Texnologiyanın inkişafı həyatımızı asanlaşdırsa da, ailə münasibətlərinə təsiri hər zaman müsbət olmur. Xüsusilə sosial şəbəkələrin gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsi cütlüklər arasında yeni mübahisə səbəbləri yaradıb. Əgər əvvəllər ailədaxili problemlər əsasən maliyyə, məişət və ya uşaqların tərbiyəsi ilə bağlı olurduysa, bu gün sosial media da münasibətləri sınağa çəkən amillər sırasına daxil olub.

Sosial şəbəkələr niyə problem yaradır?

Sosial şəbəkələr insanlara ünsiyyət qurmaq, məlumat almaq və özlərini ifadə etmək imkanı verir. Lakin bəzən bu platformalar münasibətlərdə etimadın zəifləməsinə səbəb olur. Partnyorun daim telefonda vaxt keçirməsi, kimləri izlədiyi, paylaşımlara verdiyi reaksiyalar və ya keçmiş münasibətlərdən olan şəxslərlə əlaqəsi mübahisələrin yaranmasına gətirib çıxara bilər.

Bəzi hallarda insanlar sosial mediada gördükləri ideal münasibətləri öz ailələri ilə müqayisə edir və nəticədə reallıqdan uzaq gözləntilər formalaşdırırlar. Bu isə narazılıq hissini artırır və münasibətlərə mənfi təsir göstərir.

“Onlayn qısqanclıq” fenomeni

Müasir psixologiyada artıq “onlayn qısqanclıq” anlayışı geniş şəkildə müzakirə olunur. Bir şəkilə yazılan şərh, gecə saatlarında gələn mesaj və ya gizli saxlanılan hesablar tərəflər arasında şübhə yarada bilir.

Əslində problem çox vaxt sosial şəbəkənin özündə deyil, tərəflər arasında etimadın və açıq ünsiyyətin zəif olmasındadır. Sosial media sadəcə mövcud olan problemləri daha görünən edir.

Virtual yaxınlıq, real uzaqlıq

Bir çox ailələrdə tərəflər eyni otaqda olsalar belə, diqqətlərinin böyük hissəsi telefon ekranında olur. Nəticədə emosional ünsiyyət azalır, bir-birini dinləmək və hissləri paylaşmaq üçün ayrılan vaxt minimuma enir.

Münasibətlərin sağlam qalması üçün cütlüklərin virtual ünsiyyətlə yanaşı, real və keyfiyyətli ünsiyyətə də zaman ayırması vacibdir.

Bir cümlə ilə mübahisəni bitirmək mümkündürmü? – Effektiv ünsiyyət texnikaları

Ailə münasibətlərində fikir ayrılıqları qaçılmazdır. Əsas məsələ mübahisənin olub-olmaması deyil, onun necə idarə edilməsidir. Bir çox insanlar düşünür ki, mübahisəni udmaq münasibəti qorumaq deməkdir. Halbuki sağlam münasibətlərdə məqsəd qalib gəlmək deyil, qarşılıqlı anlaşmaya nail olmaqdır.

Mübahisəni sakitləşdirən bir cümlə

Mediator kimi təcrübəmdə tez-tez gördüyüm hallardan biri budur ki, insanlar qarşı tərəfi dinləmədən özlərini müdafiə etməyə çalışırlar. Halbuki bəzən sadə bir cümlə gərginliyi xeyli azalda bilir:

“Səni başa düşməyə çalışıram.”

Bu ifadə qarşı tərəfə onun fikirlərinin eşidildiyini hiss etdirir. İnsanlar adətən razılaşılmamağa deyil, anlaşılmamağa görə daha çox əsəbiləşirlər.

Aktiv dinləmə texnikası

Effektiv ünsiyyətin əsas qaydalarından biri aktiv dinləmədir. Bunun üçün:

Qarşı tərəfin sözünü kəsməyin;

Eşitdiklərinizi qısa şəkildə təkrar edin;

Müdafiə mövqeyinə keçmədən dinləyin;

Hissləri inkar etmək əvəzinə qəbul edin.

Məsələn, “Sən yenə şişirdirsən” demək əvəzinə, “Bu vəziyyətin səni narahat etdiyini görürəm” ifadəsi daha konstruktiv nəticə verir.

“Sən” yox, “mən” dili

Mübahisələr zamanı “Sən heç vaxt məni başa düşmürsən” kimi ittiham xarakterli ifadələr qarşı tərəfi müdafiəyə sövq edir. Bunun əvəzinə “Mən bu vəziyyətdə özümü dəyərsiz hiss edirəm” demək daha sağlam ünsiyyət yaradır.

Sosial şəbəkələr və gündəlik həyatın stressi müasir ailələrdə mübahisələrin sayını artıra bilər. Lakin münasibətlərin taleyini müəyyən edən amil problemlərin mövcudluğu deyil, onların necə həll edilməsidir. Qarşılıqlı hörmət, empatiya və düzgün ünsiyyət bacarıqları ən çətin fikir ayrılıqlarını belə sağlam şəkildə idarə etməyə kömək edir.

Unutmayaq ki, bəzən münasibəti xilas edən ən güclü cümlə haqlı olmaq deyil, qarşı tərəfi anlamağa çalışmaqdır.

Ülkər Zülfüqarova

Psixoloq və mediator