Ailə həyatı sevgi, qarşılıqlı hörmət və paylaşım üzərində qurulur. Lakin eyni evdə yaşayan, fərqli xarakterə, düşüncə tərzinə, vərdişlərə və gözləntilərə malik insanların zaman-zaman fikir ayrılığı yaşaması da təbiidir. Gündəlik qayğılar, maddi məsələlər, ev işlərinin bölüşdürülməsi, uşaqların tərbiyəsi, qohumlarla münasibətlər və diqqət çatışmazlığı bəzən kiçik narazılıqların yaranmasına səbəb olur.

Əsas məsələ münaqişənin yaranması deyil, onun necə idarə olunmasıdır. Bəzən bir neçə dəqiqəlik narazılıq düzgün yanaşılmadıqda günlərlə davam edən soyuqluğa çevrilir. Əksinə, tərəflər bir-birini dinləməyi və problemi sakit şəkildə müzakirə etməyi bacardıqda fikir ayrılığı münasibətə zərər vermədən həll oluna bilər.

Ailə daxilində yaranan gərginliyi böyütməmək üçün bəzi məqamlara diqqət yetirmək vacibdir.

Mübahisədə məqsəd “qalib gəlmək” olmamalıdır

Ailə münaqişələrində ən çox rast gəlinən hallardan biri tərəflərin problemi həll etmək əvəzinə, kimin haqlı olduğunu sübut etməyə çalışmasıdır. Bu zaman söhbət çıxış yolu tapmaqdan uzaqlaşır və qarşılıqlı ittihamlarla davam edir.

“Əsas odur mən haqlıyam” düşüncəsi ailə münasibətlərində gərginliyi daha da artıra bilər. Çünki həyat yoldaşları bir-birinə qarşı deyil, yaranan problemin qarşısında birlikdə dayanmalıdırlar.

Belə məqamlarda “Kim haqlıdır?” sualından daha çox “Bu vəziyyəti necə düzəldə bilərik?” sualına cavab axtarmaq faydalıdır.

Əsəbi anda ağır sözlər deməyin

İnsan qəzəbli olduqda hisslərini idarə etməkdə çətinlik çəkə bilər. Həmin anda deyilən bəzi sözlər sonradan peşmanlıq yaratsa da, qarşı tərəfin yaddaşında uzun müddət qala bilər.

Mübahisə gərginləşdikdə söhbətə qısa fasilə vermək daha düzgün seçim ola bilər. Məsələn, “Hazırda hər ikimiz əsəbiyik, bir az sakitləşdikdən sonra bu mövzunu danışaq” demək münaqişənin böyüməsinin qarşısını ala bilər.

Burada vacib olan söhbətdən qaçmaq və problemi görməzdən gəlmək deyil. Sadəcə, daha sakit və sağlam ünsiyyət üçün uyğun vaxt seçməkdir.

“Sən həmişə…” ifadəsindən uzaq durun

“Sən məni heç vaxt anlamırsan”, “Sən həmişə belə edirsən”, “Bütün problemlərin səbəbi sənsən” kimi cümlələr qarşı tərəfdə müdafiə reaksiyası yaradır. İnsan özünü günahlandırılmış hiss etdikdə qarşısındakını dinləmək əvəzinə, özünü müdafiə etməyə başlayır.

İttiham edən cümlələr əvəzinə, şəxsi hissləri ifadə etmək daha faydalı ola bilər.

Məsələn:

“Sən mənə heç vaxt vaxt ayırmırsan” demək əvəzinə, “Son zamanlar birlikdə az vaxt keçirdiyimizi hiss edirəm və bu məni narahat edir” demək daha yumşaq və açıq ünsiyyət yarada bilər.

Bu cür yanaşma qarşı tərəfi günahlandırmadan narahatlığı ifadə etməyə imkan verir.

Bir-birinizi həqiqətən dinləyin

Bəzən insanlar qarşı tərəf danışarkən onu anlamağa çalışmır, sadəcə öz cavablarını hazırlayırlar. Bu isə “Məni eşitmir”, “Fikirlərimə əhəmiyyət vermir” düşüncəsini gücləndirir.

Dinləmək yalnız susmaq deyil. Qarşı tərəfin nə demək istədiyini, hansı hissləri keçirdiyini və nədən narahat olduğunu anlamağa çalışmaqdır.

Hətta fikirlə razılaşmasanız belə, “Sənin bu vəziyyətdə niyə narahat olduğunu başa düşürəm” demək gərginliyi azalda bilər. İnsan özünü eşidilmiş və anlaşılan hiss etdikdə münaqişəyə daha sakit yanaşır.

