Müasir həyatın sürətli tempi, iş yükünün artması və gündəlik stress bir çox insanın özünü tez-tez yorğun hiss etməsinə səbəb olur. İnsanlar halsızlıq və enerji azlığı hiss etdikdə ilk olaraq vitamin çatışmazlığından şübhələnirlər və bəzən həkim məsləhəti olmadan müxtəlif vitamin kompleksləri qəbul etməyə başlayırlar. Halbuki hər yorğunluğun səbəbi vitamin çatışmazlığı deyil.

Yorğunluq bədənin müxtəlif problemlər barədə verdiyi siqnallardan biri ola bilər. Buna görə də davamlı halsızlıq hissi olduqda səbəbi araşdırmaq vacibdir.

Yorğunluq nə zaman normal hesab olunur?

Gərgin iş günü, yuxusuz gecə, intensiv fiziki fəaliyyət və ya emosional gərginlikdən sonra yorğunluq hiss etmək normaldır. Adətən istirahət və keyfiyyətli yuxudan sonra enerji bərpa olunur.

Lakin yorğunluq uzun müddət davam edir, gündəlik fəaliyyətlərə mane olur və istirahətdən sonra keçmirsə, bu vəziyyət diqqət tələb edir.

Vitamin çatışmazlığı yorğunluğa səbəb ola bilər

Bəzi vitamin və mineral çatışmazlıqları həqiqətən də enerji səviyyəsinin azalmasına səbəb olur.

Xüsusilə:

D vitamini çatışmazlığı;

B12 vitamini çatışmazlığı;

Dəmir çatışmazlığı;

Fol turşusu çatışmazlığı;

yorğunluq, diqqət dağınıqlığı və halsızlıqla müşayiət oluna bilər.

Ancaq yalnız yorğunluğa əsaslanaraq özbaşına vitamin qəbul etmək düzgün deyil. Dəqiq səbəb laborator müayinələr vasitəsilə müəyyən edilməlidir.

Yuxu problemləri ən çox rast gəlinən səbəblərdəndir

Bir çox insan kifayət qədər yatdığını düşünsə də, yuxunun keyfiyyəti də böyük əhəmiyyət daşıyır.

Aşağıdakı hallar gün ərzində yorğunluğa səbəb ola bilər:

Gec yatmaq;

Tez-tez oyanmaq;

Yuxu apnesi;

Xoruldama;

Yuxu pozğunluqları.

Keyfiyyətli yuxu olmadan orqanizm tam bərpa olunmur və insan səhər oyandıqda belə özünü yorğun hiss edə bilər.

Stress və psixoloji gərginlik

Xroniki stress orqanizmdə kortizol hormonunun səviyyəsini artırır. Uzun müddət davam edən gərginlik enerji ehtiyatlarının tükənməsinə gətirib çıxara bilər.

Stress zamanı aşağıdakı əlamətlər də müşahidə oluna bilər:

Əsəbilik;

Konsentrasiya çətinliyi;

Yuxu problemləri;

Baş ağrıları;

İş qabiliyyətinin azalması.

Bəzən yorğunluğun kökündə fiziki deyil, psixoloji səbəblər dayanır.

Qalxanabənzər vəz problemləri

Qalxanabənzər vəzin fəaliyyətinin zəifləməsi – hipotireoz da davamlı yorğunluğun səbəblərindən biridir.

Bu zaman əlavə olaraq:

Çəki artımı;

Üşümə hissi;

Dərinin quruması;

Yaddaş zəifləməsi;

Nəbzin yavaşıması

kimi əlamətlər meydana çıxa bilər.

Sadə qan analizləri vasitəsilə bu problem aşkarlana bilir.

Şəkərli diabet və qan şəkərinin dəyişməsi

Qanda şəkərin yüksək və ya qeyri-sabit olması da halsızlıq yarada bilər.

Aşağıdakı əlamətlər varsa, müayinədən keçmək vacibdir:

Tez susamaq;

Tez-tez sidiyə getmək;

İzah olunmayan yorğunluq;

Çəki dəyişiklikləri.

Ürək-damar xəstəlikləri də özünü yorğunluqla göstərə bilər

Bəzən ürək xəstəliklərinin ilk əlaməti məhz tez yorulmaq olur.

Xüsusilə:

Pilləkən çıxarkən nəfəs darlığı;

Fiziki fəaliyyət zamanı halsızlıq;

Döş qəfəsində narahatlıq hissi

kimi şikayətlər olduqda həkim müayinəsi vacibdir.

Hərəkətsiz həyat tərzi enerji azaldır

Paradoksal görünsə də, az hərəkət edən insanlar daha çox yorğunluq hiss edə bilirlər.

Müntəzəm fiziki aktivlik:

Qan dövranını yaxşılaşdırır;

Yuxu keyfiyyətini artırır;

Stressi azaldır;

Enerji səviyyəsini yüksəldir.

Gündəlik 30 dəqiqəlik gəzinti belə müsbət təsir göstərə bilər.

Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda yorğunluq mütləq araşdırılmalıdır:

2-3 həftədən çox davam edirsə;

İstirahətdən sonra keçmirsə;

Nəfəs darlığı ilə müşayiət olunursa;

Çəki itkisi və ya artımı varsa;

Başgicəllənmə və ürəkdöyünmə müşahidə olunursa;

Gündəlik həyat fəaliyyətini məhdudlaşdırırsa.

Yorğunluq hər zaman vitamin çatışmazlığının göstəricisi deyil. Bu əlamətin arxasında yuxu pozğunluqlarından tutmuş hormonal problemlərə, stressdən ürək-damar xəstəliklərinə qədər müxtəlif səbəblər dayana bilər.

Özbaşına vitamin qəbul etmək əvəzinə, davamlı halsızlıq zamanı həkimə müraciət etmək və lazımi müayinələrdən keçmək daha doğru yanaşmadır. Erkən diaqnoz bir çox sağlamlıq probleminin vaxtında aşkarlanmasına və uğurlu müalicəsinə imkan yaradır.

Nərminə Abbasova

Terapevt, ailə həkimi