Avtomobil sahiblərinin bir çoxu yanacaq sərfiyyatını azaltmağın yollarını axtarır. Xüsusilə yanacağın qiymətinin artdığı dövrlərdə sürücülər daha az benzin və ya dizel sərf etməklə eyni məsafəni qət etməyin yolları ilə maraqlanırlar. Bu baxımdan avtomobilin hansı sürətlə idarə olunmasının daha qənaətcil olduğu da tez-tez müzakirə edilir.

Yanacaq sərfiyyatına yalnız avtomobilin sürəti təsir etmir. Mühərrikin işləmə rejimi, sürət qutusunun seçimi, təkərlərin təzyiqi, avtomobilin yükü, yolun vəziyyəti və hətta sürücünün qaz pedalından istifadə tərzi də mühüm rol oynayır.

Yanacaq bitəndə sürəti artırmaq düzgün deyil

Bəzən sürücü yolda yanacağın tükəndiyini hiss edir və ən yaxın yanacaqdoldurma məntəqəsinə çatmağa çalışır. Belə vəziyyətdə ilk ağla gələn fikir daha sürətli hərəkət etmək olur. Lakin bu, əksinə, yanacaq sərfiyyatını artıra bilər.

Sürət yüksəldikcə avtomobilin hava müqaviməti də artır. Mühərrik avtomobili daha yüksək sürətlə hərəkətdə saxlamaq üçün daha çox enerji sərf edir. Buna görə də yanacaq azaldıqda yüksək sürətlə hərəkət etmək məntiqli seçim deyil.

Digər tərəfdən, həddindən artıq yavaş sürmək də hər zaman yanacağa qənaət demək deyil. Əsas məqsəd avtomobili mühərrikin səmərəli işlədiyi rejimdə, sabit və təhlükəsiz sürətlə idarə etməkdir.

75 km/saat həqiqətən ən qənaətcil sürətdirmi?

Bəzi mütəxəssis məsləhətlərində yanacağa qənaət baxımından saatda təxminən 70–75 kilometr sürət optimal göstəricilərdən biri kimi qeyd olunur. Bu sürətdə avtomobilin hava müqaviməti hələ nisbətən aşağı olur və mühərrik də sabit hərəkət rejimində işləyə bilər.

Lakin 75 km/saatı bütün avtomobillər və bütün yollar üçün dəyişməz qayda hesab etmək düzgün deyil. Müxtəlif mühərriklərdə və sürət qutularında ən səmərəli rejim fərqli ola bilər. Bundan başqa, sürət həddi və yol şəraiti də mütləq nəzərə alınmalıdır.

Ən qənaətcil sürüş adətən kəskin sürətlənmələr və qəfil əyləclər olmadan, sabit tempdə hərəkət etməklə əldə olunur.

Mühərrikin dövrləri də əhəmiyyətlidir

Yanacaq sərfiyyatını azaltmaq istəyən sürücü yalnız spidometrə baxmamalıdır. Mühərrikin dəqiqədə neçə dövrə vurması da vacib göstəricidir.

Mühərriki lazımsız şəkildə yüksək dövrlərdə işlətmək yanacaq sərfiyyatını artıra bilər. Eyni zamanda həddindən artıq aşağı dövrlərdə mühərriki yükləmək də düzgün deyil. Buna görə sürət qutusunun avtomobilin hərəkətinə uyğun seçilməsi vacibdir.

Müasir avtomobillərdə sürət qutusu bu prosesi müəyyən qədər avtomatik tənzimləsə də, mexaniki sürət qutusu olan avtomobillərdə sürücünün seçimi daha böyük əhəmiyyət daşıyır.

Sürəti tədricən artırmaq daha məqsədəuyğundur

Yanacağa qənaət etmək istəyən sürücülərin yol verdiyi əsas səhvlərdən biri işıqfor dəyişən kimi kəskin sürətlənməkdir. Qaz pedalını son həddə qədər basmaq mühərrikin daha çox yanacaq sərf etməsinə səbəb ola bilər.

Bunun əvəzinə sürəti tədricən artırmaq və mümkün qədər sabit temp saxlamaq daha məqsədəuyğundur. Məsələn, avtomobili qısa müddətdə çox yüksək sürətə çatdırmaq əvəzinə, yol şəraitinə uyğun şəkildə rəvan sürətlənmək daha qənaətcil ola bilər.

Təkcə sürət deyil, aerodinamika da rol oynayır

Avtomobilin sürəti artdıqca hava müqaviməti əhəmiyyətli dərəcədə artır. Buna görə yüksək sürətlə uzun müddət hərəkət etmək yanacaq sərfiyyatını nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəldə bilər.

Bəzi hallarda avtomobilin arxasında başqa nəqliyyat vasitəsinin çox yaxın məsafədə hərəkət etməsinin hava müqavimətini azaltdığı düşünülür. Lakin təhlükəsizlik baxımından yük maşınının və ya başqa avtomobilin arxasına həddindən artıq yaxınlaşmaq qətiyyən tövsiyə edilmir. Qarşıdakı nəqliyyat vasitəsi ilə təhlükəsiz məsafə saxlanması yanacaq qənaətindən daha vacibdir.

Yanacağa qənaət üçün başqa nələrə diqqət etmək lazımdır?

– Yanacaq sərfiyyatını azaltmaq üçün sürücülər bir neçə sadə qaydaya da əməl edə bilərlər:

– təkərlərin təzyiqini istehsalçının tövsiyəsinə uyğun saxlamaq;

– avtomobildə lazımsız ağır yük daşımamaq;

– kəskin sürətlənmə və qəfil əyləclərdən mümkün qədər uzaq olmaq;

– uzun müddət dayanarkən mühərriki səbəbsiz yerə işlək saxlamamaq;

– avtomobilə vaxtında texniki qulluq göstərmək;

– yüksək sürətlə hərəkətdən mümkün qədər çəkinmək;

– yol şəraitinə uyğun sabit sürət saxlamaq.

Nəticə olaraq, yanacağa qənaətin əsas sirri konkret olaraq “75 km/saat” rəqəminə bağlı deyil. Əsas məsələ avtomobili təhlükəsiz sürət həddində, sabit tempdə və mühərriki lazımsız şəkildə yükləmədən idarə etməkdir. Xüsusilə yanacaq azaldıqda isə sürəti artırmaq əvəzinə sakit və qənaətcil hərəkət etmək daha doğru seçimdir.

Unutmaq olmaz ki, yanacağa bir qədər qənaət etmək üçün yol hərəkəti təhlükəsizliyini riskə atmaq olmaz. Sürət seçimi həmişə yol nişanlarına, yolun vəziyyətinə, hava şəraitinə və konkret avtomobil üçün müəyyən edilmiş tələblərə uyğun olmalıdır.

Hazırladı: UĞUR