Qəbizlik ən çox rast gəlinən həzm sistemi problemlərindən biridir. Bir çox insan bu vəziyyətin yalnız az su qəbulu və ya liflə zəngin qidaların çatışmazlığı ilə əlaqəli olduğunu düşünür. Lakin tibbi praktikada qəbizliyə səbəb olan amillər daha genişdir və bəzi hallarda problemin kökündə gündəlik həyat tərzi, yuxu pozğunluğu, stress və ya istifadə olunan dərmanlar dayanır.

Bağırsaqların fəaliyyəti orqanizmin bioloji ritmi ilə sıx əlaqəlidir. Normal şəraitdə həzm sistemi səhər saatlarında daha aktiv olur və bağırsaq hərəkətləri bu dövrdə sürətlənir. Yuxu rejiminin pozulması, gec yatmaq və ya xroniki yuxusuzluq bağırsaqların təbii fəaliyyət ritmini dəyişdirə bilər. Nəticədə həzm prosesi ləngiyir və qəbizlik riski artır.

Qəbizliyin az tanınan səbəblərindən biri də bəzi dərman preparatlarının istifadəsidir. Allergiya əleyhinə dərmanlar, dəmir və kalsium tərkibli əlavələr, bəzi ağrıkəsicilər və digər preparatlar bağırsaq hərəkətlərini zəiflədərək qəbizliyə yol aça bilər. Buna görə uzunmüddətli qəbizlik hallarında qəbul edilən dərmanların nəzərdən keçirilməsi vacibdir.

Stress və emosional gərginlik də həzm sisteminə birbaşa təsir göstərən amillərdəndir. Bağırsaq və beyin arasında güclü əlaqə mövcuddur. Gündəlik narahatlıq, iş yükü və psixoloji gərginlik bağırsaq fəaliyyətini ləngidə, bəzi insanlarda isə qəbizlik şikayətlərini gücləndirə bilər.

Digər mühüm məqam isə tualet ehtiyacının davamlı şəkildə təxirə salınmasıdır. İnsan orqanizmi müəyyən reflekslər əsasında fəaliyyət göstərir. Tualetə getmək istəyini tez-tez saxlamaq bağırsaqda olan nəcis kütləsinin daha çox su itirməsinə və sərtləşməsinə səbəb olur. Bu da sonradan defekasiya prosesini çətinləşdirir.

Qəbizliyin qarşısını almaq üçün gün ərzində kifayət qədər maye qəbul etmək, liflə zəngin qidalanmaq, fiziki aktivliyi artırmaq və yuxu rejiminə diqqət yetirmək tövsiyə olunur. Eyni zamanda qəbizlik uzun müddət davam edirsə, qarın ağrısı, qanaxma, səbəbsiz çəki itkisi və ya digər narahatedici əlamətlərlə müşayiət olunursa, mütləq həkim müayinəsindən keçmək lazımdır.

Unutmayaq ki, qəbizlik bəzən sadə həyat tərzi vərdişlərindən qaynaqlansa da, bəzi hallarda orqanizmdə gedən daha ciddi proseslərin xəbərçisi ola bilər. Problemi vaxtında araşdırmaq və düzgün yanaşma seçmək sağlam həzm sisteminin qorunmasında mühüm rol oynayır.

Nərminə Abbasova

Terapevt və ailə həkimi