Yay fəsli insanların ən çox sevdiyi mövsümlərdən biridir. İsti hava, tətil planları, açıq havada keçirilən vaxt və daha aktiv həyat tərzi bu dövrü daha cəlbedici edir. Lakin temperaturun yüksəlməsi ilə birlikdə bəzi sağlamlıq problemlərinin yaranma riski də artır. Xüsusilə uşaqlar, yaşlılar, hamilə qadınlar və xroniki xəstəlikləri olan şəxslər yay aylarında sağlamlıqlarına daha diqqətli yanaşmalıdırlar.
Günvurma və istilik vurması
Yay mövsümündə ən çox rast gəlinən problemlərdən biri günvurma və istilik vurmasıdır. Uzun müddət birbaşa günəş şüaları altında qalmaq orqanizmin temperatur tənzimləmə mexanizmini poza bilər.
Bu zaman baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma, halsızlıq, həddindən artıq tərləmə və ya əksinə tərləmənin dayanması kimi əlamətlər ortaya çıxa bilər. Ağır hallarda huşun itirilməsi də mümkündür.
Bunun qarşısını almaq üçün günəşin daha aktiv olduğu saatlarda – xüsusilə 11:00-16:00 aralığında açıq havada uzun müddət qalmaqdan çəkinmək tövsiyə olunur.
Susuzlaşma
İsti havalarda orqanizm tərləmə yolu ilə daha çox maye itirir. Kifayət qədər su qəbul edilmədikdə susuzlaşma yaranır.
Susuzlaşmanın əlamətlərinə ağız quruluğu, yorğunluq, baş ağrısı, sidik ifrazının azalması və diqqət pozğunluğu daxildir. Bəzən insanlar yalnız susuzluq hiss etdikdə su içirlər. Halbuki yay aylarında müntəzəm şəkildə maye qəbul etmək vacibdir.
Qida zəhərlənmələri
Yüksək temperatur bakteriyaların sürətlə çoxalmasına şərait yaradır. Bu səbəbdən yay aylarında qida zəhərlənmələri daha çox müşahidə olunur.
Xüsusilə süd məhsulları, mayonezli salatlar, ət və balıq məhsulları düzgün saxlanılmadıqda risk yarada bilər. Qida zəhərlənməsi qarın ağrısı, qusma, ishal və hərarətlə özünü göstərə bilər.
Məhsulların saxlanma müddətinə diqqət yetirmək, küçə şəraitində satılan qidalardan ehtiyatla istifadə etmək vacibdir.
Bağırsaq infeksiyaları
Yay aylarında bağırsaq infeksiyalarının yayılması da artır. Çirkli əllər, yaxşı yuyulmamış meyvə və tərəvəzlər, eləcə də keyfiyyətsiz su bu infeksiyaların əsas səbəbləri sırasındadır.
Sadə gigiyena qaydalarına əməl etmək bir çox hallarda infeksiyalardan qorunmağa kömək edir.
Günəş yanıqları
Günəş şüalarının uzunmüddətli təsiri dəridə qızartı, ağrı və yanıq əmələ gətirə bilər. Təkrarlanan günəş yanıqları isə gələcəkdə dəri problemlərinin yaranma riskini artırır.
Günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə etmək, açıq rəngli və rahat geyimlər seçmək, mümkün qədər kölgədə qalmaq faydalıdır.
Həşərat sancmaları və allergik reaksiyalar
Yay mövsümündə arı, ağcaqanad və digər həşərat sancmaları daha çox müşahidə edilir. Əksər hallarda bu sancmalar ciddi problem yaratmasa da, bəzi insanlarda güclü allergik reaksiyalara səbəb ola bilər.
Sancmadan sonra nəfəsalma çətinliyi, geniş şişkinlik və ya səpkilər yaranarsa, dərhal tibbi yardım almaq lazımdır.
Sağlam yay keçirmək üçün tövsiyələr
Yay aylarında sağlamlığınızı qorumaq üçün bir neçə sadə qaydaya əməl etmək kifayətdir:
Gün ərzində kifayət qədər su için;
Günəşin ən aktiv saatlarında açıq havada uzun müddət qalmayın;
Günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə edin;
Qidaların saxlanma qaydalarına diqqət yetirin;
Meyvə və tərəvəzləri yaxşı yuyun;
Uşaqların və yaşlıların maye qəbuluna xüsusi nəzarət edin;
Özünüzü pis hiss etdikdə həkimə müraciət etməkdən çəkinməyin.
Yay fəsli düzgün davranış və profilaktik tədbirlər sayəsində həm sağlam, həm də rahat şəkildə keçirilə bilər. Sağlamlığınıza diqqət yetirmək isə hər mövsümdə olduğu kimi, yay aylarında da ən vacib məsələlərdən biridir.
Nərminə Abbasova
Terapevt, ailə həkimi
