Münasibətlərdə fikir ayrılığının olmaması hər zaman sağlam münasibətin göstəricisi deyil. Əksinə, bir-birindən fərqli düşünən, fərqli ehtiyac və gözləntiləri olan iki insanın eyni evdə və həyatın müxtəlif situasiyalarında müəyyən məsələlər üzərində razılaşmaması təbiidir.

Əsas məsələ mübahisənin olub-olmaması deyil, onun necə yaşanmasıdır. Eyni problem bir cütlükdə münasibəti daha yaxşı anlamağa və həll yolu tapmağa kömək edə bilər, başqa bir cütlükdə isə təhqir, susdurma və emosional uzaqlaşma ilə nəticələnə bilər.

Hər mübahisə münasibətin pis olduğunu göstərmir

Cütlüklər ən çox gündəlik məişət məsələləri, pul, uşaqların tərbiyəsi, ailə üzvlərinin müdaxiləsi, iş bölgüsü, şəxsi vaxt və diqqət çatışmazlığı kimi mövzularda fikir ayrılığı yaşayırlar.

Bəzən mübahisə zamanı tərəflər əslində konkret problemdən daha çox, özlərini eşidilməmiş və ya qiymətləndirilməmiş hiss etdikləri üçün reaksiya verirlər. Məsələn, ev işlərinin bölüşdürülməsi ilə bağlı narazılığın arxasında “Mənim zəhmətim görünmür” düşüncəsi dayana bilər.

Bu baxımdan mübahisənin mövzusundan çox, tərəflərin bir-birinə münasibəti əhəmiyyət daşıyır.

Sağlam mübahisə necə görünür?

Sağlam mübahisədə tərəflər bir-birini alçaltmağa deyil, problemi həll etməyə çalışırlar. Səs tonu yüksələ bilər, emosiyalar arta bilər, amma qarşı tərəfin şəxsiyyətinə hücum etmək əsas məqsədə çevrilmir.

Belə münasibətlərdə insan “Sən həmişə belə edirsən” və ya “Səndən heç nə olmaz” deməkdənsə, konkret davranışla bağlı narazılığını ifadə edə bilir.

Digər mühüm məqam isə mübahisədən sonra münasibətin bərpa olunmasıdır. Tərəflər sakitləşdikdən sonra danışa, bir-birini dinləyə və problemin həlli üçün ortaq yol tapa bilirlərsə, fikir ayrılığı münasibətin dağılması anlamına gəlmir.

Bəs hansı məqamda mübahisə təhlükəli həddə çatır?

Mübahisələr müəyyən davranışlarla müşayiət olunmağa başlayanda vəziyyət artıq sadə fikir ayrılığı çərçivəsindən çıxa bilər.

Daimi təhqir, alçaltma, hədələmə, qorxutma, qarşı tərəfi cəzalandırmaq üçün uzun müddət qəsdən susmaq, telefon və sosial əlaqələr üzərində nəzarət yaratmaq, maddi imkanları məhdudlaşdırmaq və fiziki zorakılıq sağlam münasibətin göstəricisi deyil.

Xüsusilə mübahisələrin tez-tez eyni ssenari ilə təkrarlanması və heç bir problemin həll olunmaması münasibətdə ciddi ünsiyyət probleminin olduğunu göstərə bilər.

“Kim haqlıdır?” sualından daha vacib sual var

Münasibətdə hər mübahisəni kimin qazandığı üzərindən qiymətləndirmək tərəfləri bir-birinə qarşı mövqe tutmağa məcbur edə bilər.

Halbuki uzunmüddətli münasibətdə əsas məqsəd qarşı tərəfi məğlub etmək yox, problemi həll etməkdir. Bəzən hər iki tərəf öz mövqeyində haqlı ola bilər, çünki eyni hadisəni fərqli şəkildə qəbul edirlər.

Bu zaman “Sən niyə belə düşünürsən?” sualı “Sən niyə həmişə belə edirsən?” sualından daha konstruktiv nəticə verə bilər.

Mübahisə zamanı fasilə vermək də bir çıxış yoludur

Emosiyalar həddindən artıq yüksəldikdə söhbəti davam etdirmək problemi həll etmək əvəzinə daha da böyüdə bilər. Tərəflərdən biri və ya hər ikisi sakitləşməyə ehtiyac duyursa, müəyyən müddət fasilə vermək faydalı ola bilər.

Ancaq burada fasilə ilə qarşı tərəfi cəzalandırmaq üçün susmaq arasında fərq var. “İndi çox əsəbiyəm, bir az sakitləşək, sonra bu barədə danışaq” demək münasibəti qoruyan yanaşmadır. Qarşı tərəfi günlərlə cavabsız qoymaq isə problemi daha da dərinləşdirə bilər.

Mübahisələrin tezliyi qədər nəticəsi də vacibdir

Cütlüklərin nə qədər tez-tez mübahisə etməsi ilə bağlı hamıya uyğun konkret “normal say” müəyyənləşdirmək düzgün olmaz. Bəzi cütlüklər tez-tez fikir ayrılığı yaşasa da, bunu konstruktiv şəkildə həll edə bilər. Digərləri isə nadir hallarda mübahisə edir, lakin problemləri danışmaq əvəzinə içlərində saxlayırlar.

Ona görə münasibətin vəziyyətini yalnız mübahisələrin sayına əsasən qiymətləndirmək doğru deyil. Daha vacib suallar bunlardır: tərəflər bir-birini dinləyirmi, hörmət qorunurmu, problemlər həll olunurmu və hər iki insan özünü bu münasibətdə təhlükəsiz və dəyərli hiss edirmi?

Münasibətdə fikir ayrılığının olması normaldır. Normal olmayan isə hər fikir ayrılığının təhqirə, qorxuya, nəzarətə və zorakılığa çevrilməsidir. Sağlam münasibətdə insanlar həmişə eyni düşünməyə bilər, amma fərqli düşündükləri zaman da bir-birinə hörmət etməyi bacarmalıdırlar.

Hazırladı: Məsudə Sultan