Bəzən bir ailəyə kənardan baxanda hər şey normal görünür. Ər-arvad bir-birini sevir, uzun illərdir birlikdədir, övladları var, bir-birlərinin qayğısına qalırlar. Aralarında ciddi xəyanət, zorakılıq və ya münasibəti tamamilə dağıdan böyük bir problem də yoxdur. Amma bütün bunlara baxmayaraq, həmin evdə xoşbəxtlik hiss olunmur.

Bu vəziyyət bir çox insan üçün anlaşılmazdır: “Bir-birimizi seviriksə, niyə xoşbəxt deyilik?”

Əslində sevgi ilə xoşbəxtlik eyni anlayış deyil. Sevgi münasibətin vacib hissəsidir, amma sağlam və məmnunedici ailə həyatı üçün təkbaşına kifayət etməyə bilər.

Sevgi var, amma ünsiyyət yoxdur

İnsanlar bir-birini sevə bilər, amma bir-birini başa düşməyə bilər.

Bəzən həyat yoldaşları illərlə eyni evdə yaşayır, gündəlik işlərini bölüşür, uşaqları böyüdür, maddi məsələləri həll edir, amma bir-birlərinin daxili dünyasından uzaqlaşırlar.

“Günün necə keçdi?” sualı belə zamanla yalnız formal ifadəyə çevrilir.

Nə hiss etdiklərini, nədən narahat olduqlarını, nə istədiklərini danışmırlar. Çünki hər ikisi düşünür ki, “onsuz da məni sevir”. Halbuki sevgi insanın qarşı tərəfinin nə düşündüyünü avtomatik olaraq bilməsi demək deyil.

İnsan sevdiyi adamla da danışmalı, onu dinləməli və özünü ifadə etməlidir.

Münasibət yalnız məsuliyyətlərdən ibarət olduqda

Ailə həyatı müəyyən vəzifələr tələb edir. Ev, iş, uşaqlar, maliyyə, valideynlər, gündəlik qayğılar… Bütün bunlar insanın enerjisinin böyük hissəsini apara bilər.

Bir müddət sonra ər-arvad münasibəti yalnız məsuliyyətlərin icrasına çevrilə bilər.

Kim uşağı məktəbə aparacaq?

Kim bazarlıq edəcək?

Kim hesabları ödəyəcək?

Kim evdə qalacaq?

Bütün bunlar həll olunur, amma bir sual arxa plana keçir:

“Biz birlikdə özümüzü necə hiss edirik?”

Belə ailələrdə münasibət funksional olaraq davam edir, amma emosional yaxınlıq zəifləyir.

Sevgi var, amma incikliklər yığılıb

Xoşbəxtliyin qarşısını bəzən böyük bir problem deyil, illər ərzində yığılan kiçik incikliklər alır.

Vaxtında deyilməyən sözlər, üzr istənilməyən səhvlər, eşidilməyən şikayətlər, “sonra danışarıq” deyə təxirə salınan mövzular münasibətdə görünməz yük yaradır.

İnsan qarşı tərəfi hələ də sevə bilər, amma onun yanında özünü rahat hiss etməyə bilər.

Çünki sevgi qalır, etibar və emosional rahatlıq isə zədələnir.

Bu səbəbdən ailə münasibətlərində yalnız “bir-birimizi sevirikmi?” sualını vermək kifayət deyil. “Bir-birimizin yanında özümüzü təhlükəsiz və rahat hiss edirikmi?” sualı da vacibdir.

Birlikdə olmaqla yaxın olmaq eyni deyil

Eyni evdə yaşamaq emosional yaxınlıq demək deyil.

İki insan bütün günü bir yerdə ola bilər, amma daxilən bir-birindən çox uzaq qala bilər.

Telefonlar, sosial şəbəkələr, iş, yorğunluq və gündəlik qayğılar söhbətlərin yerini tuta bilər. Bir müddət sonra tərəflər bir-birlərinin yanında olsalar da, bir-birlərinə həqiqətən vaxt ayırmırlar.

Münasibətdə fiziki yaxınlıq da emosional yaxınlığın yerini tam doldurmur.

İnsanın bəzən ehtiyacı sadəcə qucaqlanmaq deyil, eşidilmək, anlaşılmaq və dəyərli olduğunu hiss etməkdir.

Hər şeyi uşaqlar üçün etmək

Bəzi ailələrdə həyat yoldaşları münasibətlərindəki problemləri görməməzliyə vuraraq bütün diqqəti uşaqlara yönəldirlər.

“Uşaqlar üçün dözürük.”

