İnsanların çoxu üçün 50 illik evlilik belə təsəvvür edilməsi çətin olan uzun bir zaman kəsiyidir. Ancaq tarixdə münasibətlərini bir əsrə yaxın davam etdirə bilən cütlüklər də olub. İndoneziyalı Mambah Upa və həyat yoldaşı Upa Nonda bunun ən diqqətçəkən nümunələrindən biri hesab olunur. Onlar 1913-cü ildə ailə qurmuş, həyatlarının demək olar ki, bütün mərhələlərini birlikdə yaşamış və 2004-cü ildə cəmi bir neçə gün fərqlə dünyalarını dəyişmişlər. Tam 91 il davam edən bu birlik sadəcə uzunömürlü evlilik deyil, həm də qarşılıqlı hörmətin, sevginin və gündəlik vərdişlərin münasibətlərə necə təsir göstərə biləcəyinin canlı nümunəsidir.
Jurnalistlər və tədqiqatçılar bu qeyri-adi evliliyin sirrini öyrənməyə çalışarkən maraqlı nəticələrə gəliblər. Ən təəccüblüsü isə budur ki, onların uzunömürlü münasibətinin təməlində yalnız səbir və fədakarlıq dayanmayıb. Əksinə, onlar hər gün tətbiq etdikləri sadə, lakin təsirli qaydalar vasitəsilə münasibətlərini qorumağı bacarıblar.
Birinci sirr onların heç vaxt ayrı çarpayılarda yatmamaları idi. Hətta xəstə olduqları zamanlarda belə bir-birlərindən uzaq qalmağa üstünlük verməyiblər. Müasir psixologiya və münasibətlər üzrə aparılan araşdırmalar göstərir ki, fiziki yaxınlıq insanlar arasında emosional bağlılığı gücləndirir. Eyni məkanda yatmaq tərəflərə təhlükəsizlik hissi verir, stress səviyyəsini azaldır və münasibətdə yaxınlığı qoruyur. Onlar üçün birlikdə yatmaq sadəcə bir vərdiş deyil, hər gün münasibətlərini yenidən təsdiqləməyin bir yolu idi.
İkinci sirr isə gülüş idi. Mambah Upa və Upa Nonda hər gün birlikdə gülməyi vacib hesab edirdilər. Onlar yalnız nəzakət xatirinə gülümsəmir, həqiqətən ürəkdən gülür, bir-birlərinə zarafat edir, gündəlik həyatın yorğunluğunu yumor vasitəsilə yüngülləşdirirdilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, gülüş stress hormonlarının səviyyəsini aşağı salır, insanın əhvalını yaxşılaşdırır və münasibətlərdə yaranan gərginliyi azaldır. Birlikdə gülən insanlar problemlərə qarşı daha dözümlü olur və çətinlikləri komanda kimi həll etməyə meyllənirlər.
Üçüncü sirr onların mübahisələrə yanaşma tərzi idi. Cütlüyün özünəməxsus qaydası var idi: gecə saatlarından sonra ciddi müzakirələr və mübahisələr etməmək. Onlar hesab edirdilər ki, yorğun insan daha əsəbi, daha həssas və daha sərt olur. Gün ərzində yaranan problemləri gecənin gec saatlarında həll etməyə çalışmaq əvəzinə, sakitləşib səhəri gözləyirdilər. Bu yanaşma bir çox münasibətlər üzrə ekspertlərin tövsiyələri ilə də üst-üstə düşür. Çünki yuxusuzluq, emosional yorğunluq və davamlı gərginlik münasibətlərə ciddi zərər verə bilər.
Dördüncü sirr isə bir-birini dəyişdirməyə çalışmamaları idi. Uzunmüddətli münasibətlərdə insanların ən çox etdiyi səhvlərdən biri qarşı tərəfi öz istədiyi formaya salmağa çalışmaqdır. Lakin Mambah Upa və Upa Nonda fərqlilikləri qəbul etməyi öyrənmişdilər. Hər birinin öz vərdişləri, öz xarakteri və öz dünyagörüşü var idi. Onlar başa düşürdülər ki, sevgi insanı dəyişdirmək deyil, onu olduğu kimi qəbul etmək bacarığıdır. Qarşı tərəfin fərqliliyinə hörmət göstərmək münasibətdə daha çox rahatlıq və etibar yaradır.
Beşinci və bəlkə də ən vacib sirr isə minnətdarlıq hissi idi. Onlar hər gecə yatmazdan əvvəl əl-ələ tutar və “Bu gün üçün təşəkkür edirik” deyərdilər. Gün necə keçməsindən asılı olmayaraq, bu kiçik ritualı heç vaxt unutmazdılar. Hətta ən çətin və uğursuz günlərdə belə bir-birlərinə və həyata minnətdarlıq etməyə çalışırdılar. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, minnətdarlıq hissi insan beynini mənfi hadisələrə deyil, müsbət məqamlara diqqət yetirməyə istiqamətləndirir. Bir stəkan su gətirmək, yorğun vaxtda kömək etmək və ya sadəcə dinləmək kimi kiçik hərəkətlərə görə təşəkkür etmək münasibətlərdə dəyər verildiyini hiss etdirir.
Bu hekayədən adi bir cütlük nə öyrənə bilər? Bəlkə də münasibətləri dəyişdirmək üçün böyük və mürəkkəb addımlar atmağa ehtiyac yoxdur. Bəzən ən güclü təsiri yaradan məhz kiçik vərdişlər olur. Bir həftə ərzində küsülü halda yatmamağa çalışmaq, hər gün bir neçə dəqiqə telefonları kənara qoyub sadəcə birlikdə vaxt keçirmək, əl-ələ tutmaq və ya partnyora onun üçün nəyə görə minnətdar olduğunuzu demək münasibətdə gözlənilməz dərəcədə müsbət dəyişikliklər yarada bilər.
Uzunömürlü münasibətlərin sirri mükəmməl insan tapmaqda deyil. Sirr hər gün eyni insana yenidən dəyər verməkdə, onunla birlikdə gülməkdə, çətin anlarda yanında olmaqda və sevgini yalnız böyük sözlərlə deyil, kiçik hərəkətlərlə göstərməkdədir. Mambah Upa və Upa Nondanın 91 illik evliliyi bizə xatırladır ki, xoşbəxt münasibətlər təsadüf nəticəsində yaranmır; onlar hər gün diqqət, qayğı, hörmət və minnətdarlıqla qurulur.
