Uşaqlarda həzm sistemi xəstəlikləri, fərqli yaş qruplarında müxtəlif şəkillərdə özünü göstərə bilər. Bu xəstəliklər həm orqanizmin fiziki inkişafına, həm də psixoloji vəziyyətinə təsir edə bilər. Uşaqların həzm sistemi, böyüklərdən fərqli olaraq, hələ tam inkişaf etməmişdir və bunun nəticəsində həzm orqanlarında müxtəlif pozulmalar baş verə bilər. Bu məqalədə, uşaqlarda tez-tez rast gəlinən həzm sistemi xəstəlikləri, onların səbəbləri, əlamətləri və müalicə yanaşmaları ətrafında danışılacaq.

1) Həzm sistemi xəstəliklərinin ümumi səbəbləri

Uşaqlarda həzm sistemi xəstəlikləri bir sıra faktorlardan qaynaqlana bilər. Bunlar arasında irsi meyil, qidalanma vərdişləri, qida allergiyaları, infeksiyalar, stress və emosional gərginlik kimi amillər ön plana çıxır. Mütəxəssislər uşaqların qidalanma rejiminə diqqət yetirməyin vacibliyini vurğulayırlar, çünki düzgün olmayan qida seçimləri, qeyri-sağlam yeyinti məhsulları həzm sistemi problemlərinə yol aça bilər.

2) Uşaqlarda ən çox rast gəlinən həzm sistemi xəstəlikləri

Qəbizlik

Qəbizlik, uşaqlarda ən çox qarşılaşılan həzm problemi olub, uşağın bağırsaq hərəkətinin azalması ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyət, uşağın yaşı və qidalanma vərdişləri ilə sıx bağlıdır. Uşaqların qəbizlikdən əziyyət çəkməsinin əsas səbəbləri arasında su və lifli qidaların az alınması, fiziki aktivliyin məhdudluğu və psixoloji amillər (məsələn, tualetə getməyi qorxma) yer alır. Qəbizlik əlamətləri arasında bağırsaq hərəkətlərinin gecikməsi, qarın ağrıları və uşaqda həzmsizlik hissi yer alır.

Müalicə yanaşması: Uşaqlarda qəbizliyin müalicəsi, əvvəlcə qidalanma vərdişlərinin tənzimlənməsi ilə başlanmalıdır. Lifli qidaların artırılması, bol miqdarda su içilməsi və fiziki fəaliyyətin artırılması vacibdir. Lazım olduqda, pediatr tərəfindən təyin olunan dərmanlardan istifadə edilə bilər.

İshal

İshal, bağırsaqlarda maye ifrazatının artması ilə xarakterizə olunur. Uşaqlarda ishalın səbəbləri müxtəlifdir, lakin ən çox qida zəhərlənmələri, viral və bakterial infeksiyalar səbəbindən baş verir. İshalın əlamətləri arasında tez-tez və maye nitelikli nəcisin çıxması, qarın ağrısı, bəzən isə temperatur yüksəlməsi müşahidə edilir.

Müalicə yanaşması: İshalın müalicəsi, əsasən səbəbə bağlıdır. Qida zəhərlənmələri və infeksiyalar zamanı, xəstənin su və duz itkisinin qarşısını almaq üçün rehidratasiya müalicəsi vacibdir. Həmçinin, antibiotiklər yalnız bakterial infeksiya şübhəsi olduqda istifadə edilməlidir. Bəzən, ishalın davamlı olması və ya əlamətlərin kəskinləşməsi halında xəstəxanada müalicə tələb oluna bilər.

Qida allergiyaları

Qida allergiyaları, uşaqlarda həzm sistemi problemlərinin yayğın səbəblərindən biridir. Ən çox müşahidə edilən qida allergiyaları süd, yumurta, fındıq və dənli bitkilər ilə əlaqədardır. Qida allergiyası olan uşaqlarda mədə-bağırsaq sistemində narahatlıq, qarın ağrıları, ürəkbulandırma və qusma kimi əlamətlər görünə bilər.

Müalicə yanaşması: Qida allergiyası olan uşaqların həmin qidalardan tamamilə uzaq durması vacibdir. Müalicə, allergiyanın növünə uyğun olaraq qidalanma planının tənzimlənməsi, simptomları yüngülləşdirmək üçün antihistaminiklər və digər müalicə metodlarından istifadəni əhatə edir.

Gastroezofageal reflüks

Gastroezofageal reflüks (GER) uşaqlarda mədədən qida və mədə turşusunun özəkliklə yemək borusuna geri axması ilə xarakterizə olunur. Bu vəziyyət, mədə-bağırsaq traktının düzgün işləməməsi nəticəsində yaranır. Uşaqlarda ən çox 2 yaşa qədər rast gəlinir. Əlamətləri arasında yeməkdən sonra ağızda acı dadın qalması, ürəkbulandırma, qusma və boğulma hissi yer alır.

Müalicə yanaşması: Əksər hallarda, GER müalicəsi evdə başlanır. Uşağın yemək yedikdən sonra dik vəziyyətdə saxlanması və kiçik porsiyalarla yemək yeməsi tövsiyə edilir. Bəzi hallarda, simptomlar davam etdikdə, doktor tərəfindən dərman müalicəsi və ya cərrahi müdaxilə təyin oluna bilər.

3) Həzm sistemi xəstəliklərindən yaradılan risklər

Uşaqlarda həzm sistemi xəstəlikləri, yalnız mədə-bağırsaq traktına təsir etməklə qalmır, həm də ümumi sağlamlığa ciddi təsirlər göstərə bilər. Xüsusilə, uzunmüddətli həzm problemləri olan uşaqların böyümə və inkişaflarında geriliklər müşahidə oluna bilər. Əlavə olaraq, davamlı qəbizlik və ya ishal, qidalanma pozğunluqlarına, susuzluğa və elektrolit balansının pozulmasına səbəb ola bilər.

4) Uşaqlarda həzm xəstəliklərinin qarşısını alma yolları

Uşaqların sağlam həzm sistemi üçün aşağıdakı tədbirlər tövsiyə edilir:

Düzgün qidalanma: Liflə zəngin qidalar (tərəvəz, meyvə, dənli bitkilər) və suyun müntəzəm qəbulu çox önəmlidir.

Fiziki fəaliyyət: Uşaqların gündəlik fiziki hərəkət etməsi, həzm sisteminin düzgün işləməsinə dəstək verir.

Təmizlik: Əllərin yuyulması, gigiyenik qaydalara riayət edilməsi, qida zəhərlənmələrinin qarşısını almağa kömək edər.

Psixoloji rahatlıq: Uşaqların stressdən uzaq tutulması və emosional olaraq rahat mühitdə böyüməsi sağlamlıq üçün vacibdir.

Uşaqlarda həzm sistemi xəstəlikləri müxtəlif səbəblərlə əlaqədar olaraq inkişaf edə bilər. Bu problemlərin erkən dövrdə müəyyən edilməsi və müalicəsi, uşağın ümumi sağlamlığı və inkişafı üçün çox önəmlidir. Pediatrlar, uşaqlarda həzm sistemini qorumaq üçün düzgün qidalanma, gigiyena və fiziki fəaliyyətin vacibliyini vurğulayırlar. Həzm sistemi xəstəlikləri ilə bağlı əlamətlər müşahidə edildikdə isə, mütəxəssisə müraciət edilməsi tövsiyə edilir.

Pediatr Vəfa Babayeva

(Mütəxəssislə 050 535 31 30 mobil nömrəsi vasitəsiylə əlaqə saxlaya bilərsiniz.)