Münasibətlər əksər hallarda böyük ümidlər və gözəl hisslərlə başlayır. İlk vaxtlarda tərəflər bir-birini daha çox dinləyir, birlikdə keçirdikləri zamandan zövq alır və gələcəklə bağlı planlar qururlar. Lakin zaman keçdikcə gündəlik həyatın məsuliyyətləri, fərqli gözləntilər, xarakter xüsusiyyətləri və həll olunmamış problemlər münasibətin əvvəlki formasını dəyişə bilər.
Bəzən tərəflər “Nə oldu ki, əvvəl hər şey bu qədər gözəl idi, indi isə bir-birimizi başa düşmürük?” sualını verməyə başlayırlar. Əslində münasibətin dəyişməsi bir gündə baş vermir. Kiçik narazılıqlar, deyilməyən sözlər, yanlış anlaşılmalar və bir-birinin sərhədlərinə hörmətsizlik zamanla böyük problemlərə çevrilə bilər.
Münasibətin təməlində ilk növbədə insanın özünü tanıması dayanır
İnsan öz ehtiyaclarını, sərhədlərini və həyatdan gözləntilərini bilmədən sağlam münasibət qurmaqda çətinlik çəkə bilər. Bəzən insanlar yalnız xarici görünüşə, güclü hisslərə və ilk təəssürata əsaslanaraq münasibətə başlayırlar. Halbuki uzunmüddətli münasibətdə yalnız sevgi və fiziki cazibə kifayət etmir.
İnsan özünə sual verməlidir: Mən münasibətdən nə gözləyirəm? Mənim üçün ailədə ən vacib dəyərlər hansılardır? Hansı davranışları qəbul edə bilmərəm? Gələcəklə bağlı düşüncələrim nələrdir?
Bu sualların cavabını bilməyən insan qarşısındakı şəxsin ona uyğun olub-olmadığını da düzgün qiymətləndirə bilməyə bilər.
Partnyorun həssas nöqtələrini bilmək vacibdir
Hər insanın toxunulmaz hesab etdiyi dəyərləri var. Bir insan üçün yalan bağışlanmaz olduğu halda, başqa biri üçün ailəsinə hörmətsizlik münasibətdə ən ağır zərbə ola bilər. Kimisi xəyanəti heç vaxt qəbul etməz, kimisi üçün isə kobudluq və təhqir münasibətin bitməsi üçün kifayətdir.
Ona görə də həyat yoldaşını və ya partnyoru tanımaq yalnız onun sevdiyi yeməyi, musiqini və ya məşğuliyyətləri bilməkdən ibarət deyil. Onun nədən incidiyini, hansı davranışları təhlükə kimi qəbul etdiyini və hansı sərhədlərinin olduğunu da bilmək lazımdır.
Eyni zamanda insan öz sərhədlərini də qarşı tərəfə açıq şəkildə izah etməlidir. Çünki insanın düşüncəsini oxumaq mümkün deyil. Danışılmayan gözləntilər isə çox vaxt sonradan məyusluğa çevrilir.
Eyni hadisəyə iki insan tamamilə fərqli baxa bilər
Münasibətlərdə ən çox rast gəlinən problemlərdən biri tərəflərin hadisələri yalnız öz baxış bucağından qiymətləndirməsidir. Sizə adi görünən bir davranış həyat yoldaşınız üçün çox ağır ola bilər. Sizin əhəmiyyətsiz hesab etdiyiniz bir məsələ onun üçün ciddi məna daşıya bilər.
Bu səbəbdən münasibətdə ünsiyyət yalnız gündəlik işlərdən danışmaqla məhdudlaşmamalıdır. İnsan öz hisslərini, narahatlıqlarını və düşüncələrini qarşı tərəflə bölüşməyi bacarmalıdır.
“Onsuz da məni başa düşməlidir” düşüncəsi isə münasibətdə problemləri daha da artırır. Qarşı tərəfin sizi anlamasını istəyirsinizsə, ilk növbədə özünüzü ona anlatmalısınız.
