Ailə qurmaq bir insanın həyatında sadəcə yeni bir mərhələnin başlanğıcı deyil. Bu, həm də məsuliyyətlərin artması, qərarların artıq yalnız şəxsi maraqlar əsasında deyil, ailənin ümumi rifahı nəzərə alınmaqla verilməsi deməkdir. Xüsusilə kişilər üçün ailə məsuliyyəti cəmiyyətimizdə çox vaxt yalnız maddi təminatla əlaqələndirilir. Halbuki sağlam ailənin təməlində təkcə pul qazandırmaq deyil, emosional iştirak, etibar, qayğı, sədaqət və gündəlik həyatı bölüşmək də dayanır.

Kişinin ailədə rolu yalnız pul qazanmaq deyil

Ənənəvi düşüncədə ailənin maddi yükünün əsasən kişinin üzərində olması fikri geniş yayılıb. Təbii ki, ailəsinin ehtiyaclarını qarşılamaq, həyat yoldaşının və övladlarının təhlükəsiz və sabit şəraitdə yaşamasına çalışmaq mühüm məsuliyyətdir. Lakin ailə məsuliyyətini yalnız maaş gətirmək səviyyəsinə endirmək düzgün deyil.

Kişinin ailədə iştirakı onun evə daxil olduğu andan başlayır. Uşağın dərsləri ilə maraqlanmaq, həyat yoldaşının yorğunluğunu görmək, evdə görülən işləri bölüşmək, ailə ilə vaxt keçirmək, mühüm qərarları birlikdə qəbul etmək də məsuliyyətin bir hissəsidir.

Çünki ailə yalnız maddi ehtiyacların ödənildiyi məkan deyil. İnsanların özlərini təhlükəsiz, dəyərli və eşidilmiş hiss etdiyi bir münasibətlər sistemidir.

Məsuliyyət həm də sözünün arxasında dayanmaqdır

Ailə münasibətlərində kişidən gözlənilən əsas xüsusiyyətlərdən biri etibarlılıqdır. Verilən sözə əməl etmək, çətinlik zamanı ailədən uzaqlaşmamaq, problemlər qarşısında məsuliyyəti başqasının üzərinə atmamaq kişinin ailə daxilində etibarını formalaşdırır.

Ailə həyatında hər şeyin həmişə plan üzrə getməsi mümkün deyil. İş itkisi, maddi çətinlik, xəstəlik, uşaqlarla bağlı problemlər və digər gözlənilməz vəziyyətlər istənilən ailənin qarşısına çıxa bilər. Belə məqamlarda məsuliyyətli davranış problemi gizlətmək və ya bütün yükü həyat yoldaşının üzərinə qoymaq deyil. Əksinə, vəziyyəti birlikdə qiymətləndirmək və həll yolunu birlikdə axtarmaqdır.

Atalıq sadəcə övladın ehtiyaclarını ödəmək deyil

Kişinin ailə məsuliyyətinin ən mühüm tərəflərindən biri atalıq roludur. Uşağın geyimi, qidası, təhsili və digər ehtiyaclarının qarşılanması vacibdir. Amma uşağın atasından ehtiyacı yalnız bunlarla bitmir.

Uşaq atasının diqqətini, söhbətini, dəstəyini və sevgisini də hiss etməlidir. Onun uğuruna sevinən, uğursuzluğunda yanında olan, suallarını dinləyən və fikirlərinə hörmət edən ata uşağın psixoloji inkişafında mühüm rol oynayır.

Bəzən valideyn “Mən ailəm üçün işləyirəm” deyərək uşağı ilə keçirdiyi vaxtın azlığını əsaslandırır. Halbuki uşağın yaddaşında yalnız ona alınan əşyalar deyil, birlikdə keçirilən vaxt, söhbətlər, gəzintilər və atasının ona göstərdiyi münasibət də qalır.

Həyat yoldaşına dəstək də məsuliyyətdir

Ailə məsuliyyəti həyat yoldaşının bütün yükü təkbaşına daşımasına imkan verməməkdir. Ev işlərinin görülməsi, uşağın qayğısı, gündəlik təşkilati məsələlər və emosional yük çox vaxt görünməyən zəhmət tələb edir.

Kişinin “Bu, qadının işidir” yanaşması ailədə tərəfdaşlıq hissini zəiflədə bilər. Ər və arvadın hər işi eyni şəkildə görməsi vacib deyil. Əsas məsələ yükün ədalətli bölüşdürülməsi və tərəflərin bir-birinin əməyini qiymətləndirməsidir.

Bəzən həyat yoldaşına ən böyük dəstək böyük maddi imkan yaratmaq yox, sadəcə “Sən yorulmusan, bu işi mən görərəm” deməkdir.

Məsuliyyətli kişi problemdən qaçmır

Ailə həyatında mübahisələr və fikir ayrılıqları qaçılmazdır. Məsuliyyətli olmaq heç vaxt əsəbiləşməmək və ya səhv etməmək anlamına gəlmir. Əsas məsələ səhvdən sonra necə davranmaqdır.

Təhqir etmək, susaraq qarşı tərəfi cəzalandırmaq, məsuliyyəti həyat yoldaşının üzərinə atmaq və ya ailənin problemlərindən qaçmaq münasibətlərə zərər verir. Sağlam münasibətdə insan səhvini qəbul edə, üzr istəyə və davranışını dəyişə bilməlidir.

Əslində “mən səhv etdim” demək kişinin zəifliyini deyil, emosional yetkinliyini göstərir.

Ailə məsuliyyəti özünü qurban vermək də deyil

Digər tərəfdən, ailə məsuliyyəti kişinin bütün şəxsi həyatından imtina etməsi demək deyil. Kişinin də istirahətə, şəxsi inkişafına, dostlarına, maraqlarına və özünə ayırdığı vaxta ehtiyacı var.

Sağlam ailədə məsuliyyət qarşılıqlı anlaşma üzərində qurulur. Tərəflərdən birinin özünü daim qurban verməsi uzun müddətdə narazılıq və emosional yorğunluq yarada bilər. Buna görə də ailə məsuliyyəti “mən hər şeyi etməliyəm” düşüncəsindən daha çox “biz birlikdə bu ailəni qururuq” yanaşmasıdır.

Əsl məsuliyyət gündəlik davranışlarda görünür

Kişinin ailəsinə münasibəti böyük sözlərdən daha çox gündəlik davranışlarında özünü göstərir. Evə vaxtında gəlmək, ailəsinin fikrini soruşmaq, uşağın həyatında iştirak etmək, həyat yoldaşını dinləmək, maliyyə məsələlərində şəffaf olmaq, ailənin gələcəyi haqqında düşünmək və çətin günlərdə yanında olmaq məsuliyyətin real göstəriciləridir.

Ailə qurmaq “mən artıq tək deyiləm” deməkdir. İnsan bundan sonra verdiyi qərarların başqa insanların həyatına da təsir etdiyini dərk etməlidir.

Nəticə etibarilə, ailə məsuliyyəti kişinin çiyninə qoyulan ağır bir yük kimi deyil, ailəsinin həyatında fəal iştirak etmək bacarığı kimi başa düşülməlidir. Yaxşı həyat yoldaşı və yaxşı ata olmaq yalnız maddi imkanla ölçülmür. Bəzən ailənin ən çox ehtiyac duyduğu şey böyük gəlir deyil, etibarlı bir insanın varlığıdır.

Çünki ailədə kişinin gücü nə qədər qazandığı ilə deyil, sahib olduğu insanların yanında nə qədər dayana bildiyi ilə də ölçülür.

Hazırladı: İlahə Atəş