Yay aylarında havanın temperaturunun yüksəlməsi orqanizmin fəaliyyətinə təsir etməklə yanaşı, istifadə etdiyimiz dərmanlarla bağlı da əlavə diqqət tələb edir. İsti hava, güclü günəş şüaları, həddindən artıq tərləmə və maye itkisi bəzi dərmanların təsirinə və orqanizmdə yaratdığı reaksiyalara təsir göstərə bilər.

Bundan əlavə, dərmanların düzgün şəraitdə saxlanmaması onların keyfiyyətinin dəyişməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə dərmanların avtomobildə, birbaşa günəş şüaları altında və ya həddindən artıq isti mühitdə saxlanması risk yarada bilər.

Yay mövsümündə dərmanlardan təhlükəsiz istifadə etmək üçün bir neçə vacib məqama diqqət yetirmək lazımdır.

Dərmanları isti və günəşli yerdə saxlamayın

Bir çox dərman müəyyən temperatur şəraitində saxlanmalıdır. Dərmanı pəncərə önündə, günəş şüalarının birbaşa düşdüyü yerdə, avtomobildə və ya çox isti otaqda saxlamaq düzgün deyil.

Xüsusilə avtomobilin salonunda temperatur qısa müddətdə xeyli yüksələ bilər. Buna görə dərmanları avtomobildə uzun müddət saxlamaq məsləhət görülmür.

Dərmanın necə saxlanmalı olduğu barədə məlumat adətən qablaşdırmanın üzərində və ya istifadə təlimatında qeyd edilir. Bəzi dərmanların soyuducuda saxlanması tələb olunsa da, bütün dərmanları soyuducuya yerləşdirmək düzgün yanaşma deyil. Dərmanı yalnız təlimatda və ya həkim, əczaçı tərəfindən göstərilən şəraitdə saxlamaq lazımdır.

Dərmanın görünüşündə dəyişiklik varsa, istifadə etməyin

Həddindən artıq isti dərmanın fiziki xüsusiyyətlərinə təsir göstərə bilər. Rənginin, qoxusunun və ya quruluşunun dəyişməsi, tabletin parçalanması, kapsulun yapışması, şərbətin görünüşündə fərqlilik yaranması dərmanın düzgün saxlanılmadığını göstərə bilər.

Belə hallarda dərmanı istifadə etməzdən əvvəl əczaçı və ya həkimlə məsləhətləşmək vacibdir. Dərmanın görünüşü normal olsa belə, yüksək temperaturda uzun müddət qalması onun təsirinə mənfi təsir göstərə bilər.

Dərmanları çimərlik çantasında və avtomobildə unutmayın

Yayda səyahət, istirahət və çimərliyə getmək daha çox olur. Dərmanları çantada günəş altında uzun müddət saxlamaq və ya avtomobildə unutmaq təhlükəsiz deyil.

Dərmanı öz orijinal qablaşdırmasında saxlamaq daha məqsədəuyğundur. Bu, həm saxlanma qaydalarını, həm də son istifadə tarixini yoxlamağa imkan verir.

Əgər dərmanın xüsusi temperatur şəraitində daşınması tələb olunursa, onu uyğun soyuducu çanta və ya temperaturu qoruyan vasitə ilə daşımaq lazım ola bilər. Lakin dərmanı birbaşa buzun üzərinə qoymaq da düzgün deyil.

Susuzlaşma bəzi dərmanların təsirini dəyişə bilər

Yüksək temperatur zamanı orqanizm tərləmə yolu ilə daha çox maye itirir. Kifayət qədər su qəbul edilmədikdə susuzlaşma yarana bilər.

Susuzlaşma xüsusilə yaşlı insanlarda, uşaqlarda, xroniki xəstəliyi olanlarda və müəyyən dərmanlardan istifadə edən şəxslərdə daha ciddi problemlərə səbəb ola bilər.

Sidikqovucu dərmanlar, bəzi təzyiq dərmanları və digər preparatlardan istifadə edən insanlar yay aylarında maye itkisinə daha diqqətli yanaşmalıdırlar. Lakin dərmanı özbaşına dayandırmaq və ya dozasını azaltmaq olmaz.

Ağız quruluğu, güclü susuzluq, halsızlıq, başgicəllənmə, sidiyin tünd rəng alması və sidiyə daha az çıxmaq susuzlaşmanın əlamətləri ola bilər. Bu əlamətlər müşahidə edildikdə, xüsusilə də insan müntəzəm dərman qəbul edirsə, həkimlə əlaqə saxlamaq məqsədəuyğundur.

