Ürək-damar xəstəlikləri dünyada ölüm və əlilliyin əsas səbəblərindən biri olaraq qalır. Təəssüf ki, bir çox insan ürəklə bağlı problemlərin yalnız sinədə kəskin ağrı və ya qəfil infarktla özünü göstərdiyini düşünür. Halbuki ürək çox vaxt bundan xeyli əvvəl müxtəlif siqnallar göndərir. Bu əlamətlər bəzən yorğunluq, nəfəs darlığı və ya ayaqlarda şişkinlik kimi gündəlik həyatın adi problemləri ilə qarışdırılır.

Məhz buna görə də orqanizmin verdiyi xəbərdarlıq siqnallarını vaxtında tanımaq son dərəcə vacibdir. Erkən diaqnoz qoyulduqda bir çox ürək xəstəliklərinin qarşısını almaq və ağırlaşma riskini azaltmaq mümkündür.

Səbəbsiz və davamlı yorğunluq

Hər gün işlədikdən sonra yorğun hiss etmək normaldır. Lakin əvvəllər sizi yormayan fəaliyyətlərin birdən-birə çətinləşməsi diqqət tələb edir.

Əgər əvvəllər bir neçə mərtəbə pilləkəni rahat qalxırdınızsa, indi isə bir mərtəbədən sonra nəfəsiniz kəsilir, özünüzü halsız hiss edir və dincəlsəniz belə enerjiniz bərpa olunmursa, bunun səbəbi yalnız yorğunluq olmaya bilər.

Ürək orqanizmin ehtiyac duyduğu qədər qanı dövr etdirə bilmədikdə toxumalar kifayət qədər oksigen almır. Nəticədə insan özünü davamlı halsız və gücsüz hiss edir. Xüsusilə bu vəziyyət bir neçə gün və ya həftə davam edirsə, mütləq həkim müayinəsinə ehtiyac var.

Nəfəs darlığı və boğulma hissi

Bəzi insanlar ürək problemləri zamanı sinə ağrısından əvvəl nəfəs almaqda çətinlik hiss edirlər.

Kiçik fiziki hərəkət zamanı nəfəsin çatmaması, boğazda sıxılma hissi, nəfəs almağın çətinləşməsi və ya hava çatışmazlığı ürəyin kifayət qədər səmərəli işləmədiyini göstərə bilər.

Bu əlamətlər xüsusilə gəzərkən, pilləkən qalxarkən və ya uzanmış vəziyyətdə daha da güclənirsə, onları adi yorğunluq kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz.

Sinədə təzyiq və narahatlıq

Ürək xəstəlikləri hər zaman filmlərdə gördüyümüz kimi dözülməz sinə ağrısı ilə başlamır.

Bəzən insanlar sinədə ağırlıq, təzyiq, yanğı, sıxılma və ya mədə yanmasına bənzər narahatlıq hiss etdiklərini bildirirlər. Bu hiss bir neçə dəqiqə davam edə, gəlib-keçə və ya fiziki gərginlik zamanı arta bilər.

Xüsusilə sinədə yaranan narahatlıq sol qola, çiyinə, boyuna, çənəyə və ya kürəyə yayılırsa, bunu ciddi qəbul etmək lazımdır.

Ayaq və topuqlarda şişkinlik

Günün sonunda ayaqqabının dar gəlməsi və ya corabın izi topuq nahiyəsində qalması bəzən sadəcə uzun müddət ayaqüstə qalmaqla əlaqəli olur. Lakin şişkinlik davamlıdırsa və getdikcə artırsa, bunun səbəbi ürək çatışmazlığı da ola bilər.

Ürək qanı kifayət qədər güclə dövr etdirə bilmədikdə maye aşağı ətraflarda toplanmağa başlayır. Bu zaman topuq və baldırlarda şişkinlik, ayaqlarda ağırlıq hissi və bəzən çəkinin qısa müddətdə artması müşahidə edilə bilər.

Tez yorulmaqla yanaşı digər əlamətlər də ola bilər

Ürək problemləri bəzi insanlarda aşağıdakı şikayətlərlə də özünü göstərə bilər:

ürəkdöyünməsinin sürətlənməsi və ya ritmin pozulması;

başgicəllənmə və ya huşunu itirməyə yaxın hiss;

soyuq tər basması;

səbəbsiz narahatlıq hissi;

fiziki fəaliyyət zamanı döş qəfəsində narahatlığın yaranması.

Bu əlamətlərin hamısı ürək xəstəliyi demək olmasa da, xüsusilə bir neçəsi birlikdə müşahidə olunursa, həkimə müraciət etmək vacibdir.

Kimlər daha diqqətli olmalıdır?

Ürək-damar xəstəliklərinin riski aşağıdakı şəxslərdə daha yüksək olur:

yüksək arterial təzyiqi olanlar;

şəkərli diabetdən əziyyət çəkənlər;

xolesterin səviyyəsi yüksək olanlar;

artıq çəki və piylənməsi olan şəxslər;

siqaret çəkənlər;

ailəsində erkən yaşlarda ürək xəstəliyi olan insanlar;

oturaq həyat tərzi keçirənlər.

Bu risk faktorlarından biri və ya bir neçəsi sizdə varsa, mütəmadi profilaktik müayinələrdən keçmək sağlamlığınızı qorumaq baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?

Sinədə güclü ağrı, nəfəs darlığı, qəfil soyuq tər, huşun itməsi, ağrının qola və ya çənəyə yayılması kimi əlamətlər yaranarsa, vaxt itirmədən təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır.

Davamlı yorğunluq, nəfəs darlığı, topuqlarda şişkinlik və ya əvvəllər olmayan fiziki zəiflik isə planlı şəkildə terapevt və ya kardioloq tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Ürək xəstəlikləri əksər hallarda qəfil başlamır. Orqanizm bizə əvvəlcədən müxtəlif siqnallar göndərir. Bu siqnalları vaxtında tanımaq, özbaşına müalicəyə çalışmamaq və həkimə müraciət etmək ağır fəsadların qarşısını ala bilər.

Unutmayaq ki, sağlam ürək yalnız uzun ömür deyil, həm də keyfiyyətli həyat deməkdir. Sağlam həyat tərzi, balanslı qidalanma, müntəzəm fiziki aktivlik və profilaktik müayinələr ürək sağlamlığını qorumağın ən etibarlı yollarıdır.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi