Münasibətlər insanların həyatında sevgi, güvən və mənəvi dəstəyin əsas mənbələrindən biri hesab olunur. Lakin heç də bütün münasibətlər zaman keçdikcə bu xüsusiyyətlərini qoruyub saxlaya bilmir. Bəzən insanlar artıq onlara xoşbəxtlik gətirməyən, emosional olaraq tükəndirən münasibətlərin içində qalmağa davam edirlər. Maraqlıdır ki, bunun səbəbi çox vaxt sevgi və ya bağlılıq deyil, birlikdə keçən illərin yaratdığı psixoloji yük olur.

Rusiyalı psixoloq İnna Mirnayanın sözlərinə görə, belə vəziyyətlərdə insanlar “artıq çox şey yaşanıb” düşüncəsinin təsiri altına düşürlər. Onun sözlərinə görə, münasibətin davam etməsinin əsas səbəbi mövcud hisslər deyil, keçmişə edilən sərmayənin boşa çıxacağı qorxusudur.

Keçmişə bağlanmaq qərar verməyi çətinləşdirir

Psixoloq bildirir ki, insan bir münasibətə nə qədər çox vaxt, enerji, hiss və zəhmət sərf edibsə, həmin münasibətin artıq əvvəlki kimi olmadığını qəbul etməsi də bir o qədər çətin olur. Çünki insanlar çox vaxt indiki vəziyyəti deyil, keçmişdə etdikləri fədakarlıqları düşünürlər.

Belə hallarda insan özünə “Bu qədər il boşuna yaşanmış olacaq”, “Bu qədər əziyyət çəkmişəm, indi necə gedim?” kimi suallar verir. Halbuki qərar hazırkı münasibətin ona nə verdiyinə əsasən verilməlidir. Keçmiş dəyişməzdir, amma gələcək hələ qarşıdadır.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu düşüncə tərzi psixologiyada “batmış xərclər effekti” kimi tanınan yanaşmanı xatırladır. İnsan keçmişdə etdiyi yatırımı itirmək istəmədiyi üçün, artıq ona fayda verməyən vəziyyəti davam etdirməyə çalışır.

İnsan niyə ayrılmaq istəmir?

Bir çox hallarda insan münasibətdə özünü xoşbəxt hiss etmədiyini anlayır. Hətta hər gün yorğunluq, emosional boşluq və narazılıq yaşayır. Buna baxmayaraq, ayrılmaq qərarı verə bilmir.

İnna Mirnayanın fikrincə, bunun əsas səbəbi itkilə üzləşmək qorxusudur. İnsan münasibətin bitməsi ilə yalnız sevdiyi insanı deyil, illər ərzində qurduğu həyatı, vərdişlərini, ortaq xatirələri, gələcəklə bağlı planlarını da itirəcəyini düşünür. Bu isə qərar verməyi daha da çətinləşdirir.

Nəticədə insan iki hiss arasında qalır. Bir tərəfdən münasibətdə qalmaq onu xoşbəxt etmir, digər tərəfdən ayrılmaq fikri də qorxu yaradır. Belə vəziyyət aylarla, hətta illərlə davam edə bilir.

Emosional yorğunluq zamanla dərinləşir

Uzun müddət davam edən narazılıq insanın psixoloji vəziyyətinə də təsirsiz ötüşmür. Əvvəllər sevinc gətirən münasibət getdikcə emosional yükə çevrilir. Yorğunluq, qıcıqlanma, laqeydlik və daxili boşluq hissi artır.

Psixoloqun sözlərinə görə, ən çətin məqam insanın artıq öz həyatını yaşamadığını hiss etməsidir. O anlayır ki, xoşbəxt deyil, lakin dəyişiklik etməyə də cəsarət tapa bilmir. Bu vəziyyət insanın özünə inamını azalda, gələcəyə olan ümidini zəiflədə və psixoloji gərginliyi daha da artıra bilər.

Cəmiyyətin təzyiqi də qərara təsir edir

Münasibətlərin davam etməsində təkcə şəxsi hisslər deyil, sosial mühit də mühüm rol oynayır. Cəmiyyət uzunmüddətli münasibətlərin və ya ailələrin dağılmasını bəzən uğursuzluq kimi qiymətləndirir.

“Siz birlikdə bu qədər yol keçmisiniz”, “Ailə naminə dözmək lazımdır”, “Hamının problemi var” kimi ifadələr ayrılmaq istəyən insanların qərarına təsir göstərir. İnsan ətrafındakıların qınağından və ya anlaşılmayacağından ehtiyat edir. Nəticədə öz ehtiyaclarını ikinci plana keçirərək münasibəti davam etdirməyə üstünlük verir.

Halbuki psixoloqlar hesab edirlər ki, münasibətin uzunömürlü olması onun sağlam və xoşbəxt olduğu anlamına gəlmir. Əsas məsələ birlikdə keçən illərin sayı deyil, həmin illərin insana nə qazandırdığıdır.

Özünüzə verməli olduğunuz ən vacib sual

İnna Mirnaya hesab edir ki, belə vəziyyətdə insanın özünə verəcəyi ən vacib suallardan biri budur:

“Əgər bu insanla ortaq keçmişimiz olmasaydı, onu bu gün yenidən həyat yoldaşı və ya həyat yoldaşı namizədi kimi seçərdimmi?”

Bu sual münasibətə daha obyektiv baxmağa kömək edə bilər. Çünki cavab artıq keçmişə deyil, bu günə əsaslanır. Əgər cavab “xeyr”dirsə, insanın münasibətdə qalma səbəblərini yenidən qiymətləndirməsi faydalı ola bilər.

Münasibətin dəyəri yalnız keçmişlə ölçülmür

Hər münasibətdə çətin dövrlər yaşana bilər və hər problem ayrılıq demək deyil. Lakin münasibət uzun müddət insana sevinc, rahatlıq və emosional təhlükəsizlik vermirsə, yalnız birlikdə keçən illərə görə onu davam etdirmək də sağlam seçim sayılmır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, münasibətlə bağlı qərar verərkən əsas meyar keçmişdə nə qədər vaxt sərf edilməsi deyil, bu gün həmin münasibətin insanın həyat keyfiyyətinə necə təsir göstərməsidir. Çünki xoşbəxt gələcək yalnız keçmişə bağlı qalmaqla deyil, bəzən cəsarətli qərarlar verməklə qurulur.