İş günü başa çatır, ofisdəki insanlar bir-bir evə yollanmağa başlayır. Ancaq bəzi şəxslər üçün iş saatının bitməsi dərhal evə getmək demək deyil. Onlar bəzən işlərini tamamladıqları halda ofisdə bir qədər də qalır, sakitcə oturur, telefona baxır, sosial şəbəkələrdə vaxt keçirir və ya heç bir xüsusi iş görmədən sadəcə tək qalmağa çalışırlar. Bəs bunun səbəbi nədir?

Aparılan yeni sorğunun nəticələri göstərib ki, insanların bir qismi işdən sonra əlavə vaxtı iş yükünə görə deyil, məhz sakitlik və şəxsi məkan ehtiyacına görə iş yerində keçirir. Respondentlərin 12 faizi etiraf edib ki, bəzən evə tələsmir və bir müddət də işdə qalmağa üstünlük verir. Onlar bunu gündəlik qayğılardan uzaqlaşmaq, düşüncələrini toplamaq və günün gərginliyindən sonra özlərinə vaxt ayırmaq istəyi ilə əlaqələndirirlər.

Evə getmək niyə bəzən istirahət hissi yaratmır?

İnsan işdən çıxanda adətən günün yorğunluğunun bitdiyini düşünür. Lakin xüsusilə ailəli və çoxsaylı məsuliyyətləri olan insanlar üçün evə qayıtmaqla yeni bir mərhələ başlayır. Ev işləri, uşaqların qayğısı, yemək hazırlamaq, ailə üzvləri ilə ünsiyyət, müxtəlif məişət məsələləri və hətta ailə daxilində həll edilməli problemlər insanın qarşısında yenidən müəyyən öhdəliklər yaradır.

Bu səbəbdən bəzi insanlar işdən çıxmazdan əvvəl özlərinə qısa bir “keçid vaxtı” ayırmaq istəyirlər. Onlar üçün ofisdə 20-30 dəqiqə əlavə qalmaq günün bir hissəsindən digərinə keçmək, beynini sakitləşdirmək və emosional olaraq evə hazırlaşmaq üçün imkan yaradır.

Bu davranış xüsusilə gün ərzində çox insanla ünsiyyətdə olan, yüksək məsuliyyət daşıyan və daim qərar qəbul edən şəxslərdə daha çox müşahidə oluna bilər.

Sakitlik ehtiyacı normaldırmı?

Psixoloqların fikrincə, insanın müəyyən müddət tək qalmaq istəməsi tamamilə normal psixoloji ehtiyac ola bilər. İnsan gün ərzində nə qədər sosial və aktiv olsa da, beynin dincəlməsi üçün bəzən səssizliyə və heç kimlə ünsiyyət qurmadığı vaxta ehtiyacı olur.

Tək qalmaq insanın özünü cəmiyyətə və ya ailəsinə qarşı qoyması demək deyil. Əksinə, qısa müddətli təklik emosional gərginliyi azaltmağa, düşüncələri nizamlamağa və psixoloji tarazlığı bərpa etməyə kömək edə bilər.

Bəzən insanın istədiyi yalnız budur: heç kimin ondan nəsə tələb etmədiyi, heç bir suala cavab verməli olmadığı və müəyyən müddət öz düşüncələri ilə baş-başa qala bildiyi bir neçə dəqiqə.

İş yeri niyə “sığınacaq” kimi görünə bilər?

İlk baxışda qəribə səslənsə də, bəzi insanlar üçün iş yeri evdən daha sakit mühitə çevrilə bilər. Əgər evdə uşaqların səsi, ailə üzvlərinin gözləntiləri, məişət problemləri və digər gündəlik məsuliyyətlər varsa, boş ofis bir müddət rahatlıq hissi yarada bilər.

İnsan iş yerində tək qalanda heç kim ondan dərhal nəsə etməsini istəmir. Bu zaman bir fincan çay və ya qəhvə içmək, pəncərədən baxmaq, musiqi dinləmək və ya sadəcə sakit oturmaq belə onun üçün istirahətə çevrilə bilər.

Bu, mütləq ailə münasibətlərinin pis olması anlamına gəlmir. Bəzən insan ailəsini sevdiyi halda belə, gün ərzində özünə ayırdığı vaxtın olmamasından yorula bilər.

Ancaq məsələ vərdişə çevrilirsə…

Bununla belə, mütəxəssislər işdən sonra evə getməkdən davamlı şəkildə yayınmağın səbəbinə diqqət yetirməyi tövsiyə edirlər. Çünki ara-sıra sakit qalmaq ehtiyacı ilə hər gün evə qayıtmaq istəməmək eyni şey deyil.