Keçmişi hər mübahisədə yenidən gündəmə gətirməyin

Bəzən ailə münaqişəsi bir mövzu ilə başlayır, lakin qısa müddətdə illər əvvəl baş verən hadisələr də xatırlanır. Köhnə səhvlərin, incikliklərin və həll olunmuş məsələlərin hər dəfə yenidən gündəmə gətirilməsi mövcud problemi daha da mürəkkəbləşdirir.

Əgər keçmişdə yaşanan hadisə hələ də narahatlıq yaradırsa, onu ayrıca və sakit şəkildə müzakirə etmək daha doğru olar. Lakin hər yeni mübahisədə köhnə məsələləri xatırlatmaq qarşılıqlı etimadı zəiflədə bilər.

Problemi vaxtında danışın

Bəzi insanlar narahat olduqları mövzuları uzun müddət dilə gətirmir, hisslərini içində saxlayırlar. Lakin yığılan narazılıqlar bir müddət sonra kiçik bir səbəbdən böyük mübahisəyə çevrilə bilər.

Narahat edən məsələni uyğun zamanda, sakit və hörmətli şəkildə ifadə etmək daha faydalıdır. Hissləri gizlətmək əvəzinə, “Bu davranışın məni incitdi” və ya “Bu mövzuda səninlə danışmaq istəyirəm” demək qarşılıqlı anlaşmaya şərait yarada bilər.

Kompromisi məğlubiyyət kimi qəbul etməyin

Ailə həyatında hər iki tərəfin hər zaman öz istədiyini əldə etməsi mümkün deyil. Bəzən ortaq qərar vermək, qarşı tərəfin fikrini nəzərə almaq və müəyyən məsələlərdə güzəştə getmək lazımdır.

Kompromis bir tərəfin daim susması və ya bütün istəklərindən imtina etməsi demək deyil. Sağlam kompromis hər iki insanın ehtiyaclarının və fikirlərinin nəzərə alınmasıdır.

Ailə münasibətlərində “Mənim istədiyim olsun” düşüncəsindən çox, “Hər ikimiz üçün uyğun həll yolu nədir?” sualı daha sağlam nəticə verə bilər.

Uşaqların yanında münaqişəni böyütməyin

Valideynlər arasında yaşanan gərginlik uşaqlara da təsir edə bilər. Davamlı qışqırıq, təhqir və qarşılıqlı ittihamlar uşaqlarda qorxu, narahatlıq və özünü güvənsiz hiss etmə kimi hallara səbəb ola bilər.

Əlbəttə, uşaqlar valideynlərin heç vaxt fikir ayrılığı yaşamadığını görməli deyillər. Əksinə, onlar fərqli düşüncələrin sakit və hörmətli şəkildə müzakirə olunduğunu gördükdə sağlam ünsiyyət nümunəsi ilə tanış olurlar.

Üzr istəmək zəiflik deyil

Mübahisədən sonra ilk addımı atmaq bəzən çətin görünür. Lakin səhvi qəbul etmək və qarşı tərəfin incindiyini anlamaq münasibətin bərpasına kömək edə bilər.

“Bu sözü deməyim düzgün deyildi”, “Səni incitdiyimi anlayıram” və ya “Mən də səni daha diqqətlə dinləməli idim” kimi cümlələr qarşılıqlı yaxınlığı gücləndirə bilər.

Üzr istəmək bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürmək deyil. Bu, insanın öz davranışına görə məsuliyyət daşıması və münasibəti qorumağa dəyər verməsidir.

Bəzən peşəkar dəstəyə ehtiyac olur

Əgər eyni münaqişələr davamlı şəkildə təkrarlanırsa, hər söhbət qarşılıqlı ittihamla bitirsə, tərəflər bir-birini dinləməkdə çətinlik çəkirsə və münasibətdə soyuqluq artırsa, ailə və ya cütlük mütəxəssisinə müraciət etmək faydalı ola bilər.

Peşəkar dəstək yalnız münasibət ciddi böhran yaşadıqda deyil, ünsiyyəti yaxşılaşdırmaq, tərəflərin bir-birini daha düzgün anlamasına kömək etmək və problemləri sağlam şəkildə həll etməyi öyrənmək üçün də seçilə bilər.

Ailə həyatında fikir ayrılıqlarının olması normaldır. Əsas məsələ hər narazılığı böyük problemə çevirməmək, bir-birini incitmədən danışmağı və ortaq həll yolu tapmağı bacarmaqdır.

Unutmaq olmaz ki, ailədə mübahisənin qalibi və məğlubu olmur. Problem həll olunursa, hər iki tərəf qazanır. Münasibəti qorumaq isə bəzən haqlı çıxmaqdan daha dəyərlidir.

Hazırladı: MƏTİN