Ailə qurulduqdan sonra insanın həyatında yalnız həyat yoldaşı deyil, hər iki tərəfin ailələri də müəyyən mənada münasibətin bir hissəsinə çevrilir. Valideynlərin, bacı-qardaşların və digər yaxın qohumların məsləhəti bəzən ailə üçün faydalı ola bilər. Xüsusilə çətin vəziyyətlərdə təcrübəli bir insanın fikrini dinləmək, hadisəyə kənardan baxmaq və dəstək almaq münasibətləri də qoruya bilər.

Lakin məsləhətlə müdaxilə arasında çox incə sərhəd var. Qohumların fikri ailənin qərarlarına təsir göstərməkdən çıxıb, ər-arvadın yerinə qərar verməyə başlayanda münasibətlərdə ciddi gərginlik yarana bilər.

Bəs qohumların ailə həyatına qarışması hansı məqamda normal maraqdan çıxıb təhlükəli müdaxiləyə çevrilir?

Məsləhət vermək başqa, qərar vermək başqadır

Ailə üzvlərinin öz təcrübələrinə əsaslanaraq fikir bildirməsi normaldır. Məsələn, maddi çətinlik yaşayan övladına valideynin büdcəni necə idarə etməklə bağlı tövsiyə verməsi və ya yeni evlənən cütlüyə müəyyən məsələlərdə dəstək olması müdaxilə hesab edilməyə bilər.

Problem məsləhətin məcburiyyətə çevrildiyi zaman başlayır.

“Biz belə etmişik, siz də belə etməlisiniz”, “Mən sənin yerində olsaydım…”, “Ona belə cavab verməlisən” kimi ifadələr zamanla cütlüyün öz qərarlarını vermək imkanını zəiflədə bilər.

Ər-arvad arasında yaranan hər məsələdə kənardan birinin son sözü deməsi isə ailədaxili sərhədlərin pozulduğunu göstərən əsas əlamətlərdən biridir.

Ər-arvad arasında olan problem niyə bütün ailəyə çatır?

Mübahisə zamanı insanın özünü yaxınlarına açması təbiidir. Bəzən insan yaşadığı problemi bölüşməklə emosional dəstək almaq istəyir.

Lakin hər mübahisənin dərhal valideynlərə, bacı-qardaşlara və digər qohumlara danışılması sonradan vəziyyəti daha da çətinləşdirə bilər.

Çünki ər-arvad bir müddət sonra barışa bilər, amma qohumların yaddaşında həmin hadisə qala bilər. Bir tərəf həyat yoldaşını bağışlasa belə, onun ailəsi əvvəlki hadisəyə əsaslanaraq münasibətini dəyişə bilər.

Bu səbəbdən ailə daxilində hər problemi kənara daşımaq əvəzinə, hansı məsələnin paylaşılmasının həqiqətən lazım olduğunu düşünmək vacibdir.

“Anam belə deyir” ailədə üçüncü tərəfin yaranmasına səbəb ola bilər

Ailə münasibətlərində tez-tez rast gəlinən problemlərdən biri həyat yoldaşlarından birinin valideyninin fikrini öz həyat yoldaşının fikrindən üstün tutmasıdır.

Məsələn, ər-arvad ev, pul, uşağın tərbiyəsi və ya yaşayış yeri ilə bağlı qərar verməlidir. Lakin tərəflərdən biri hər dəfə “anam belə məsləhət gördü” və ya “atam belə düşünür” deyərək qərarı valideynlərinin fikrinə əsasən verir.

Bu zaman münasibətdə görünməz şəkildə üçüncü tərəf yaranır.

Əsas problem qohumun fikir bildirməsi deyil. Problem cütlüyün həmin fikri müzakirə edib öz qərarını verə bilməməsidir.

Uşağın tərbiyəsinə müdaxilə daha həssas məsələdir

Qohumların ailə həyatına müdaxiləsi xüsusilə uşaq dünyaya gəldikdən sonra arta bilər. Nənə-babalar öz təcrübələrinə əsaslanaraq uşağın qidalanması, geyindirilməsi, yatması, tərbiyəsi və digər məsələlərlə bağlı fikir bildirə bilərlər.

