İnsan həyatı boyunca müxtəlif emosional sınaqlarla qarşılaşır. İş həyatı, ailədaxili problemlər, itkilər, xəstəliklər, maddi çətinliklər, münasibətlərdə yaşanan gərginlik və ya uşaqlıqdan gələn həll olunmamış travmalar zaman-zaman hər kəsin psixoloji vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Təəssüf ki, cəmiyyətimizdə hələ də psixoloqa müraciət etməyi zəiflik, iradəsizlik və ya “dəli olmaq” kimi qiymətləndirən yanlış düşüncələr mövcuddur. Halbuki reallıq tamamilə fərqlidir.

Psixoloji dəstək almaq insanın öz problemlərini qəbul etməsi, onları həll etmək üçün addım atması və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq istəməsi deməkdir. Bu isə zəiflik deyil, əksinə böyük cəsarət və məsuliyyət göstəricisidir.

Biz fiziki sağlamlığımız pozulduqda həkimə müraciət etməyi normal qarşılayırıq. Başımız ağrıyanda, təzyiqimiz yüksələndə və ya hər hansı orqanımızda problem yarandıqda mütəxəssisə üz tuturuq.

Bəs niyə ruhumuz yorulduqda, emosiyalarımız bizi idarə etməyə başladıqda, davamlı narahatlıq, qorxu və ya ümidsizlik hiss etdikdə bunu gizlətməyə çalışırıq?

Əslində psixoloji sağlamlıq ümumi sağlamlığın ayrılmaz hissəsidir. İnsan özünü emosional baxımdan yaxşı hiss etmədikdə bu vəziyyət təkcə düşüncələrinə deyil, yuxusuna, iş qabiliyyətinə, ailə münasibətlərinə, övladları ilə ünsiyyətinə, hətta fiziki sağlamlığına da mənfi təsir göstərir.

Çox vaxt insanlar problemlərini uzun müddət təkbaşına həll etməyə çalışırlar. “Keçib gedər”, “özümü ələ alaram”, “başqalarının problemi məndən böyükdür” kimi fikirlər səbəbindən peşəkar dəstəyi illərlə təxirə salırlar. Nəticədə kiçik görünən emosional çətinliklər zamanla ciddi narahatlıq pozuntularına, depressiyaya, panik ataklara, özünəinamın azalmasına və münasibətlərdə dərin problemlərə çevrilə bilir.

Psixoloq insanın yerinə qərar vermir, onun həyatını idarə etmir və möcüzə yaratmır. Psixoloq insanın öz daxili resurslarını görməsinə, emosiyalarını tanımasına, problemlərinin səbəblərini anlamağına və sağlam həll yolları tapmasına kömək edir. Ən vacibi isə insan özünü mühakimə olunmadan dinlənilmiş hiss edir.

Valideynlər üçün də bu mövzu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Uşaqlar valideynlərinin emosional vəziyyətindən birbaşa təsirlənirlər. Davamlı stress yaşayan, narahatlıq içində olan və ya emosiyalarını idarə etməkdə çətinlik çəkən valideyn bunu istəmədən övladına da ötürə bilər. Sağlam ailə münasibətlərinin formalaşması üçün ilk növbədə valideynlərin psixoloji rifahına diqqət yetirilməsi vacibdir.

Eyni zamanda uşaqlarda davranış problemləri, aqressiya, məktəbə uyğunlaşma çətinliyi, ünsiyyət problemləri və ya inkişafla bağlı narahatlıqlar yarandıqda valideynlər bunu “keçər”, “böyüyəndə düzələr” düşüncəsi ilə gecikdirməməlidirlər. Erkən mərhələdə psixoloji və pedaqoji dəstək göstərilməsi həm uşağın inkişafını sürətləndirə, həm də gələcəkdə yaranacaq daha böyük çətinliklərin qarşısını ala bilər.

Psixoloji dəstək almaq yalnız ağır psixi pozuntusu olan insanlar üçün deyil. Özünü daha yaxşı tanımaq istəyən, stressi idarə etməyi öyrənmək istəyən, münasibətlərini sağlamlaşdırmaq istəyən, valideynlik bacarıqlarını inkişaf etdirmək istəyən və şəxsi inkişafına yatırım edən hər kəs psixoloq dəstəyindən faydalana bilər.

Unutmaq olmaz ki, emosiyalarımızı görməzlikdən gəlmək onları yox etmir. Əksinə, ifadə olunmayan hisslər zamanla həm psixoloji, həm də fiziki sağlamlığımıza mənfi təsir göstərir. Dəstək istəmək acizlik deyil. İnsan öz problemlərini qəbul edib həll yoluna çıxanda əsl gücünü göstərmiş olur.

Cəmiyyət olaraq psixoloji dəstək almağa münasibətimizi dəyişməliyik. Necə ki, fiziki sağlamlığımız üçün mütəxəssis dəstəyi almaq utanılacaq hal deyil, psixoloji sağlamlığımız üçün də peşəkar kömək almaq tamamilə normal və zəruridir.

Özümüzə qayğı göstərmək, emosiyalarımızı anlamaq və lazım gəldikdə mütəxəssisə müraciət etmək həyatımıza edilən ən dəyərli investisiyalardan biridir. Çünki sağlam düşünən, emosional cəhətdən balanslı insan həm özü, həm ailəsi, həm də cəmiyyət üçün daha faydalı olur.

Mənsurə Qəhrəmanova

Psixoloq-Pedaqoq, Uşaq İnkişaf Mütəxəssisi

Yurd İnklüziv İnkişaf Mərkəzinin təsisçisi və rəhbəri

(Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər, 055 361 68 60 mobil nömrsi ilə birbaşa Mənsurə Qəhrəmanova ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin psixoloqpedaqoqmq adlı instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Mənsurə xanımla kontakt yarada bilərlər.)