“Əsas odur, uşaqların ailəsi olsun.”

Bu düşüncə müəyyən hallarda ailənin dağılmasının qarşısını alsa da, problemi həll etmir.

Uşaqlar valideynlərin bir-biri ilə necə münasibət qurduğunu da öyrənirlər. Evdə daim soyuqluq, susqunluq və gərginlik varsa, uşağın bunu hiss etməməsi çətindir.

Ona görə də uşaqlar naminə ailəni qorumaq istəyərkən ailə daxilində münasibətin özünü də qorumaq lazımdır.

Xoşbəxtliyi böyük hadisələrdə axtarmaq

Bəzən insanlar xoşbəxtliyi yalnız böyük dəyişikliklərdə görürlər.

“Evi dəyişsək, hər şey düzələr.”

“Daha çox pulumuz olsa, rahat olarıq.”

“Uşaqlar böyüsün, onda özümüzə vaxt ayırarıq.”

“Tətilə getsək, münasibətimiz yaxşılaşar.”

Əlbəttə, həyat şəraiti insanın emosional vəziyyətinə təsir edir. Amma münasibətdə əsas problem emosional uzaqlıqdırsa, yeni ev və ya bir həftəlik tətil bunu uzunmüddətli şəkildə həll etməyə bilər.

Xoşbəxtlik çox vaxt böyük hadisələrdən yox, gündəlik münasibətin keyfiyyətindən formalaşır.

Bir-birinə təşəkkür etmək, birlikdə söhbət etmək, qarşı tərəfin fikrinə hörmət etmək, toxunmaq, gülümsəmək, kiçik diqqət göstərmək kimi sadə davranışlar münasibətin emosional atmosferini dəyişə bilər.

“Onsuz da məni anlayır” düşüncəsi

Uzunmüddətli münasibətlərdə ən təhlükəli yanlış təsəvvürlərdən biri budur:

“Məni onsuz da tanıyır.”

Bəli, həyat yoldaşımız bizi uzun illərdir tanıya bilər. Amma insan dəyişir.

İllər əvvəl istədiyimiz şey bu gün bizim üçün əhəmiyyətli olmaya bilər. Prioritetlərimiz, qorxularımız, gözləntilərimiz və ehtiyaclarımız dəyişə bilər.

Ona görə də münasibətdə insanı yalnız keçmişdə tanıdığımız versiyası ilə deyil, bu gün olduğu kimi görmək lazımdır.

Sevgi münasibəti xilas edir, amma münasibətin qayğıya da ehtiyacı var

Sevgi çox böyük gücdür. İnsan sevdiyi münasibəti qorumaq üçün daha çox səy göstərə bilər. Amma münasibət öz-özünə xoşbəxt qalmır.

Necə ki, bir evə yalnız sahib olmaq kifayət etmir, ona qulluq etmək də lazımdır, münasibət də diqqət, ünsiyyət və qarşılıqlı qayğı tələb edir.

Bəzən ailədə sevgi hələ də var, sadəcə tərəflər bir-birinə çatmağın yolunu itiriblər.

Bu halda ilk addım “biz niyə belə olduq?” sualından çox, “bir-birimizdən nə vaxt uzaqlaşmağa başladıq?” sualını verməkdir.

Çünki münasibətdə problem həmişə sevginin bitməsi olmur.

Bəzən sevgi var, amma onun ifadə forması itib.

Bəzən qayğı var, amma qarşı tərəf onu hiss etmir.

Bəzən birlik var, amma yaxınlıq yoxdur.

Bəzən isə iki insan bir-birini sevir, sadəcə uzun müddətdir öz münasibətlərinə vaxt ayırmır.

Ailədə xoşbəxtlik yalnız bir-birini sevməklə yaranmır. Sevgini gündəlik münasibətdə hiss etdirmək, qarşı tərəfi dinləmək, inciklikləri yığmamaq, birlikdə vaxt keçirmək və bir-birinin dəyişən ehtiyaclarını görmək də lazımdır.

Əgər iki insan hələ də bir-birini sevirsə, bu, münasibəti yenidən canlandırmaq üçün çox qiymətli başlanğıcdır. Əsas məsələ həmin sevgini susqunluğun, yorğunluğun və gündəlik həyatın içində itirməməkdir.

Psixoloq Kamran Quliyev

Bu yazı ölkənin yeganə ailə saytı olan “Gencaile.az” tərəfindən təşkil edilən psixoloqların sayca 3-cü məqalə müsabiqəsi çərçivəsində dərc olunur.