İnsan dünyaya göz açdığı andan etibarən təkcə ailəsinə deyil, həm də doğulduğu torpağa mənəvi bağlarla bağlanır. Bu bağlılıq sonradan öyrədilən bir hiss deyil. O, uşaqlıq xatirələri, yaşanmış duyğular, ailə dəyərləri, milli kimlik və mənsubiyyət hissi ilə formalaşan dərin psixoloji ehtiyacdır. Məhz buna görə vətən sevgisi yalnız bir anlayış deyil, insanın şəxsiyyətinin ayrılmaz hissəsidir.

Psixologiyada “mənsubiyyət hissi” insanın əsas emosional ehtiyaclarından biri hesab edilir. İnsan özünü harasa aid hiss etdikdə daha güclü, daha inamlı və daha təhlükəsiz yaşayır. Bu aidiyyət ailədən başlayır, sonra yaşadığı məhəlləyə, şəhərə, ölkəyə və nəhayət Vətənə doğru genişlənir. Vətən sevgisinin təməlində də məhz bu mənsubiyyət hissi dayanır.

Vətən yalnız coğrafi sərhədlərdən ibarət deyil. O, insanın uşaqlığını yaşadığı küçələr, ilk dostluqları, ana dilində eşitdiyi laylalar, milli musiqisi, adət-ənənələri, xatirələri və kökləridir. İnsan bu dəyərlərlə bağ qurduqca onun psixoloji dayanıqlığı da güclənir. Çünki kökü olan insan həyatın çətinlikləri qarşısında daha möhkəm dayanmağı bacarır.

Bu gün qloballaşmanın təsiri ilə insanlar dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayır, təhsil alır və işləyirlər. Lakin harada olmasından asılı olmayaraq insanın daxilində doğulduğu torpağa qarşı xüsusi bir bağlılıq qalır. Çünki Vətən insanın kimliyini formalaşdıran ən mühüm amillərdən biridir. Öz milli kimliyini qəbul edən və onunla qürur duyan insanlar psixoloji baxımdan daha sabit şəxsiyyət formalaşdırırlar.

Valideynlərin və müəllimlərin bu hissin inkişafında rolu danılmazdır. Uşaqlara vətən sevgisini yalnız şüarlar vasitəsilə deyil, gündəlik davranışlarla aşılamaq lazımdır. Dövlət rəmzlərinə hörmət, ana dilini qorumaq, milli mədəniyyəti yaşatmaq, tarixi öyrənmək və ətraf mühitə sahib çıxmaq da vətənpərvərliyin mühüm təzahürləridir. Uşaq bunları ailəsində gördükdə Vətən onun üçün abstrakt anlayış deyil, həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilir.

Psixoloji baxımdan insanın öz xalqına və torpağına bağlı olması onun sosial məsuliyyət hissini də artırır. Belə insanlar yaşadıqları cəmiyyətin inkişafına daha çox töhfə verməyə çalışır, qanunlara hörmət edir, ictimai proseslərdə fəal iştirak edir və gələcək nəsillər üçün daha sağlam mühit yaratmağa can atırlar. Çünki onlar anlayırlar ki, Vətən yalnız bizə məxsus deyil, biz də Vətənə məxsusuq.

Son illərdə ölkəmizin yaşadığı tarixi hadisələr və əldə olunan zəfərlər vətən sevgisinin nə qədər güclü bir psixoloji motivasiya mənbəyi olduğunu bir daha göstərdi. İnsanlar ortaq məqsəd ətrafında birləşərək həmrəylik nümayiş etdirdilər. Bu birlik hissi insanların ruh yüksəkliyini artırdı, ümidini gücləndirdi və cəmiyyət daxilində qarşılıqlı dəstək duyğusunu möhkəmləndirdi.

Bəzən vətənpərvərlik yalnız müharibə və qəhrəmanlıq nümunələri ilə əlaqələndirilir. Halbuki sülh dövründə də Vətənə xidmət etməyin saysız-hesabsız yolları var. Öz peşəsini vicdanla yerinə yetirmək, dürüst olmaq, təhsil almaq, elmə töhfə vermək, uşaqları sağlam dəyərlərlə böyütmək, təbiəti qorumaq və cəmiyyətə faydalı olmaq da vətən sevgisinin real ifadələridir.

Unutmaq olmaz ki, Vətən sevgisi nifrət üzərində deyil, sevgi, hörmət və məsuliyyət üzərində qurulmalıdır. Sağlam vətənpərvərlik insanı başqa xalqlara qarşı düşmən etmir. Əksinə, öz dəyərlərinə sahib çıxan insan başqalarının dəyərlərinə də hörmət etməyi bacarır. Bu yanaşma həm psixoloji sağlamlığın, həm də sosial harmoniyanın vacib şərtlərindəndir.

Sonda qeyd etmək istərdim ki, Vətənə bağlılıq insanın ruhunu gücləndirən, ona həyatın mənasını hiss etdirən ən dəyərli hisslərdən biridir. Torpağına bağlı olan insan keçmişini unutmur, bu gününü qiymətləndirir və gələcəyini məsuliyyətlə qurur. Vətən sevgisi yalnız dillə deyil, hər gün atdığımız addımlarla, davranışlarımızla və cəmiyyətə verdiyimiz töhfələrlə yaşayır. Məhz belə insanlar sağlam, güclü və gələcəyinə inanan bir cəmiyyətin formalaşmasının əsas dayağıdırlar.

Psixoloq M. Almara Ağaqızı

PRİM – Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzinin direktoru

(Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov 48A, Elmlər m/st yaxınlığında yerləşən “PRİM” Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzinə müraciət edə və ya 050 777 80 04 mobil nömrəsi ilə birbaşa Almara Ağaqızı ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin @almara.melikova.aga_qizi instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Almara xanımla kontakt yarada bilərlər.)