgər insanın şüuraltında “Mən sevilməyə layiq deyiləm” inancı varsa, o zaman münasibətlərində davamlı problem yaşaya bilər. Qarşı tərəfin sevgisini qəbul etməkdə çətinlik çəkər, xəyanət qorxusu yaşayar və ya özünü emosional olaraq geri çəkər.

Bəzən insan fərqində olmadan uşaqlıqda gördüyü münasibət modelini təkrarlayır. Məsələn, sevgisiz və soyuq ailədə böyüyən biri gələcəkdə də eyni enerjili insanları həyatına çəkə bilər.

2) Maddi vəziyyətə təsiri

“Pul təhlükəlidir”, “Varlı insanlar pisdir”, “Mən çox pul qazana bilmərəm” kimi inanclar insanın maliyyə potensialını məhdudlaşdırır.

Belə insanlar çox çalışsalar belə:

qazandıqları pulu saxlaya bilmirlər,

daim borcla qarşılaşırlar,

uğura yaxınlaşanda geri çəkilirlər.

Çünki şüuraltı insanı “tanış təhlükəsizlik zonasına” qaytarmağa çalışır.

3) Sağlamlığa təsiri

Elm artıq sübut edir ki, emosional vəziyyət və düşüncə sistemi insan sağlamlığına ciddi təsir göstərir. Davamlı stress, qorxu, günahkarlıq hissi və dəyərsizlik duyğusu bədəndə psixosomatik problemlər yarada bilər.

Şüuraltı zehn bəzən emosional ağrını fiziki simptomlarla ifadə edir.

4) Uğur və karyeraya təsiri

Bir çox insan uğur qazanmaq istədiyini düşünsə də, şüuraltında uğur qorxusu daşıya bilər.

Məsələn:

“Uğurlu olsam məni qısqanacaqlar”

“Səhv etsəm biabır olaram”

“Məsuliyyət daşıya bilmərəm”

kimi inanclar insanın potensialını bloklayır.

Nəticədə insan:

işləri yarımçıq qoyur,

fürsətləri qaçırır,

özünü sabotaj edir.

Şüuraltı zehn necə işləyir?

Şüuraltı zehn gerçəklə təsəvvürü çox zaman ayırd etmir. Buna görə də insan davamlı olaraq hansı düşüncəni təkrarlayırsa, beyin onu reallıq kimi qəbul etməyə başlayır.

Məsələn:

“Mən uğursuzam”

“Mənim bəxtim gətirmir”

“Mən bacarmaram”

kimi cümlələr təkrarlandıqca şüuraltı bunu proqram kimi qəbul edir və insan davranışlarını həmin istiqamətdə yönləndirir.

Bu səbəbdən düşüncə dili insan həyatında son dərəcə vacibdir.

Şüuraltı inancları dəyişmək mümkündürmü?

Bəli, mümkündür. İnsan beyni neyroplastiklik xüsusiyyətinə malikdir. Yəni yeni düşüncə və emosional təcrübələr vasitəsilə beynin proqramı dəyişə bilər.

Şüuraltı transformasiya üçün istifadə olunan əsas metodlar:

Hipnoterapiya

Hipnoterapiya şüuraltı zehnlə işləməyə imkan verən effektiv metodlardan biridir. İnsan dərin rahatlama vəziyyətində olarkən köhnə inanclar aşkar edilir və onların yerinə yeni, dəstəkləyici inanclar yerləşdirilə bilir.

Meditasiya və vizuallaşdırma

Davamlı meditasiya insanın daxili səsini daha yaxşı eşitməsinə kömək edir. Vizuallaşdırma isə beynə yeni reallıq modeli təqdim edir.

Affirmasiyalar

Müsbət təsdiq cümlələri şüuraltının yenidən proqramlaşdırılmasında mühüm rol oynayır.

Məsələn:

“Mən dəyərliyəm”

“Mən uğura layiqəm”

“Həyatımda bolluq var”

“Mən özümü sevgi ilə qəbul edirəm”

Bu cümlələr emosional hisslə birlikdə təkrarlandıqda daha təsirli olur.

Şüurlu fərqındəlik

İnsan əvvəlcə öz daxili dialoqunu müşahidə etməlidir. Çünki dəyişimin ilk addımı fərqindəlikdir.

Özünüzə sual verin:

Mən özüm haqqında nə düşünürəm?

Həyatda ən çox nədən qorxuram?

Təkrarlanan problemlərimin kökündə hansı inanc dayanır?

Bu suallar şüuraltı proqramları üzə çıxarmağa kömək edir.

İnsan həyatının keyfiyyəti çox zaman şüuraltında daşıdığı inanclarla müəyyən olunur. Şüuraltı zehn görünməz olsa da, həyatımıza təsiri son dərəcə böyükdür. Münasibətlərimizdən maddi vəziyyətimizə, sağlamlığımızdan uğur səviyyəmizə qədər bir çox sahə daxili proqramlarımızın nəticəsidir.

Ən vacib məqam isə budur: insan şüuraltı inanclarını dəyişərək həyatını da dəyişə bilər. Daxili transformasiya baş verdikcə xarici reallıq da dəyişməyə başlayır. Çünki həyatımızın istiqamətini çox zaman düşüncələrimiz və inanclarımız müəyyən edir.

Afaq Həsənova

HPN akademiyanın Azerbaycan üzrə təlimçisi

Psixoloq, hipnoterapevt, təlimçi