Burada nəsillər arasında yanaşma fərqləri də özünü göstərir. Əvvəllər tətbiq edilən bir çox üsul müasir valideynlik anlayışından fərqli ola bilər.

Əgər nənə və baba valideynin qərarına hörmət etmədən uşağın yanında “anan səhv edir”, “atan belə etməli deyil” kimi ifadələr işlədirsə, bu artıq yalnız böyüklər arasındakı münasibət məsələsi deyil. Belə davranış uşağın valideynlərinə münasibətinə də təsir göstərə bilər.

Maddi məsələlərdə müdaxilə ailəni daha çox gərginləşdirə bilər

Ailə büdcəsi, ev almaq, borc götürmək, işləmək və ya işdən çıxmaq kimi məsələlər ər-arvadın ən çox müzakirə etdiyi mövzulardandır.

Qohumların bu məsələlərdə dəstəyi faydalı ola bilər. Lakin ailənin gəlir və xərclərinə nəzarət etmək, kimə nə qədər pul xərclənəcəyini diktə etmək və həyat yoldaşlarından birinin digərinə qarşı maddi qərarlarını idarə etmək münasibətlərdə ciddi narazılıq yarada bilər.

Xüsusilə valideynlərin övladlarına maddi dəstək göstərməsi həmin ailənin bütün qərarlarına nəzarət etmək hüququnun olduğu anlamına gəlmir.

“Biz sənin yaxşılığını istəyirik” hər müdaxiləni haqlı etmir

Qohumların müdaxiləsinin arxasında çox vaxt pis niyyət olmur. Əksinə, insan öz övladını, bacısını və ya qardaşını qorumaq istədiyini düşünə bilər.

Lakin yaxşı niyyət də sərhədsiz müdaxiləni normal hala gətirmir.

Yetkin insan öz ailəsi ilə bağlı qərarları vermək, səhv etmək, nəticəsini görmək və lazım gəldikdə həmin qərarı dəyişmək hüququna malikdir.

Həddindən artıq qoruma isə insanın müstəqilliyini zəiflədə bilər.

Bəs sərhəd necə qoyulmalıdır?

Qohumlarla münasibəti pozmadan sərhəd qoymaq mümkündür. Bunun üçün sərt və qarşı tərəfi günahlandıran ifadələrdən çox, aydın mövqe nümayiş etdirmək lazımdır.

Məsələn, “Siz bizim işimizə qarışmayın” demək əvəzinə, “Məsləhətinizi qiymətləndiririk, amma bu məsələ ilə bağlı qərarı özümüz vermək istəyirik” demək daha konstruktiv yanaşmadır.

Burada əsas məsuliyyət yalnız qohumların deyil, ər-arvadın öz üzərinə düşür. Çünki ailədaxili sərhədləri müəyyənləşdirməli və qoruyub saxlamalı olan ilk növbədə həmin ailənin özüdür.

Əgər həyat yoldaşlarından biri öz valideynlərinə hər məsələdə müdaxilə imkanı verirsə, digər tərəfin həmin ailədə özünü kənarda və ya müdafiəsiz hiss etməsi mümkündür.

Qohumlarla münasibəti kəsmək çıxış yolu deyil

Müdaxilə ilə qarşılaşan bəzi insanlar problemi həll etmək üçün qohumlardan tamamilə uzaqlaşmağı seçirlər. Halbuki hər vəziyyətdə münasibətləri kəsmək lazım deyil.

Əsas məsələ yaxınlarla əlaqəni qoruyaraq ailənin öz sərhədlərini müəyyənləşdirməsidir.

Qohumların fikrinə qulaq asmaq olar, amma son qərarın kimə aid olduğu aydın qalmalıdır.

Sağlam ailədə valideynlər, bacı-qardaşlar və digər yaxınlar dəstək verə bilərlər, lakin ər-arvadın yerinə qərar verməməlidirlər.

Çünki ailə qurmaq iki insanın həyatını birləşdirməsidir, iki ailənin bütün qərarları birlikdə verməsi deyil. Yaxınların sevgisi və dəstəyi münasibəti gücləndirə bilər, amma sağlam sərhədlər qorunmadıqda həmin dəstək zamanla ailədaxili gərginliyin mənbəyinə də çevrilə bilər.

Hazırladı: MƏTİN