Ailə insanın özünü təhlükəsiz, dəyərli və qəbul edilmiş hiss etdiyi ilk sosial mühitdir. Məhz burada sevgi, hörmət, məsuliyyət və qarşılıqlı anlaşma kimi dəyərlər formalaşır. Ancaq sağlam ailə təsadüfən yaranmır. Onun möhkəm qalması üçün hər iki tərəfin davamlı səyi, qarşılıqlı hörməti və emosional əməkdaşlığı vacibdir.

Mütəxəssislərin fikrincə, uzunömürlü və xoşbəxt ailələri bir-birinə bağlayan müəyyən ortaq xüsusiyyətlər var. Bu xüsusiyyətlər ailənin əsas sütunları hesab olunur.

1) Qarşılıqlı hörmət

Sağlam ailənin təməlində hörmət dayanır. Tərəflər bir-birinin fikirlərinə, hisslərinə, seçimlərinə və şəxsi sərhədlərinə hörmət etdikdə münasibətlər daha sabit olur.

Hörmət yalnız xoş sözlər demək deyil. Qarşı tərəfi dinləmək, alçaltmamaq, təhqir etməmək, fərqli fikirləri qəbul edə bilmək də hörmətin əsas göstəricilərindəndir.

2) Açıq və səmimi ünsiyyət

Bir çox ailə problemlərinin kökündə ünsiyyət çatışmazlığı dayanır. İnsanlar hisslərini ifadə etmədikdə, problemləri içlərində saxladıqda və ya qarşı tərəfin onları anlamasını gözlədikdə münasibətlərdə gərginlik artır.

Sağlam ailələrdə insanlar narahatlıqlarını sakit şəkildə ifadə edir, bir-birini ittiham etmək əvəzinə dinləməyi bacarırlar.

3) Etibar

Etibar bir dəfə qazanılır, lakin çox asanlıqla itirilə bilər.

Verdiyi sözə əməl etmək, sadiq olmaq, dürüst davranmaq və gizli həyat yaşamamaq ailədə etibar hissini möhkəmləndirir. Etibarın olduğu münasibətdə tərəflər özlərini daha rahat və təhlükəsiz hiss edirlər.

4) Birlikdə keyfiyyətli vaxt keçirmək

Eyni evdə yaşamaq həmişə birlikdə olmaq demək deyil.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, gündə cəmi 20-30 dəqiqə telefonsuz və diqqəti yalnız ailəyə yönəltməklə münasibətlər daha da möhkəmlənə bilər. Birlikdə yemək yemək, gəzintiyə çıxmaq, söhbət etmək və ortaq hobbilər paylaşmaq emosional yaxınlığı artırır.

5) Münaqişələri sağlam şəkildə həll etmək

Mübahisə hər ailədə olur. Əsas məsələ mübahisənin olub-olmaması deyil, onun necə idarə edilməsidir.

Sağlam ailələrdə problemlər təhqir, təhdid və ya susqunluqla deyil, dialoq yolu ilə həll olunur. Qarşı tərəfi günahlandırmaq əvəzinə problemi birlikdə həll etməyə çalışmaq münasibətləri qoruyur.

6) Emosional dəstək

İnsan ən çətin anlarında ailəsinin yanında olduğunu hiss etdikdə psixoloji baxımdan daha güclü olur.

Kiçik uğurları birlikdə qeyd etmək, çətin günlərdə dəstək olmaq, qarşı tərəfin hisslərini qiymətləndirmək ailədə emosional təhlükəsizlik yaradır.

7) Məsuliyyətin bölüşdürülməsi

Ailə yalnız bir nəfərin üzərində qurulan sistem deyil.

Ev işləri, uşaqların qayğısı, maliyyə məsələləri və gündəlik öhdəliklər imkan daxilində paylaşılmalıdır. Məsuliyyətin ədalətli bölüşdürülməsi narazılıqların azalmasına və münasibətlərdə balansın qorunmasına kömək edir.

8) Fərdi inkişaf üçün şərait yaratmaq

Sağlam ailədə insanlar yalnız “biz” deyil, həm də “mən” olaraq qalmağı bacarırlar.

Tərəflərin şəxsi maraqlarına, dostlarına, peşə inkişafına və fərdi hədəflərinə hörmətlə yanaşılması münasibətləri zəiflətmir, əksinə, daha sağlam edir.

9) Minnətdarlıq hissini ifadə etmək

Psixoloqlar bildirirlər ki, uzun illər birlikdə yaşayan cütlüklər zamanla bir-birlərinin gördüyü yaxşılıqları adi qəbul etməyə başlayırlar.

Sadə “təşəkkür edirəm”, “sənin zəhmətini qiymətləndirirəm”, “yaxşı ki, varsan” kimi ifadələr münasibətlərdə müsbət emosiyaları artırır və insanların özlərini dəyərli hiss etməsinə kömək edir.

10) Ortaq dəyərlər və məqsədlər

Hər iki tərəfin gələcəklə bağlı oxşar baxışlarının olması ailənin daha möhkəm olmasına şərait yaradır.

Uşaq tərbiyəsi, maliyyə planlaması, həyat tərzi və gələcək hədəflər barədə ortaq qərarlar qəbul edən ailələrdə münaqişələrin sayı da daha az olur.

Psixoloqlar vurğulayırlar ki, ideal ailə yoxdur. Hər ailə zaman-zaman çətinliklərlə üzləşə bilər. Lakin sağlam ailələri fərqləndirən əsas xüsusiyyət problemlərin olmaması deyil, onların birlikdə həll edilməsidir.

Sevgi münasibətin başlanğıcı ola bilər, amma onu uzunömürlü edən hörmət, etibar, ünsiyyət və qarşılıqlı dəstəkdir. Ailə məhz bu dəyərlər üzərində qurulduqda insanlar özlərini təhlükəsiz, xoşbəxt və dəyərli hiss edir, gələcək nəsillər də sağlam münasibət modelini məhz bu mühitdə öyrənirlər.

Hazırladı: UĞUR