Gəyirmə əslində orqanizmin normal fizioloji reaksiyalarından biridir. İnsan yemək yeyərkən, su içərkən və ya danışarkən müəyyən miqdarda hava udur və həmin havanın mədədən xaric olması gəyirmə şəklində baş verir. Xüsusilə qazlı içkilər, tələsik yemək və böyük porsiyalar qəbul etdikdə gəyirmə daha çox müşahidə oluna bilər.

Lakin gəyirmə tez-tez təkrarlanırsa, uzun müddət davam edirsə və xüsusilə qarında köp, ağrı, yanğı, ürəkbulanma və ağızda turş və ya acı dad kimi əlamətlərlə müşayiət olunursa, bunu yalnız “mədədə qaz çoxdur” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.

Tələsik yemək və hava udmaq

Tez-tez gəyirmənin ən sadə səbəblərindən biri insanın fərqinə varmadan çox hava udmasıdır. Yeməyi sürətlə yemək, yemək zamanı çox danışmaq, saqqız çeynəmək, siqaret çəkmək, samanla içmək və qazlı içkilər qəbul etmək mədəyə daxil olan havanın miqdarını artıra bilər.

Belə hallarda gəyirmə adətən ciddi xəstəliklə bağlı olmur və gündəlik vərdişlərin dəyişdirilməsi ilə azala bilər.

Reflükslə əlaqəli ola bilər

Tez-tez gəyirmə ilə yanaşı döş sümüyünün arxasında yanma, ağıza turş mayenin gəlməsi, xüsusilə yeməkdən sonra narahatlıq və uzandıqda şikayətlərin artması müşahidə edilirsə, qastroezofageal reflüks ehtimalı nəzərə alınmalıdır.

Mədə möhtəviyyatının qida borusuna geri qayıtması yalnız yanğı hissinə deyil, gəyirmənin də artmasına səbəb ola bilər.

Qastrit və digər mədə problemləri

Mədənin selikli qişasında iltihab zamanı gəyirmə ilə yanaşı mədə nahiyəsində ağırlıq, ağrı, ürəkbulanma, tez doyma və yeməkdən sonra köp kimi şikayətlər yarana bilər.

Bəzi insanlarda isə uzun müddət davam edən həzm narahatlığının səbəbi funksional dispepsiya ola bilər. Bu vəziyyətdə müayinələrdə ciddi struktur problem aşkarlanmasa da, insan yeməkdən sonra uzun müddət doluluq və narahatlıq hiss edə bilər.

Helikobakter pilori də nəzərə alınmalıdır

Mədə ilə bağlı davamlı şikayətlər zamanı Helicobacter pylori infeksiyası da səbəblər arasında qiymətləndirilə bilər. Bu bakteriya bəzi insanlarda qastrit və mədə xorası ilə əlaqəli olur.

Ancaq yalnız gəyirməyə əsaslanaraq insanda Helicobacter pylori olduğunu demək mümkün deyil. Lazım gəldikdə həkim uyğun müayinələrin aparılmasını tövsiyə edə bilər.

Qəbizlik və bağırsaqlarda qaz

Gəyirmənin səbəbi həmişə mədə olmur. Bağırsaqlarda qazın artması, qəbizlik və bəzi qidaların həzm prosesində yaratdığı dəyişikliklər də qarında köp və ümumi həzm narahatlığı ilə yanaşı gəyirməni artıra bilər.

Xüsusilə süd məhsulları, paxlalılar, qazlı içkilər və bəzi digər qidalar müəyyən insanlarda daha çox qaz yaranmasına səbəb ola bilər. Hansı qidanın şikayəti artırdığını müşahidə etmək faydalıdır.

Gəyirmə nə zaman diqqət tələb edir?

Əgər gəyirmə təsadüfi deyil, demək olar ki, hər gün təkrarlanırsa və insanın həyat keyfiyyətinə təsir edirsə, səbəbi araşdırmaq lazımdır. Xüsusilə aşağıdakı əlamətlərdən biri də varsa, həkimə müraciət etmək vacibdir:

davamlı və ya güclü qarın ağrısı;

səbəbsiz çəki itkisi;

təkrarlanan qusma;

udma çətinliyi;

qara rəngli nəcis və ya qanaxma əlamətləri;

davamlı ürək yanması;

iştahanın nəzərəçarpacaq dərəcədə azalması;

gecələr yuxudan oyadan həzm şikayətləri.

Gəyirmənin özü əksər hallarda təhlükəli əlamət deyil. Əsas məsələ onun nə qədər tez-tez baş verməsi, hansı vəziyyətdə artması və başqa hansı əlamətlərlə birlikdə müşahidə olunmasıdır.

Buna görə də uzun müddət davam edən şikayətlərdə özbaşına dərman qəbul etmək əvəzinə ailə həkimi və ya terapevtlə məsləhətləşmək, lazım gəldikdə qastroenteroloqa müraciət etmək daha doğru yanaşmadır.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi