İnsan gün ərzində yüzlərlə söz işlədir. Bəzilərini düşünərək, bəzilərini isə vərdiş halında deyirik. Lakin istifadə etdiyimiz ifadələr yalnız qarşımızdakı insana deyil, özümüzə də təsir göstərə bilər. Xüsusilə insanın öz-özü ilə apardığı daxili dialoq düşüncə tərzinin, emosional vəziyyətin və davranışların formalaşmasında müəyyən rol oynayır.

Mütəxəssislər müsbət ifadələrin problemləri bir anda aradan qaldırmadığını, lakin insanın hadisələrə yanaşmasını dəyişməyə və diqqətini imkanlara yönəltməyə kömək edə biləcəyini bildirirlər. Bu baxımdan gündəlik ünsiyyətdə bəzi ifadələrə daha çox yer vermək faydalı ola bilər.

“Təşəkkür edirəm”

Minnətdarlığı ifadə edən “təşəkkür edirəm” sözləri insanın diqqətini sahib olmadığı şeylərdən çox, həyatında olanlara yönəltməsinə kömək edə bilər. Bəzən gündəlik qayğıların içində yaxşı gedən məqamları görmək çətinləşir. Halbuki yaxın insanın dəstəyi, sağlam olmaq, xoş söhbət, sevdiyin bir işlə məşğul olmaq və ya sadəcə sakit bir gün keçirmək belə insan üçün dəyərli ola bilər.

Minnətdarlıq hissini ifadə etmək bu kiçik detalları daha şüurlu şəkildə fərq etməyə şərait yaradır. Bu səbəbdən “təşəkkür edirəm” yalnız başqasına deyil, insanın öz həyatına münasibətini də əks etdirən ifadələrdən biridir.

“Bacara bilərəm”

“Bacarmaram” ifadəsi insanın bir işə başlamadan əvvəl özünə maneə qoymasına səbəb ola bilər. Xüsusilə uğursuzluq qorxusu yaşayan insan qarşısındakı çətinliyi olduğundan daha böyük görə və nəticədə heç bir addım atmamağı seçə bilər.

“Bacara bilərəm” demək isə nəticəyə zəmanət verməsə də, insana cəhd etmək üçün psixoloji imkan yaradır. Burada əsas məsələ hər şeyin mütləq uğurla nəticələnəcəyinə inanmaq deyil, özünə sınamaq və öyrənmək şansı verməkdir.

Məsələn, “Mən bunu bacarmaram” əvəzinə “Bunu öyrənə və bacarmaq üçün çalışa bilərəm” düşüncəsi daha real və konstruktiv yanaşma yarada bilər.

“İnanıram”

İnam insanın məqsədlərinə doğru hərəkət etməsində mühüm psixoloji amillərdən biri hesab olunur. “Özümə inanıram”, “qabiliyyətlərimə inanıram” və ya “bunun öhdəsindən gəlmək üçün əlimdən gələni edəcəyəm” kimi ifadələr insanın diqqətini öz imkanlarına yönəldə bilər.

Bu cür sözlər problemləri avtomatik şəkildə həll etmir. Lakin insanın özünü necə qiymətləndirməsinə və çətinlik qarşısında necə mövqe tutmasına təsir göstərə bilər. Xüsusilə uzun müddət özünü tənqid edən insan üçün daxili dialoqda daha dəstəkləyici ifadələrdən istifadə etmək faydalı ola bilər.

“Sevgi”

“Sevgi” sözü insanda yaxınlıq, bağlılıq, qəbul olunma və qayğı kimi duyğuları xatırladır. Bu səbəbdən həmin sözün səmimi şəkildə ifadə olunması münasibətlər baxımından da əhəmiyyət daşıya bilər.

Bəzən insanlar sevgilərini hiss etsələr də, bunu sözlə ifadə etməyə ehtiyac olmadığını düşünürlər. Halbuki “səni sevirəm”, “yanındayam”, “səni başa düşürəm” kimi sadə cümlələr qarşı tərəfə emosional dəstək verə bilər.

Eyni zamanda sevgi yalnız başqalarına qarşı deyil, insanın özünə münasibətində də özünü göstərməlidir. Daim özünü günahlandırmaq və sərt şəkildə tənqid etmək əvəzinə, səhvlərə daha anlayışlı yanaşmaq psixoloji baxımdan daha sağlam daxili ünsiyyət formalaşdıra bilər.

“Uğur”

İnsan hansı nəticəyə çatmaq istədiyini aydın şəkildə müəyyənləşdirdikdə həmin məqsədə uyğun hərəkət etmək də asanlaşa bilər. “Uğur” sözü bu baxımdan məqsəd və nəticə anlayışını xatırladan ifadələrdən biridir.

Günə başlayarkən və ya mühüm bir işə girişməzdən əvvəl “uğura hazıram”, “məqsədimə çatmaq üçün çalışacağam” kimi ifadələr insanın diqqətini qarşısındakı vəzifəyə yönəldə bilər.

Burada uğuru yalnız böyük nəticələrlə əlaqələndirməmək də vacibdir. Bəzən bir işi vaxtında başa çatdırmaq, yeni bir bacarıq öyrənmək, qorxulan bir addımı atmaq və ya çətin vəziyyətdə düzgün qərar vermək də şəxsi uğur hesab oluna bilər.

Sözlər hər şeyi dəyişmir, amma düşüncəyə təsir edə bilər

Müsbət sözlərdən istifadə etmək insanın həyatındakı bütün problemləri həll edən universal üsul deyil. Çətinliklərin aradan qaldırılması üçün real addımlar, düzgün qərarlar və bəzi hallarda peşəkar dəstək də tələb oluna bilər.

Bununla belə, insanın özünə hansı sözləri dediyi və hadisələri necə ifadə etdiyi onun düşüncə prosesinə təsir göstərə bilər. “Mən bacarmaram” ilə “cəhd edə bilərəm”, “hər şey pisdir” ilə “bu vəziyyətdə hansı çıxış yolum var?” arasında düşüncə baxımından mühüm fərq yaranır.

Bu səbəbdən gündəlik danışıqda istifadə etdiyimiz sözlərə diqqət yetirmək faydalıdır. Bəzən dəyişiklik böyük qərarlardan deyil, insanın özünə hər gün dediyi bir neçə cümlədən başlayır.