Əgər insan iş saatı bitdikdən sonra bilərəkdən uzun müddət ofisdə qalırsa, evə getməmək üçün müxtəlif bəhanələr axtarırsa və ailəsi ilə vaxt keçirməkdən davamlı şəkildə yayınırsa, bunun arxasında daha ciddi emosional səbəblər dayana bilər.

Belə davranış ailədaxili münasibətlərdə yaranmış problemlərin, həll olunmamış münaqişələrin, emosional tükənmişliyin və uzunmüddətli stressin göstəricisi ola bilər. Bəzi hallarda insan iş yerində qalmaqla əslində özünü narahat etdiyi mühitdən uzaqlaşdırmağa çalışır.

İnsan evdən, yoxsa ailədən qaçır?

Burada vacib məqam insanın konkret olaraq nədən uzaqlaşmaq istədiyini müəyyənləşdirməkdir. Bəzən problem evin özü deyil, evdə insanı gözləyən emosional atmosferdir.

Məsələn, həyat yoldaşı ilə davamlı mübahisələr yaşayan, ailədə özünü eşidilməmiş və ya dəyərsiz hiss edən insan üçün iş yeri daha rahat görünə bilər. Eyni zamanda, bəzi insanlar evdə üzərinə düşən məsuliyyətlərin çoxluğundan yorulur və iş yerində qalaraq həmin məsuliyyətləri bir müddət təxirə salmağa çalışırlar.

Digər tərəfdən, insanın özü də fərqinə varmadan emosional tükənmişlik yaşaya bilər. Belə halda o, nə işdə, nə də evdə özünü tam rahat hiss edir və sadəcə heç kimlə ünsiyyətdə olmamaq istəyir.

Hansı hallarda narahat olmaq lazımdır?

Əgər işdən sonra bir qədər tək qalmaq insana rahatlıq verir və daha sonra normal şəkildə evinə qayıdaraq ailəsi ilə vaxt keçirirsə, bunu problem kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.

Lakin aşağıdakı hallar davamlı xarakter alırsa, vəziyyətə diqqət yetirmək lazımdır:

insan hər gün evə getmək üçün tələsmirsə;

işdə qalmaq üçün qəsdən əlavə səbəblər yaradırsa;

ailəsi ilə vaxt keçirməkdən qaçırsa;

evə qayıtmaq fikri onda gərginlik yaradırsa;

əvvəllər zövq aldığı ailə fəaliyyətlərinə marağını itirirsə;

daim yorğun, əsəbi və ruh düşkünlüyündədirsə;

yaxınları ilə ünsiyyətdən uzaqlaşmağa başlayırsa.

Bu əlamətlər varsa, məsələyə yalnız “işdən sonra dincəlmək istəyir” kimi yanaşmaq kifayət etməyə bilər.

Özünə vaxt ayırmaq vacibdir

Əslində, bu vəziyyət insanlara vacib bir məqamı xatırladır: ailə həyatında və gündəlik rutinlərdə insanın özünə ayırdığı şəxsi vaxt da olmalıdır.

İnsan yalnız işçi, həyat yoldaşı, valideyn və ya ailə üzvü deyil. Onun tək qalmaq, düşünmək, dincəlmək və heç bir məsuliyyət daşımadan müəyyən müddət keçirmək ehtiyacı da var.

Bu ehtiyac qarşılanmadıqda insan bəzən özü üçün ən əlçatan sakit məkanı seçir. Bu məkan isə təsadüfən iş yeri ola bilər.

Ona görə də insanın işdən sonra evə tələsməməsini dərhal “ailəsini sevmir” və ya “evdə problemi var” kimi qiymətləndirmək doğru deyil. Əsas məsələ davranışın nə qədər davam etməsi və insanın özünü bu zaman necə hiss etməsidir.

Əgər söhbət sadəcə günün yorğunluğundan sonra bir qədər sakit qalmaq istəyindən gedirsə, bu, normal ehtiyacdır. Lakin iş yeri insan üçün ailəsindən və evindən qaçdığı əsas məkana çevrilirsə, problemin kök səbəbləri araşdırılmalıdır. Belə hallarda açıq ünsiyyət, ailə daxilində məsuliyyətlərin bölüşdürülməsi və ehtiyac olduqda psixoloq dəstəyi vəziyyətin daha düzgün qiymətləndirilməsinə kömək edə bilər.