Günəş bəzi dərmanlara qarşı həssaslığı artıra bilər

Bəzi dərmanlar qəbul edilərkən dəri günəş şüalarına daha həssas ola bilər. Bu zaman günəş altında qısa müddət qalmaq belə dəridə qızartı, səpki, yanma hissi və ya qeyri-adi ləkələrin yaranmasına səbəb ola bilər.

Belə halların qarşısını almaq üçün günəşin ən güclü olduğu saatlarda uzun müddət açıq havada qalmamaq, qoruyucu geyimlərdən istifadə etmək və dərinin günəşdən qorunmasına diqqət yetirmək vacibdir.

Dərman qəbul edərkən günəşə həssaslığın artıb-artmadığını istifadə təlimatından öyrənmək və ya həkim, əczaçı ilə dəqiqləşdirmək olar.

Dərmanı özbaşına dayandırmayın

Yayda özünü daha yaxşı hiss edən bəzi insanlar qəbul etdikləri dərmanları dayandırmağı və ya dozanı azaltmağı düşünə bilərlər. Lakin xüsusilə təzyiq, ürək, şəkərli diabet və digər xroniki xəstəliklər üçün təyin olunan dərmanların həkim məsləhəti olmadan dayandırılması təhlükəli ola bilər.

İsti havada təzyiqin dəyişməsi, halsızlıq və ya başgicəllənmə müşahidə olunarsa, dərmanı özbaşına kəsmək əvəzinə, həkimlə əlaqə saxlamaq lazımdır. Bəzi hallarda müalicəyə yenidən baxılması tələb oluna bilər, lakin bu qərar mütəxəssis tərəfindən verilməlidir.

Dərmanları su ilə qəbul edin

Yay aylarında dərmanları kifayət qədər su ilə qəbul etmək xüsusilə vacibdir. Dərmanı şirə, qazlı içki, enerji içkisi və ya başqa mayelərlə qəbul etmək bəzi hallarda dərmanın təsirinə dəyişiklik edə bilər.

Əlbəttə, hər dərmanın qəbul qaydası fərqli ola bilər. Buna görə istifadə təlimatında göstərilən qaydalara əməl etmək və həkimin tövsiyəsini nəzərə almaq lazımdır.

Səyahət zamanı dərman ehtiyatını əvvəlcədən hazırlayın

Yay tətilinə və ya uzunmüddətli səfərə çıxarkən müntəzəm istifadə olunan dərmanların kifayət qədər ehtiyatını əvvəlcədən hazırlamaq faydalıdır.

Dərmanları əl yükündə və orijinal qablaşdırmasında saxlamaq daha məqsədəuyğundur. Bu, dərmanın adını, dozasını və son istifadə tarixini yoxlamağı asanlaşdırır.

Səfər zamanı istifadə ediləcək dərmanların saxlanma şəraiti əvvəlcədən nəzərdən keçirilməlidir. Xüsusi temperatur tələb edən dərmanlar üçün uyğun daşıma vasitəsi seçilməlidir.

Uşaqlar üçün dərmanları əlçatan yerdə saxlamayın

Yay aylarında uşaqların evdə və ya istirahət məkanlarında daha çox vaxt keçirməsi dərman təhlükəsizliyinə əlavə diqqət tələb edir.

Dərmanlar uşaqların görə və çata biləcəyi yerlərdə saxlanmamalıdır. Rəngli və ya şirin dadlı dərmanlar uşaqlarda maraq yarada bilər. Buna görə dərmanları təhlükəsiz, bağlı və uşaqların əl çatmadığı yerdə saxlamaq vacibdir.

Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?

Yayda dərman qəbul edərkən güclü halsızlıq, huşun bulanması, davamlı başgicəllənmə, nəfəs darlığı, sinə ağrısı, güclü ürəkdöyünmə, ciddi dəri reaksiyası və ya susuzlaşma əlamətləri yaranarsa, tibbi yardım almaq lazımdır.

Dərmanla bağlı hər hansı dəyişiklik, yan təsir və ya narahatlıq olduqda isə dərmanı özbaşına dayandırmaq və ya dozasını dəyişmək əvəzinə, həkim və ya əczaçı ilə məsləhətləşmək daha düzgün yanaşmadır.

Yay aylarında sağlamlığımızı qorumaq üçün yalnız günəşdən və istidən qorunmaq kifayət deyil. İstifadə etdiyimiz dərmanların düzgün saxlanması, kifayət qədər maye qəbul edilməsi və müalicə qaydalarına əməl olunması da vacibdir.

Unutmayaq ki, dərmanlar düzgün istifadə edildikdə faydalıdır. Onların saxlanma şəraiti, qəbul qaydası və dozası ilə bağlı kiçik görünən səhvlər isə gözlənilməz nəticələrə səbəb ola bilər.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi