Texnologiyanın insanları bir-birinə heç olmadığı qədər yaxınlaşdırdığı bir dövrdə yaşayırıq. Dünyanın istənilən nöqtəsində olan insanla saniyələr içində əlaqə qurmaq mümkündür. Lakin paradoks ondadır ki, insanlar tarix boyu heç vaxt bu qədər əlaqəli olduğu halda, eyni zamanda bu qədər tənha hiss etməyiblər.

Son illərdə aparılan araşdırmalar göstərir ki, tənhalıq artıq yalnız fərdi hiss deyil, qlobal sosial problemə çevrilməkdədir. Psixoloqlar və sosioloqlar bu tendensiyanı “21-ci əsrin səssiz epidemiyası” adlandırırlar.

Sosial şəbəkələr yaxınlaşdırır, yoxsa uzaqlaşdırır?

Bir çox insan gün ərzində saatlarla sosial şəbəkələrdə vaxt keçirir. Dostların paylaşımlarını izləyir, müxtəlif qruplarda ünsiyyət qurur və öz həyatından görüntülər paylaşır. Lakin virtual ünsiyyət hər zaman real emosional yaxınlıq yaratmır.

Mütəxəssislərin fikrincə, sosial mediada insanların əksəriyyəti həyatlarının ən yaxşı anlarını nümayiş etdirdiyi üçün digərlərində müqayisə hissi yaranır. Bu isə öz növbəsində təklik, narazılıq və sosial təcrid hissini gücləndirə bilər.

Ailə münasibətlərində dəyişikliklər

Əvvəllər bir neçə nəslin birlikdə yaşadığı ailə modelləri daha geniş yayılmışdı. Müasir dövrdə isə fərdiləşmə prosesi sürətlənib. İnsanlar daha çox tək yaşayır, ailə qurma yaşı yüksəlir və yaxın qohumlarla ünsiyyət azalır.

Nəticədə bir çox insan gündəlik emosional dəstək ala biləcəyi münasibətlərdən məhrum olur. Bu vəziyyət xüsusilə böyük şəhərlərdə daha qabarıq hiss edilir.

İş həyatı və zaman çatışmazlığı

Müasir insanın həyat ritmi əvvəlki nəsillərlə müqayisədə xeyli sürətlidir. Uzun iş saatları, yüksək rəqabət və karyera hədəfləri şəxsi münasibətlərə ayrılan vaxtı azaldır.

Bir çox insan gününü iş və məişət problemləri ilə keçirdikdən sonra dostluq əlaqələrini qorumaq üçün enerji tapmır. Nəticədə sosial çevrə tədricən daralır və tənhalıq hissi artır.

Psixoloji amillər də rol oynayır

Artan narahatlıq, depressiya və özünəinam problemləri də insanları sosial münasibətlərdən uzaqlaşdıra bilir. Bəzi insanlar rədd edilməkdən qorxduqları üçün yeni münasibətlər qurmaqdan çəkinirlər.

Psixoloqlar bildirirlər ki, uzunmüddətli tənhalıq yalnız emosional deyil, fiziki sağlamlığa da mənfi təsir göstərir. Araşdırmalar tənhalığın ürək-damar xəstəlikləri, yuxu pozuntuları və immun sisteminin zəifləməsi ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.

Tənhalıqdan çıxış yolu varmı?

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, tənhalığın qarşısını almağın əsas yolu keyfiyyətli insan münasibətlərinə investisiya etməkdir. Bu, çox sayda tanışa sahib olmaq deyil, etibar edilən və emosional yaxınlıq hiss olunan əlaqələr qurmaq deməkdir.

Dostlarla müntəzəm görüşmək, ailə üzvlərinə vaxt ayırmaq, könüllülük fəaliyyətlərinə qoşulmaq, maraq qruplarında iştirak etmək və üzbəüz ünsiyyət imkanlarını artırmaq insanların özlərini daha bağlı hiss etməsinə kömək edə bilər.

Tənhalığın artması müasir cəmiyyətin ən ciddi sosial və psixoloji problemlərindən biridir. Texnologiya, dəyişən ailə modelləri, iş həyatının intensivliyi və psixoloji amillər bu prosesə təsir göstərir. İnsanların bir-birinə daha çox bağlanmağa ehtiyacı olduğu bir dövrdə yaşayırıq. Çünki insan sosial varlıqdır və heç bir rəqəmsal əlaqə səmimi insan münasibətlərinin yerini tam olaraq verə bilmir.

İlahə Atəş