Müasir dövrdə insanların əksəriyyəti yalnız hər hansı narahatlıq yarandıqda həkimə müraciət edir. Halbuki bir çox xəstəliklər ilkin mərhələdə heç bir əlamət vermədən inkişaf edə bilir. Məhz buna görə profilaktik tibbi müayinələr sağlamlığın qorunmasında və xəstəliklərin erkən aşkarlanmasında mühüm rol oynayır.

Profilaktik müayinə xəstəlik yaranandan sonra deyil, yaranmamışdan əvvəl və ya erkən mərhələdə aşkar etmək məqsədi daşıyır. Erkən diaqnoz isə müalicənin daha effektiv aparılmasına, ağırlaşmaların qarşısının alınmasına və həyat keyfiyyətinin qorunmasına imkan yaradır.

Bir çox xəstəliklər uzun müddət gizli inkişaf edir

Yüksək arterial təzyiq, şəkərli diabet, ürək-damar xəstəlikləri, bəzi böyrək və qaraciyər problemləri, eləcə də bir sıra onkoloji xəstəliklər uzun müddət ciddi əlamət verməyə bilər. İnsan özünü tam sağlam hesab etsə də, orqanizmdə müəyyən dəyişikliklər artıq başlamış ola bilər.

Məsələn, yüksək təzyiq illərlə heç bir şikayət yaratmadan davam edə və ilk dəfə insult və ya infarkt kimi ağır fəsadlarla özünü göstərə bilər. Eyni vəziyyət şəkərli diabet və yüksək xolesterin üçün də keçərlidir.

Erkən diaqnoz həyat qurtara bilər

Bir çox xəstəliklər erkən mərhələdə aşkar edildikdə tam müalicə oluna və ya nəzarət altında saxlanıla bilir. Xüsusilə ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet və bəzi xərçəng növlərində erkən diaqnoz müalicənin uğurunu əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Profilaktik müayinələr zamanı aparılan sadə analizlər və instrumental müayinələr gələcəkdə yarana biləcək ciddi sağlamlıq problemlərinin qarşısını almağa kömək edir.

Profilaktik müayinələrə nələr daxildir?

Müayinələrin həcmi insanın yaşından, cinsindən, həyat tərzindən və risk faktorlarından asılı olaraq dəyişə bilər. Lakin ümumi olaraq aşağıdakılar tövsiyə edilir:

Arterial təzyiqin ölçülməsi;

Qanda şəkər səviyyəsinin yoxlanılması;

Xolesterin və lipid profilinin qiymətləndirilməsi;

Ümumi qan və sidik analizləri;

Bədən çəkisi və bədən kütlə indeksinin qiymətləndirilməsi;

Ürək fəaliyyəti ilə bağlı müayinələr;

Qaraciyər və böyrək göstəricilərinin yoxlanılması.

Bundan əlavə, yaşa uyğun olaraq müəyyən skrininq müayinələri də aparılmalıdır.

Risk qrupunda olan şəxslər daha diqqətli olmalıdır

Ailəsində ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet və ya digər xroniki xəstəliklər olan şəxslər profilaktik müayinələrə daha ciddi yanaşmalıdırlar.

Həmçinin aşağıdakı hallarda müntəzəm nəzarət xüsusilə vacibdir:

Artıq çəki və piylənmə;

Siqaret istifadəsi;

Oturaq həyat tərzi;

Xroniki stress;

Yüksək təzyiq;

Yaşın artması.

Bu faktorlar bir çox xəstəliklərin inkişaf riskini artırır.

Profilaktika müalicədən daha sərfəlidir

Bir çox insanlar müayinəyə vaxt və vəsait sərf etməyi lazımsız hesab edir. Əslində isə profilaktik müayinələr gələcəkdə daha mürəkkəb və bahalı müalicələrin qarşısını ala bilər.

Xəstəlik erkən aşkar olunduqda həm müalicə daha sadə olur, həm də insanın iş qabiliyyəti, həyat keyfiyyəti və psixoloji rahatlığı qorunur.

Sağlam həyat tərzi müayinələri əvəz etmir

Düzgün qidalanma, fiziki aktivlik, keyfiyyətli yuxu və zərərli vərdişlərdən uzaq olmaq sağlamlığın əsas sütunlarıdır. Lakin özünü yaxşı hiss etmək hər zaman tam sağlam olmaq demək deyil.

Bu səbəbdən sağlam həyat tərzi ilə yanaşı mütəmadi tibbi müayinələrdən keçmək də vacibdir.

Unutmayaq ki, sağlamlığımızın qeydinə yalnız xəstələndikdə deyil, xəstəlik yaranmamışdan əvvəl qalmaq lazımdır. Profilaktik tibbi müayinələr sağlam və uzun ömür sürməyin ən vacib vasitələrindən biridir.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi