ulker zulfuqarova

Mübahisədən sonra barışmaq niyə bəzən problemi həll etmir? - "BARIŞ KÖRPÜSÜ"

Baxış sayı: 532

Ailə və cütlük münasibətlərində mübahisələrin baş verməsi təbii haldır. Fərqli düşüncələr, gözləntilər, xarakter xüsusiyyətləri və gündəlik həyatın yaratdığı gərginlik zaman-zaman tərəflər arasında anlaşılmazlıqlara səbəb ola bilər. Sağlam münasibətlərin göstəricisi heç vaxt mübahisə etməmək deyil, yaranan fikir ayrılıqlarını qarşılıqlı hörmət və anlayış çərçivəsində həll edə bilməkdir.

Lakin bəzi münasibətlərdə mübahisələrdən sonra tərəflər barışsa da, əslində problem aradan qalxmır. Bir müddət hər şey qaydasında görünür, ünsiyyət bərpa olunur, tərəflər əvvəlki münasibətlərinə qayıdırlar. Ancaq eyni məsələ bir müddət sonra yenidən gündəmə gəlir və münaqişə təkrarlanır. Belə vəziyyətlərdə barışıq problemi həll etmək əvəzinə, sadəcə müvəqqəti olaraq onun üzərini örtür.

 

Barışmaqla problemi həll etmək eyni şey deyil

Münasibətlərdə barışıq çox vaxt emosional gərginliyin azalması, tərəflərin yenidən ünsiyyət qurması və əvvəlki yaxınlığın bərpası kimi qəbul edilir. Halbuki münaqişənin həlli bundan daha geniş prosesdir. Bunun üçün mübahisəyə səbəb olan amillər müəyyənləşdirilməli, tərəflərin ehtiyacları və gözləntiləri dinlənilməli, problemin təkrarlanmaması üçün konkret addımlar atılmalıdır.

Məsələn, həyat yoldaşlarından biri digərinin ona kifayət qədər vaxt ayırmadığından narazıdırsa, mübahisədən sonra üzr istəmək və münasibəti yumşaltmaq həmin narazılığın kökündə dayanan problemi aradan qaldırmır. Əgər tərəflər bir-birinə vaxt ayırmaq, ünsiyyəti yaxşılaşdırmaq və qarşılıqlı ehtiyacları nəzərə almaq barədə razılığa gəlmirlərsə, eyni münaqişənin təkrarlanması ehtimalı yüksəkdir.

 

Həll olunmamış incikliklər zamanla yığılır

Bəzi insanlar mübahisə zamanı öz narazılıqlarını açıq ifadə etməkdə çətinlik çəkirlər. Münasibətin pozulacağından, qarşı tərəfin inciyəcəyindən və ya münaqişənin daha da böyüyəcəyindən qorxaraq susmağa üstünlük verirlər. Bəzən isə ailədə sakitliyi qorumaq naminə öz hisslərini və ehtiyaclarını ikinci plana keçirirlər.

İlk baxışdan bu davranış münasibətlərdə gərginliyin azalmasına kömək etsə də, uzun müddət davam etdikdə emosional uzaqlaşmaya səbəb ola bilər. İfadə olunmayan incikliklər yığılır, tərəflər arasında etimad zəifləyir və əvvəllər kiçik görünən məsələlər belə böyük mübahisələrə çevrilir.

Belə münasibətlərdə tərəflər zahirən barışmış olsalar da, daxilən yaşadıqları narazılıqları unutmurlar. Nəticədə hər yeni münaqişə əvvəlki problemlərin də yenidən xatırlanmasına səbəb olur.

 

Üzr istəmək hər zaman dəyişiklik demək deyil

Münasibətlərdə üzr istəmək vacibdir. Lakin üzr istəməyin həqiqi mənası yalnız “bağışla” deməklə məhdudlaşmır. İnsan öz davranışının qarşı tərəfə necə təsir etdiyini anlamalı, məsuliyyətini qəbul etməli və eyni davranışı təkrarlamamaq üçün səy göstərməlidir.

Bəzən tərəflər mübahisənin bitməsi üçün üzr istəyirlər. Ancaq bu üzr səmimi peşmanlıqdan deyil, gərginlikdən tez qurtulmaq istəyindən qaynaqlanır. Belə olduqda davranış dəyişmir və eyni hadisələr yenidən yaşanır.

Digər tərəfdən, üzr istəmək qarşı tərəfin dərhal bağışlamağa məcbur olduğu anlamına da gəlmir. İncimiş insanın hisslərini anlamaq, ona zaman vermək və etimadın yenidən qurulması üçün səbir göstərmək lazımdır.

 

Mübahisədə qalib gəlmək istəyi münasibətləri zəiflədir

Bəzi cütlüklər fikir ayrılığı zamanı problemin həllinə deyil, kimin haqlı olduğunun sübut edilməsinə daha çox diqqət yetirirlər. Tərəflərdən hər biri öz mövqeyini müdafiə edir, qarşı tərəfin səhvlərini sadalayır və mübahisəni qazanmağa çalışır.

Bu yanaşma münasibətlərdə qarşılıqlı anlaşmanı çətinləşdirir. Çünki ailə münasibətləri tərəflərdən birinin qalib, digərinin məğlub olduğu yarış deyil. Münaqişə zamanı əsas məqsəd qarşı tərəfi susdurmaq deyil, hər iki insanın özünü ifadə edə bildiyi və ortaq həllin tapıldığı ünsiyyət mühiti yaratmaqdır.

