8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü yalnız qadınlara çiçək təqdim edilən və ya təbriklərin səsləndiyi bir gün deyil. Bu gün, eyni zamanda, qadınların hüquqları, cəmiyyətdəki rolu və psixoloji rifahı haqqında düşünmək üçün mühüm bir fürsətdir. Qadın hüquqları mövzusu təkcə hüquqi və sosial müstəvidə deyil, həm də psixoloji aspektdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki insanın daxili azadlığı və psixoloji sağlamlığı onun cəmiyyətdə özünü necə ifadə etməsi ilə sıx bağlıdır.

Psixoloji azadlıq insanın öz düşüncələrini, hisslərini və seçimlərini qorxmadan ifadə edə bilməsi deməkdir. Qadınlar üçün bu azadlıq bəzən sosial stereotiplər, ənənəvi gözləntilər və cəmiyyətin formalaşdırdığı rol modelləri səbəbindən məhdudlaşa bilir. Uzun illər boyu qadınların üzərinə qoyulan “ideal qadın”, “ideal ana”, “ideal həyat yoldaşı” kimi sərt çərçivələr onların daxili potensialını və fərdi inkişafını bəzən kölgədə qoyur. Halbuki hər bir qadın fərdi xüsusiyyətlərə, istəklərə və həyat məqsədlərinə malikdir.

Psixologiya göstərir ki, insanın hüquqlarının tanınması onun özünəinamını və psixoloji dayanıqlılığını gücləndirir. Qadın öz fikrini ifadə edə bildikdə, seçimlərinə hörmət göstərildikdə və cəmiyyətdə bərabər imkanlar əldə etdikdə, onun özünə hörməti artır və daxili gücü formalaşır. Bu isə yalnız qadının şəxsi inkişafına deyil, bütövlükdə ailə və cəmiyyətin sağlam psixoloji mühitinə müsbət təsir göstərir.

Psixoloji azadlıq həm də qadının öz sərhədlərini müəyyən etmə bacarığı ilə bağlıdır. Sağlam psixoloji sərhədlər qadına münasibətlərdə öz mövqeyini qorumağa, emosional istismardan uzaq durmağa və öz dəyərlərinə uyğun həyat qurmağa kömək edir. Bu bacarıq ailədə, iş mühitində və sosial münasibətlərdə balansın qorunmasında mühüm rol oynayır.

Qadın hüquqlarının qorunması və psixoloji azadlığın təmin olunması təkcə qadınların deyil, bütün cəmiyyətin inkişafı üçün vacibdir. Psixoloji baxımdan güclü və özünə inanan qadın ailədə daha sağlam münasibətlər qurur, övladların emosional inkişafına müsbət təsir edir və cəmiyyətin sosial həyatında daha fəal iştirak edir.

Bu baxımdan 8 Mart günü bizə bir daha xatırladır ki, qadınlara göstərilən hörmət yalnız simvolik jestlərlə məhdudlaşmamalıdır. Əsl hörmət qadının hüquqlarının tanınması, onun səsinin eşidilməsi və psixoloji olaraq azad, güclü və dəyərli hiss etməsi üçün şərait yaradılması ilə mümkündür.

Qadınların psixoloji azadlığı onların özünü dərk etməsi, öz potensialını reallaşdırması və həyatlarını mənalı şəkildə qurması üçün vacib şərtdir. Cəmiyyət olaraq bu azadlığı dəstəkləmək isə həm sosial ədalətin, həm də sağlam gələcəyin əsaslarından biridir.

Ramidə Oktayqızı

Psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru

“Orvita” Psixoloji Reabilitasiya Mərkəzinin təsisçisi və direktoru