Bir neçə kliklə böyük pullar qazanmaq vəd edən rəqəmsal oyunlar… Görünüşdə əyləncəli, lakin əslində milyonlarla insanın cibindəki pulu ələ keçirən bir tələ! Saxta onlayn mərc oyunları necə işləyir və siz onlardan necə qoruna bilərsiniz?
Müasir dövrdə smartfonlar və internet bizi hər an hər yerdə olan reklamlarla qarşılayır. Sosial mediada qarşınıza çıxan “tez zəngin ol”, “bu oyunu oyna və minlərlə manat qazan” tipli rəqəmsal reklamlar əslində bir kiber-tələnin ilk addımıdır.
Dələduzlar artıq sadəcə pulu götürüb qaçmırlar; onlar sizi “qazandığınıza” inandıraraq daha çox pul yatırmağa məcbur edirlər.
“Qələbə İllüziyası”: İlk addım necə atılır?
Saxta mərc oyunlarının ən təhlükəli xüsusiyyəti onların psixoloji manipulyasiyasıdır. Proses adətən belə işləyir:
1. Yemləmə (The Hook): Siz reklam vasitəsilə saxta bir platformaya daxil olursunuz. İlk dəqiqələrdə oyun sizə “yüngül qələbələr” qazandırır. Ekrandakı rəqəmlər artır, rəngli effektlər və “təbriklər!” mesajları sizi həyəcanlandırır.
2. Etibarın yaradılması: Sən həqiqətən qazandığınıza və bu oyunun “asan” olduğuna inanırsınız. Bu mərhələdə dələduzların məqsədi sizin etibarınızı qazanmaq və sizi daha böyük məbləğlər yatırmağa sövq etməkdir.
3. Böyük qazanc və “Tələ”: Siz daha çox pul yatırırsınız və rəqəmlər ekranınızda inanılmaz dərəcədə yüksəlir. Artıq sizdə “milyonçu” hissi yaranıb. Amma məhz bu məqamda oyunun əsl üzü üzə çıxır.
Çıxarış zamanı gələn “Görünməz Divar”
Ən kritik mərhələ pulu hesabınıza çıxarmaq istədiyiniz andır. Siz “Qazanmışam, indi pulu götürməliyəm” deyərkən, dələduzlar aşağıdakı üsullardan birini tətbiq edirlər:
“Vergi” və ya “Komissiya” tələbi: Sistem sizə deyir ki, “Qazancınızı çıxarmaq üçün əvvəlcə 100 AZN vergi/aktivləşdirmə haqqı ödəməlisiniz”. Siz ödədikcə yeni “təsadüfi” xərclər ortaya çıxır.
“Texniki Xəta” və ya “Bloklanma”: Pul çıxarmağa çalışdıqda hesabınız birdən-birə bloklanır və dəstək xidməti (hansı ki, əslində dələduzların özüdür) sizi vaxt aparmaq üçün müxtəlif bəhanələrlə ələ salır.
Tamamilə itkin vəziyyət: Nəticədə nə qazancınız, nə də yatırdığınız pul qalır. Dələduzlar isə sosial media hesablarını və saytlarını dərhal silib yeni bir adla geri dönürlər.
Saxta oyunu necə tanımalı? (Qırmızı Bayraqlar)
Əgər aşağıdakı əlamətləri görürsünüzsə, dərhal dayanın!
Real olmayan vədlər: “Heç vaxt uduzmayacaqsınız”, “100% qazanma zəmanəti” kimi ifadələr 100% dələduzluq əlamətidir. Heç bir real mərc oyunu zəmanət verə bilməz.
Lisenziya çatışmazlığı: Rəsmi və qanuni oyun platformaları dövlət tərəfindən nizamlanmalı və lisenziyalı olmalıdır. Əgər saytın lisenziya nömrəsi və rəsmi hüquqi ünvanı yoxdursa, oradan qaçın.
Şübhəli reklamlar və “İnfluenserlər”: Tanınmış şəxslərin və ya saxta hesabların “mən bu oyunda bu qədər qazandım” deyərək reklam etdiyi oyunlara inanmayın. Onlar çox vaxt bu reklamlar üçün ödəniş alırlar.
Çıxarış üçün əvvəlcədən ödəniş tələbi: Əgər bir sayt sizə “pulunuzu almaq üçün əvvəl pul yatırmalısınız” deyirsə, bu, dələduzluğun ən böyük sübutudur.
Vacib məsləhət, son olaraq.
Onlayn dünyada “asan pul” yoxdur. Əgər bir şey həddindən artıq yaxşı və cəlbedici görünürsə, böyük ehtimalla o, bir tələdir. Yatırmazdan əvvəl yoxlayın, qazanmazdan əvvəl şübhələnin!
Fərid Musayev
Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyası” İctimai Birliyinin eksperti