Özünü itirəcək qədər uyğunlaşmaq münasibəti sağlamlaşdırmır
Münasibətin ilk dövrlərində insanlar bir-birinə uyğunlaşmağa daha çox çalışırlar. Qarşı tərəfi sevindirmək, onun istəklərinə hörmət etmək və ortaq nöqtələr tapmaq təbiidir. Problem insanın bu uyğunlaşma prosesində özünü tamamilə itirməsi ilə başlayır.
Əgər bir insan yalnız qarşı tərəf narazı qalmasın deyə öz fikirlərini, maraqlarını və həyat tərzini daim dəyişirsə, zamanla daxilində narazılıq yarana bilər. Bir müddət sonra isə əvvəllər gizlətdiyi tərəflərini göstərməyə başladıqda partnyoru bunu “sən dəyişmisən” kimi qəbul edə bilər.
Halbuki çox vaxt dəyişən insan deyil, münasibətin əvvəlində özünü olduğu kimi göstərməməsidir.
Sağlam münasibətdə tərəflər bir-birinə uyğunlaşa bilməli, amma bunu öz şəxsiyyətlərini itirmədən etməlidirlər.
Sevgi hər problemi avtomatik həll etmir
Bəzən insanlar “Bir-birimizi seviriksə, hər şeyin öhdəsindən gələ bilərik” düşüncəsinə qapılırlar. Sevgi münasibətin əsas dayaqlarından biri olsa da, təkbaşına bütün problemləri həll etmir.
Məsələn, tərəflərin ailə anlayışı, şəxsi sərhədləri, dostluq münasibətləri, karyera planları və asudə vaxtla bağlı gözləntiləri tamamilə fərqli ola bilər. Bir tərəfin digərinin bütün həyatını öz istəyinə uyğunlaşdırmağa çalışması münasibətdə təzyiq yaradır.
Həyat yoldaşınızın dostları, hobbiləri, şəxsi maraqları və özünə ayırdığı vaxt olması onun sizi sevmədiyi anlamına gəlmir. Eyni şəkildə sizin də şəxsi maraqlarınızın və özünüzə məxsus həyatınızın olması münasibətin zəifliyini göstərmir.
Ən böyük problemlərdən biri dəyişdirməyə çalışmaqdır
Münasibətə başlayarkən insan qarşısındakını olduğu kimi qəbul etməlidir. “Evlənəndən sonra dəyişər”, “zamanla bu xüsusiyyəti keçər”, “mənim üçün bunu etməyə başlayar” kimi düşüncələr sonradan ciddi məyusluq yarada bilər.
İnsanın bəzi vərdişləri dəyişə bilər, lakin onun xarakterini, əsas dəyərlərini və həyatla bağlı baxışlarını məcburi şəkildə dəyişdirməyə çalışmaq münasibəti sağlamlaşdırmır.
Əsas məsələ iki insanın bir-birini dəyişdirməsi deyil, fərqlilikləri ilə birlikdə yaşamağın yollarını tapmasıdır.
Münasibəti qorumağın yolu mükəmməl olmaq deyil
Heç bir münasibət problemsiz deyil. Əsas məsələ problemin yaranmaması yox, yaranan zaman tərəflərin onu necə həll etməsidir.
Bir-birini dinləmək, hissləri kiçiltməmək, sərhədlərə hörmət etmək, səhv etdikdə üzr istəmək və qarşı tərəfin fərqli düşünmək haqqını qəbul etmək münasibətin uzunömürlü olmasına kömək edən əsas amillərdəndir.
Ən sağlam münasibətlərdə belə tərəflər hər məsələdə eyni fikirdə olmaya bilərlər. Əsas olan fərqli fikirlərə baxmayaraq bir-birinə hörmət etməyi bacarmaqdır.
Çünki uzunmüddətli münasibət yalnız “bir-birimizi sevirik” cümləsi üzərində qurulmur. Bir-birimizi tanıyırıq, anlayırıq, qəbul edirik və sərhədlərimizə hörmət edirik demək də ən az sevgi qədər vacibdir.
