Azərbaycanda valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların övladlığa götürülməsi prosesində yeni dəyişiklik edilib. Dəyişikliyə əsasən, övladlığa uşaq götürmək istəyən şəxslə uşaq arasında tanışlıq və ailə bağlarının formalaşdırılması məqsədilə keçirilən görüşlərin müddəti əvvəlki qaydadan fərqlənəcək.

Bu dəyişiklik Prezident İlham Əliyevin imzaladığı fərmanla “Valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların övladlığa götürülməsi, o cümlədən Azərbaycan vətəndaşı olan uşaqların əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər tərəfindən övladlığa götürülməsi Qaydası”na edilən əlavələr və dəyişikliklər çərçivəsində həyata keçirilib.

Görüşlərin müddəti azaldılır

Yeni qaydaya əsasən, valideyn-namizədə uyğun uşağın və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşağa uyğun valideynin müəyyənləşdirilməsindən sonra onların görüşlərinin təşkili üçün əvvəlki müddətdən daha qısa zaman nəzərdə tutulur.

Belə ki, valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşağa uyğun valideyn-namizədin uşaqla tanış olması və gələcəkdə ailə bağlarının qurulması məqsədilə uşağın yerləşdirildiyi müəssisədə 1 ay müddətində azı 20 saat görüşü təşkil ediləcək.

Əvvəlki qaydada isə bu müddət 2 ay idi və valideyn-namizədin uşaqla ay ərzində ən azı 40 saat görüşməsi nəzərdə tutulurdu.

Beləliklə, yeni dəyişikliklə görüşlərin ümumi müddəti 80 saatdan 20 saata endirilir. Bu müddətin müəyyənləşdirilməsində əsas məqsəd isə valideyn-namizədlə uşaq arasında ilkin münasibətin və qarşılıqlı uyğunluğun daha çevik şəkildə qiymətləndirilməsidir.

0-3 yaşlı uşaqlar üçün ayrıca yanaşma

Yeni qaydada azyaşlı uşaqlarla bağlı ayrıca müddəa da müəyyənləşdirilib.

Valideyn himayəsindən məhrum olmuş 0-3 yaşınadək uşaqlara münasibətdə sosial işçinin hesabatı nəzərə alınmaqla görüş müddəti daha da qısaldıla bilər.

Belə halda nazirlik 10 gün müddətində müəyyən edilmiş görüş müddətini 6 saatadək azalda bilər.

Əvvəlki qaydada isə bu imkan yalnız 0-1 yaşınadək uşaqlara şamil olunurdu və 20 gün müddətində görüş saatlarının 12 saatadək azaldılması mümkün idi.

Bu baxımdan yeni qayda həm yaş həddini genişləndirir, həm də müəyyən hallarda görüş müddətinin daha qısa müddətdə müəyyənləşdirilməsinə imkan yaradır.

Sosial işçinin müşahidəsi də dəyişir

Dəyişiklik yalnız görüşlərin ümumi müddətinə deyil, sosial işçinin prosesdə iştirakına və müşahidəsinə də aiddir.

Yeni qaydaya əsasən, sosial işçi müəyyən edilmiş müddət ərzində valideyn-namizədin uşaqla münasibətini müşahidə edəcək. Bu müşahidənin müddəti görüşlərin keçirilməsi üçün müəyyən edilmiş qaydalara uyğun həyata keçiriləcək.

Sosial işçi yeni qaydanın müvafiq bəndlərində nəzərdə tutulan müddət ərzində 10 saatdan az olmayaraq valideyn-namizədi müşahidə etməlidir. 0-3 yaşlı uşaqlara münasibətdə görüş müddətinin qısaldıldığı hallarda isə sosial işçi bütün müddət ərzində müşahidə aparacaq.

Müşahidə zamanı valideyn-namizədin uşağa münasibəti, onunla ünsiyyət qurmaq bacarığı, uşağın davranışına reaksiyası və aralarında münasibətin necə formalaşdığı kimi məqamların qiymətləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Görüşlərin nəticəsi barədə rəy hazırlanacaq

Görüş müddəti başa çatdıqdan sonra sosial işçinin üzərinə əlavə vəzifə də qoyulur.

Belə ki, sosial işçi görüşlərin nəticələri ilə bağlı 3 iş günündən gec olmayaraq rəy hazırlamalı və həmin rəyi altsistemə daxil etməlidir.

Bu rəy övladlığa götürmə prosesində tərəflər arasında yaranan münasibətin və uşağın valideyn-namizədlə ünsiyyətinin qiymətləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Başqa sözlə, proses yalnız valideyn-namizədin uşaqla müəyyən saatlar ərzində görüşməsi ilə yekunlaşmır. Görüş zamanı yaranan münasibət sosial işçinin müşahidəsi əsasında qiymətləndirilir və nəticələr müvafiq elektron sistemdə əksini tapır.

Əvvəlki qayda necə idi?

Yeni dəyişikliklərin mahiyyətini daha aydın anlamaq üçün əvvəlki qaydalarla müqayisə də diqqət çəkir.

İndiyədək valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşağa uyğun valideyn-namizədin uşağın yerləşdirildiyi müəssisədə onunla görüşü 2 ay müddətində, ayda ən azı 40 saat təşkil edilirdi.

Bu isə ümumilikdə ən azı 80 saatlıq görüş müddəti demək idi.

0-1 yaşlı uşaqlara münasibətdə isə sosial işçinin hesabatı əsasında bu müddətin 20 gün ərzində 12 saatadək azaldılması mümkün idi.

Həmçinin əvvəlki qaydalara əsasən, sosial işçi müvafiq müddət ərzində hər ay 8 saatdan az olmayaraq valideyn-namizədi müşahidə edir və görüş müddəti başa çatdıqdan sonra 3 iş günündən gec olmayaraq nəticələrə dair rəy hazırlayaraq altsistemə daxil edirdi.

Dəyişikliyin əsas fərqi nədir?

Beləliklə, yeni qayda ilə övladlığa götürmə prosesində uşaqla valideyn-namizədin görüşləri daha qısa müddətə hesablanır. Əvvəlki qaydada 2 ay ərzində ayda minimum 40 saat görüş nəzərdə tutulduğu halda, indi bu müddət 1 ay ərzində minimum 20 saat müəyyən edilir.

Eyni zamanda, 0-3 yaşlı uşaqlara münasibətdə daha çevik mexanizm yaradılır. Sosial işçinin hesabatı əsasında müəyyən hallarda görüş müddətinin 6 saatadək azaldılması mümkün olacaq.

Bu prosesdə sosial işçinin müşahidəsi və görüşlərin nəticələri barədə rəy hazırlanması isə qorunmaqla yanaşı, yeni müddətlərə uyğunlaşdırılır.

Övladlığa götürmə prosesində bu cür görüşlərin əsas məqsədi uşağın gələcəkdə yerləşdiriləcəyi ailə ilə münasibətinin formalaşmasına şərait yaratmaq, eyni zamanda valideyn-namizədin uşağın ehtiyaclarına və davranışına münasibətini qiymətləndirməkdir. Yeni dəyişikliklərlə bu mərhələnin daha qısa müddətdə və müəyyən edilmiş meyarlar əsasında həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.

Hazırladı: UĞUR