Müasir dövrdə kreditlər və müxtəlif maliyyə öhdəlikləri insanların həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Mənzil, avtomobil, təhsil və ya gündəlik ehtiyaclar üçün götürülən borclar ilk baxışdan idarəolunan görünsə də, zamanla büdcəyə ciddi yük yarada bilər. Xüsusilə qiymət artımları və gözlənilməz xərclər fonunda borcların vaxtında ödənilməsi bir çox ailələr üçün çətinləşir.
Maliyyə mütəxəssisləri bildirirlər ki, borcun özü deyil, onun plansız idarə olunması əsas problemdir. Düzgün strategiya seçildikdə və maliyyə intizamı qorunduqda borc yükünü azaltmaq, hətta gözləniləndən daha qısa müddətdə öhdəliklərdən azad olmaq mümkündür.
Borclarınızı daha sürətli bağlamağa kömək edə biləcək ən effektiv üsulları təqdim edirik.
1) Mövcud borclarınızı tam şəkildə analiz edin
Borcdan qurtulmaq üçün ilk növbədə maliyyə vəziyyətinizi aydın şəkildə görməlisiniz. Bir çox insan neçə fərqli borcu olduğunu, onların ümumi məbləğini və ya ödədiyi faizləri dəqiq hesablamır. Bu isə düzgün qərar verməyi çətinləşdirir.
Mütəxəssislər bütün kredit və borcların siyahısını hazırlamağı tövsiyə edirlər. Hər bir borcun qalıq məbləği, aylıq ödənişi, son ödəniş tarixi və faiz dərəcəsi ayrıca qeyd edilməlidir. Bu üsul hansı öhdəliyin daha təcili olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edir və maliyyə planının hazırlanmasını asanlaşdırır.
Bəzi hallarda insanlar yalnız aylıq ödənişlərə diqqət yetirir, lakin ümumi faiz yükünü nəzərə almırlar. Halbuki məhz bu məlumatlar borcların hansı ardıcıllıqla bağlanacağını müəyyən etməyə imkan verir.
2) Ən yüksək faizli borclara üstünlük verin
Maliyyə sahəsində geniş istifadə olunan strategiyalardan biri yüksək faizli borcların ilk növbədə bağlanmasıdır. Çünki faiz dərəcəsi nə qədər yüksəkdirsə, həmin borc uzun müddətdə bir o qədər çox əlavə xərc yaradır.
Məsələn, iki fərqli kreditiniz varsa və onlardan birinin faiz dərəcəsi digərindən xeyli yüksəkdirsə, əlavə vəsaiti məhz həmin kreditin bağlanmasına yönəltmək daha sərfəlidir. Bu yanaşma ümumi borc yükünü azaltmağa və gələcəkdə ödəniləcək faiz məbləğini minimuma endirməyə kömək edir.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, yüksək faizli kreditlər vaxtında idarə olunmadıqda maliyyə vəziyyətini daha da ağırlaşdıra bilər. Buna görə də mövcud resursları prioritet şəkildə bu istiqamətə yönəltmək vacibdir.
3) Gündəlik xərclərə yenidən baxın
Borcların bağlanmasını sürətləndirməyin ən sadə yollarından biri gündəlik xərclərin optimallaşdırılmasıdır. Bir çox hallarda insanlar fərqinə varmadan ay ərzində xeyli vəsaiti vacib olmayan alış-verişlərə sərf edirlər.
Kafe və restoran xərcləri, plansız onlayn sifarişlər, istifadə olunmayan abunəliklər və impulsiv alış-verişlər büdcədə nəzərəçarpacaq boşluq yarada bilər. Bu xərclərin bir hissəsini azaltmaqla əldə olunan vəsaiti borcların ödənilməsinə yönəltmək mümkündür.
Maliyyə məsləhətçiləri ən azı bir neçə ay müddətində qənaət rejiminə keçməyi tövsiyə edirlər. Müvəqqəti məhdudiyyətlər gələcəkdə daha rahat maliyyə vəziyyətinə nail olmaq üçün effektiv addım hesab olunur. Kiçik görünən qənaətlər zamanla böyük məbləğə çevrilə və borcun bağlanma müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
4) Əlavə gəlir imkanlarından istifadə edin
Borcların ödənilməsini sürətləndirməyin digər mühüm yolu gəlirləri artırmaqdır. Təkcə xərcləri azaltmaq bəzən kifayət etmir. Bu səbəbdən əlavə qazanc mənbələrinin yaradılması maliyyə vəziyyətinə müsbət təsir göstərir.
Müasir dövrdə əlavə gəlir əldə etmək üçün müxtəlif imkanlar mövcuddur. Frilans fəaliyyət, onlayn xidmətlərin göstərilməsi, fərdi dərslər, mövsümi işlər və ya part-time məşğulluq əlavə qazanc əldə etməyə kömək edə bilər. Hətta ay ərzində əldə olunan kiçik əlavə gəlir belə borcların daha sürətli bağlanmasına ciddi təsir göstərir.
Mütəxəssislər əlavə qazancın gündəlik xərclərə deyil, birbaşa borcların ödənilməsinə yönəldilməsini tövsiyə edirlər. Bu yanaşma nəticələrin daha tez görünməsinə imkan yaradır və insanı maliyyə baxımından motivasiya edir.
5) Yeni borclar götürməkdən çəkinin
Bir çox insan mövcud borclarını ödəmək üçün yenidən kredit götürməyə üstünlük verir. Lakin bu addım əksər hallarda problemi həll etmək əvəzinə daha da dərinləşdirir. Davamlı şəkildə yeni borcların yaranması insanı maliyyə cəhətdən çıxılmaz vəziyyətə sala bilər.
Maliyyə ekspertləri bunu “borc tələsi” adlandırırlar. Belə vəziyyətdə şəxs əvvəlki öhdəlikləri bağlamağa çalışsa da, eyni zamanda yeni maliyyə yükü altına düşür. Nəticədə borcların sayı artır, aylıq ödənişlər çoxalır və büdcəyə təzyiq güclənir.
Bu səbəbdən borc yükü azalana qədər yeni kreditlərə ehtiyatla yanaşmaq, yalnız zəruri hallarda maliyyə öhdəliyi götürmək tövsiyə olunur. Mövcud borcları mərhələli şəkildə azaltmaq uzunmüddətli perspektivdə daha sağlam maliyyə gələcəyi formalaşdırmağa kömək edir.
Borclardan qurtulmaq qısa müddətdə baş verən proses deyil. Lakin düzgün planlaşdırma, maliyyə intizamı və ardıcıl addımlar sayəsində bu yükü xeyli azaltmaq mümkündür. Borcların siyahıya alınması, yüksək faizli kreditlərin prioritet seçilməsi, xərclərin optimallaşdırılması, əlavə gəlir əldə edilməsi və yeni borclardan uzaq durulması maliyyə azadlığına aparan ən vacib addımlar hesab olunur. Maliyyə vəziyyətinə nə qədər tez nəzarət edilərsə, gələcəkdə bir o qədər rahat və sabit həyat qurmaq mümkün olar.