Xüsusilə “Sən həmişə belə edirsən”, “Sən heç vaxt məni anlamırsan” kimi ümumiləşdirici və ittihamedici ifadələr mübahisəni daha da dərinləşdirir. Bunun əvəzinə insan öz hisslərini ifadə etməyə çalışmalıdır. Məsələn, “Bu davranışın məni incitdi” və ya “Belə vəziyyətlərdə özümü diqqətdən kənarda qalmış hiss edirəm” demək qarşılıqlı anlaşma üçün daha əlverişlidir.

aile

Eyni mübahisələrin təkrarlanması nəyi göstərir?

Əgər cütlük eyni mövzular ətrafında dəfələrlə mübahisə edirsə, bu, problemin yalnız konkret hadisə ilə bağlı olmadığını göstərə bilər. Bəzən mübahisənin görünən səbəbi başqa, əslində narahatlıq yaradan məsələ isə tamamilə fərqli olur.

Məsələn, ev işlərinin bölüşdürülməsi ilə bağlı mübahisənin arxasında tərəflərdən birinin özünü qiymətləndirilməmiş və dəstəklənməmiş hiss etməsi dayana bilər. Telefon istifadəsi ilə bağlı narazılığın səbəbi isə sadəcə texnologiya deyil, diqqət və yaxınlıq ehtiyacı ola bilər.

Bu baxımdan tərəflər mübahisənin yalnız zahiri səbəbinə deyil, onun arxasında dayanan emosional ehtiyaclara da diqqət yetirməlidirlər. Problemin kökü müəyyən edilmədən verilən vədlər və müvəqqəti güzəştlər uzunmüddətli nəticə yaratmır.

 

Münaqişələrin sağlam şəkildə həlli üçün nə etmək lazımdır?

Ailə münasibətlərində yaranan problemlərin həlli üçün ilk növbədə tərəflərin bir-birini dinləməyə hazır olması vacibdir. Bunun üçün bir neçə məqama diqqət yetirmək faydalıdır:

Emosional gərginlik azaldıqdan sonra danışın. Hirsli və əsəbi vəziyyətdə verilən reaksiyalar problemi daha da böyüdə bilər. Lazım gəldikdə söhbətə qısa fasilə vermək məqsədəuyğundur.

Qarşı tərəfin hisslərini kiçiltməyin. Sizin üçün əhəmiyyətsiz görünən məsələ həyat yoldaşınız üçün ciddi emosional narahatlıq yarada bilər.

Keçmiş mübahisələri davamlı gündəmə gətirməyin. Hər yeni problemi əvvəlki səhvlərlə əlaqələndirmək münaqişənin həllini çətinləşdirir.

Konkret razılaşmalar əldə edin. “Bir də belə olmayacaq” demək əvəzinə, problemin təkrarlanmaması üçün hansı davranışların dəyişəcəyini müəyyənləşdirin.

Sözlə davranışın uyğunluğuna diqqət yetirin. Münasibətlərdə etimad yalnız vədlərlə deyil, ardıcıl və məsuliyyətli davranışlarla formalaşır.

Lazım gəldikdə mütəxəssis dəstəyinə müraciət edin. Tərəflər öz səyləri ilə münaqişələri həll edə bilmirlərsə, psixoloqdan və ya münasibətlərin xarakterindən asılı olaraq mediator dəstəyindən yararlana bilərlər.

 

Psixoloq və mediator dəstəyi nə zaman əhəmiyyətlidir?

Münaqişələr uzun müddət davam etdikdə və tərəflər arasında ünsiyyət pozulduqda kənar mütəxəssisin dəstəyi faydalı ola bilər. Psixoloq münasibətlərdə təkrarlanan davranış modellərini, emosional reaksiyaları, inciklikləri və tərəflərin ehtiyaclarını anlamağa kömək edir. Cütlüklərin öz aralarında qura bilmədikləri sağlam ünsiyyətin formalaşdırılmasına dəstək göstərir.

Mediator isə tərəflər arasında yaranmış mübahisələrin qarşılıqlı razılıq əsasında həllinə kömək edən neytral vasitəçidir. Xüsusilə ailə mübahisələrində, boşanma prosesində, uşaqlarla bağlı məsələlərdə, aliment və digər ailə münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrdə mediasiya tərəflərə konstruktiv dialoq qurmaq və ortaq razılaşmaya gəlmək imkanı yaradır.

Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, psixoloji dəstək və mediasiya eyni məqsədə xidmət edən, lakin fərqli funksiyaları olan proseslərdir. Hansına müraciət edilməli olduğu problemin xarakterindən və tərəflərin ehtiyaclarından asılıdır.

Ailə münasibətlərində hər mübahisədən sonra barışmaq münasibətlərin sağlam olduğu anlamına gəlmir. Əsl sağlam münasibət tərəflərin yalnız bir-birinə qayıtması ilə deyil, onları mübahisəyə gətirən problemləri anlamaq və həll etmək bacarığı ilə formalaşır. Çünki münasibətləri qoruyan təkcə sevgi deyil, qarşılıqlı hörmət, məsuliyyət, etimad və dəyişməyə hazır olmaqdır.

 

Ülkər Zülfüqarova

Psixoloq, mediator




Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir